توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    اندیشه مرگ جوانه دلش را به درد آورد کنایه از چیست

    1 بازدید

    اندیشه مرگ جوانه دلش را به درد آورد کنایه از چیست را از سایت هاب گرام دریافت کنید.

    تست های فارسی هشتم 94-95 المپیادی

    1-در عبارت زیر، نویسنده به ترتیب،در جمله های چندم از شیوه ادبی ،استفاده نکرده است؟

    " ده روز از محرم می گذشت . آن روز از آسمان آتش می بارید . خورشید بی رحمانه می سوخت. چند روزی بود که سپاه دشمن آب را قطع کرده بود.

    " الف) اول – چهارم- پنجم پ)دوم- سوم – چهارم ب) دوم- چهارم- پنجم ت) اول- سوم- چهارم

    2- بیت: " ای نام نکوی تو ،سر دفتر دیوان ها وی طلعت روی تو ، زینت ده عنوان ها " از چند جمله ، تشکیل شده است؟

    الف) دو ب) سه پ) چهار ت) پنج

    3-تعداد جمله ها در کدام بیت نادرست آمده است؟

    الف) به نام خدایی که جان آفرید سخن گفتن اندر زبان آفرید (2)

    ب)یکی را به سر برنهد تاج بخت یکی را به خاک اندر آرد ز تخت (2)

    پ) گلستان کند آتشی بر خلیل گروهی بر آتش برد زآب نیل (2)

    ت) جهان ، متفق بر الهیتش فرو مانده از کنه ماهیتش (2)

    4- در بیت " چشم دل باز کن که جان بینی آن چه نادیدنی است آن بینی " چند مفعول به کار رفته است؟

    الف) دو ب) سه پ) چهار ت)یک

    5- جمله های همه بیت ها از نظر تعداد اجزا (بخش) یکسان هستند به جز ............

    الف) نیت من در نماز و در دعا ترس بود و وحشت از خشم خدا

    ب)در دل او دوستی جایی نداشت مهربانی هیچ معنایی نداشت

    پ) هر چه می پرسیدم از خود از خدا از زمین از آسمان از ابرها

    ت) عادت او نیست خشم و دشمنی نام او نور و نشانش روشنی

    6- در کدام یک از بیت های زیر ،دو فعل ماضی و مضارع با هم به کار رفته است؟

    الف) در دل او دوستی جایی نداشت مهربانی هیچ معنایی نداشت

    ب) مهربان و ساده و بی کینه است مثل نوری در دل آیینه است

    پ) می توانم بعد از این با این خدا دوست باشم ،دوست ،پاک و بی ریا

    ت) زود پرسیدم ،پدر ،این جا کجاست ؟ گفت: این جا خانه خوب خداست

    7- جمله های بیت زیر ، به ترتیب ، چند بخشی (جزئی) هستند؟

    " زود می گفتند : این ، کار خداست پرس و جو از کار او کاری خطاست "

    الف) دو بخشی – سه بخشی- سه بخشی ب) چهار بخشی – سه بخشی- سه بخشی

    پ) سه بخشی- سه بخشی- سه بخشی ت) چهار بخشی – چهار بخشی- دو بخشی

    8- در کدام بیت ،کنایه های بیشتری به کار رفته است؟

    الف) خداوند بخشنده دستگیر کریم خطا بخش پوزش پذیر

    ب)یکی را به سر برنهد تاج بخت یکی را به خاک اندر آرد ز تخت

    پ) به درگاه لطف و بزرگیش بر بزرگان نهاده بزرگی زسر

    ت) جهان ، متفق بر الهیتش فرو مانده از کنه ماهیتش

    9- آرایه مقابل کدام بیت ،نادرست است؟

    الف) پرستار امرش همه چیز و کس بنی آدم و مرغ و مور و مگس ( جناس)

    ب) یکی را به سر برنهد تاج بخت یکی را به خاک اندر آرد ز تخت (جناس)

    پ) تامل در آیینه دل کنی صفایی به تدریج حاصل کنی (تشبیه)

    ت) گلستان کند آتشی بر خلیل گروهی بر آتش برد ز آب نیل (تلمیح)

    10- همه آرایه های ادبی در بیت زیر وجود دارد به جز...........

    " چشم دل باز کن که جان بینی آن چه نادیدنی است آن بینی"

    الف) تشخیص ب)تشبیه پ)جناس ت)واج آرایی

    11- آرایه های مقابل کدام بیت نادرست است؟

    الف) هیچ کس از جای او آگاه نیست هیچ کس را در حضورش راه نیست ( جناس – کنایه)

    ب) دوستی از من به من نزدیک تر از رگ گردن به من نزدیک تر ( تلمیح – واج آرایی )

    پ) عادت او نیست خشم و دشمنی نام او نور و نشانش روشن ( نغمه حروف- تلمیح)

    ت) پیش از اینها خاطرم دلگیر بود از خدا در ذهنم این تصویر بود ( جناس- کنایه)

    12- عبارت زیر چه کسی را معرفی می کند ؟

    " از شاعران دوره افشاریه و زندیه است . در سرودن غزل از سعدی و حافظ ، پیروی می کرد. ترجیع بند عرفانی وی نیز معروف است."

    الف) مستوره کردستانی ب) هاتف اصفهانی پ) ظالب آملی ت) صائب تبریزی

    13- همه آثار زیر از قیصر امین پور است به جز .....................

    الف) در کوچه آفتاب ب) از آسمان سبز پ) به قول پرستو ت) آینه های ناگهان

    ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

    تست های درس دوم از فارسی هشتم

    1-در بیت زیر واژه های ......و...........به ترتیب ،مشبه و مشبه به هستند .

    ز راز دلم ، باد بویی نبرد که چون غنچه سر بسته خندیده ام

    2-در مصراع " من این جا چون نگهبانم تو چون گنج" کدام رکن تشبیه حذف شده است؟

    الف) مشبه ب) مشبه به پ) وجه شبه ت) ادات تشبیه

    3-در عبارت زیر ، به ترتیب ، چند ترکیب وصفی و چند ترکیب اضافی وجود دارد؟

    " روشنی روز که همه چیز را می گشاید ، چشمانشان را می بندد، زیرا خفاش از حرکت در نور درخشان، ناتوان است و تاریکی شب که هر چیز را به خواب فرو می برد ، چشمان آنها را باز می کند.

    " الف) سه- چهار ب) دو- چهار پ) سه – پنج ت) یک- یک

    4- نوع و زمان فعل های عبارت زیر ، به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟

    در حالی که فرزندانشان بخ آنها چسبیده اند ، پرواز می کنند. فرزندان از مادرانشان جدا نمی شوند تا آن هنگام که اندامشان نیرومند شود و بال ها ، قدرت پرواز کردن پیدا کند.

    " الف) ماضی بعید- ماضی استمراری- مضارع اخباری- مضارع اخباری- مضارع التزامی

    ب) ماضی نقلی-مضارع اخباری- مضارع اخباری- مضارع التزامی- مضارع التزامی

    پ) ماضی التزامی- ماضی استمراری- ماضی استمراری- مضرع التزامی- آینده

    ت) ماضی نقلی- مضارع اخباری- ماضی استمراری- مضارع اخباری- مضارع التزامی

    5-بن مضارع فعل های عبارت زیر ، به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟

    " اکنون اگر می خواهی ، در مورد شگفتی آفرینش ملخ ، سخن بگو که خدا برای او دو چشم سرخ و دو حدقه ، چونان ماه تابان آفرید و به او گوش پنهان و دهانی متناسب اندامش بخشید.

    الف) خواست- گوی- آفرین- بخشا ب) خواه- گو- آفرین- بخش

    پ) خواه- گو- آفرید- بخش           ت) خواست- گوی- آفرید- بخشا

    6-نقش دستوری گروه های اسمی مشخص شده زیر ، به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟

    " گویا چادری سیاه افکنده ، پنداری با رنگ سبز تندی در هم آمیخته که در کنار شکاف گوشش ، جلوه خاصی دارد.

    " الف) نهاد- متمم- مفعول ب) نهاد- متمم- نهاد پ) صفت- متمم- مفعول ت) صفت- متمم- قید

    7- کدام گزینه در بیت زیر وجود ندارد؟ " عقل ها حیران شود کز خاک تاریک نژند چون برآید این همه گل های نغز کامکار ؟

    " الف) مضارع اخباری ب) ترکیب وصفی پ) وابسته پیشین ت) مفعول

    8-نقش های دستوری واژه های مشخص شده بیت زیر ، به ترتیب ، در کدام گزینه آمده است؟

    " راستی را کس نمی داند که در فصل بهار از کجا گردد پدیدار ، این همه نقش و نگار ؟"

    الف) مفعول- مضاف الیه- مسند- مفعول

    ب) متمم- متمم- نهاد- مفعول

    پ) قید- مضاف الیه- مسند- نهاد

    ت) مفعول- متمم- نهاد- نهاد

    9-در عبارت زیر ، به ترتیب ، چند صفت پیشین و پسین به کار رفته است؟

    " خورشید هر لحظه نور گرم و سوزانش را بیش تر بر سینه زمین پهن می کرد. در اطراف سنگ ، همه چیز آرام بود مثل این بود که در آخرین لحظه های زندگی خود می خواسته چیزی به مرداب بگوید.

    الف) دو- دو ب) سه- دو پ) دو- چهار ت) سه- چهار

    10-در کدام گزینه ، " مرداب " نقش دستوری متفاوتی با بقیه دارد؟

    الف) روی یکی از نی های درون مرداب نشست و آن را تکان داد.

    ب) مرداب اخم هایش را در هم کشید و گفت : من سر سبزی را دوست ندارم.

    پ) آیا مرداب قبول کرد خودش را به من برساند؟

    ت) سنجاقک گفت: اگر مرداب راه می افتاد ، دیگر مرداب نبود. 

    11-در عبارت زیر ، نقش دستوری واژه های " دوست، جوانه، تشنه، آب" در کدام گزینه آمده است؟

    " سنجاقک گفت: دوست من ! در چند قدمی تو جوانه ای در حال مرگ است. جوانه تشنه است و آب می خواهد. "

    الف) نهاد- مفعول- مسند- نهاد

    ب)منادا- مفعول- مسند- نهاد

    پ) نهاد- نهاد- مفعول- مفعول

    ت) منادا- نهاد- مسند- مفعول

    12-معنی چند واژه که در داخل پرانتز رو به رو آمده ، نادرست است؟

    (بی همتا: بی نظیر)(اسرار: رازها)(حکیمانه: خردمندانه)(چندان: آن اندازه )( دفع: نتوانستن ) ( جایگاه ویژه: مکان مخصوص)( انباشته: درهم )(زرناب: طلای خالص )( جلوه: پیدایی )(جثه: پیکر)

    الف) یک ب) دو پ) سه ت) چهار

    13-عبارت زیر ، با کدام یک از بیت های زیر ارتباط معنایی ندارد؟

    " اگر اندیشه ات را به کار گیری تا بتوانی به راز آفرینش پی ببری ، دلایلی روشن به تو خواهندگفت که آفریننده مورچه کوچک ، همان آفریدگار درخت بزرگ خرماست."

    الف) برگ درختان سبز ، در نظر هوشیار هر ورقش دفتری است ،معرفت کردگار

    ب) حسن روی تو به یک جلوه که در آینه کرد این همه نقش ،در آینه ی اوهام افتاد

    پ) به جهان خرم از آنم که جهان ، خرم از اوست عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست

    ت) به به نزد آن که جانش در تجلی است همه عالم کتاب حق تعالی است

    14- عبارت زیر ، توصیف چه چیزی است؟

    " دسته گلی است که از شکوفه های رنگارنگ گل های بهاری فراهم آمده است.

    " الف) فصل بهار و طبیعت زیبا ب) ریزش برگ های پاییز پ) پرهای رنگارنگ طاووس ت) پارچه های رنگارنگ زیبا 15- -بیت: " نور خورشید در جهان فاش است آفت از ضعف چشم خفاش است" با کدام بیت ارتباط معنایی ندارد؟ الف) یار بی پرده از در و دیوار در تجلی است یا اولی الابصار (اولی الابصار : دانایان)

    ب) شمع جویی و آفتاب بلند روز بس روشن و تو در شب تار

    پ) ما عبث در سینه دریا نفس را سوختیم / گوهر مقصود در دامان ساحل بوده است ( عبث: بیهوده)

    ت) زهی نادان که او خورشید تابان به نور شمع جوید در بیابان (زهی: شگفتا)-

    16- در داستان " جوانه و سنگ" ، مرداب نماد چگونه انسانی است؟

    الف) نیازمند ب) بی تفاوت پ) ظالم ت)ایثارگر

    17- همه آرایه های ادبی در بیت زیر وجود دارد به جز............. "

    برق از شوق که می خندد بدین سان قاه قاه ابر از هجر که می گرید بدین سان زار زار ؟

    الف) تشبیه ب) تضاد پ) تشخیص ت) نغمه حروف

    18- در عبارت زیر ، چند بار آرایه جان بخشی ، به کار رفته است؟

    " خورشید سرش را به سینه آسمان تکیه داده بود و گرم تر از همیشه می تابید . جوانه به سختی نفس می کشیدو سنگ با اندوه بسیار به او نگاه می کرد.

    " الف) یک ب) دو پ) سه ت) چهار

    19-کدام گزینه ، کنایه نیست؟

    الف) از پای در آورد ب) بی تاب شده بود پ) خشکش زد ت) اخم هایش را در هم کشید

    20- نهج البلاغه ، گزیده ای از نامه ها ، سخنان و کلمات قصار امیر مومنان ، حضرت علی (ع) است که عالم بزرگوار شیعی .......آن را گرد آورده است.

    الف) سید رضی ب) دکتر سید جعفر شهیدی پ) علامه طباطبایی ت) عبد الکریم حائری

    21- میرزا حبیب الله شیرازی متخلص به " قا آنی" از شاعران دوره قاجار است . وی کتاب ........ را به شیوه گلستان سعدی نوشت.

    الف) منشآت ب) پریشان پ) بهارستان ت) نگارستان

    22- در کدام گزینه ، فاصله میان واژه ایز ، کاربرد ندارد ؟

    الف) او هر روزنامه ای می خواند

    ب) برو درس بخوان مثل پدرت بی سواد نباش

    پ) برای من یادگاری نوشت

    ت) برای این کار هم راه دارد.

    23- هم خانواده واژه های " متناسب ، حواس ، اشیا، دفع، میل" در کدام گزینه است؟

    الف) تناسب- حس- شئ- مدافع- تمایل ب) مناسب- احساس- شیوع- دفاع- مایل

    پ) نسبت- محسوس- شئ- تدافع- تماثیل ت) مناسب- حس- شیوع- دفاع- امیال

    24- هم خانواده ، مترادف و متضاد واژه " هجر" در کدام گزینه آمده است؟

    الف) مهاجر- غم – شادی ب) هاجر- دوری- وصل پ) مهجور- نالان- نزدیکی ت) تهاجم- دوری- نشاط

    25 - در عبارت زیر ، به ترتیب ، چند فعل ماضی و مضارع با هم به کار رفته است؟

    " سنگ با بی صبری در انتظار بازگشت سنجاقک بود . گاهی چشم هایش را می بست و به فکر فرو می رفت .به سبزه ها و جوانه های بی شماری فکر می کرد که پس از جاری شدن مرداب ، به دنیا می آیند.

    " الف) دو- سه ب) یک- چهار پ) سه- دو ت) چهار- یک

    -----------------------------------------------------------------------------------------------------------

    تست های درس سوم از فارسی هشتم

    1-در مصراع ..............بیت زیر ، آرایه نغمه حروف آشکارتر است .

    " بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران "

    2- در بیت زیر ، چند حرف و صدا نغمه حروف را به وجود آورده اند؟

    " جان بی جمال جانان ، میل جهان ندارد هر کس که این ندارد ، حقا که آن ندارد" الف) یک ب) دو پ)سه ت) چهار

    3-عبارت زیر از چند جمله تشکیل شده است؟

    " ایرانیان با دیگر مردمان ، پیوسته به مردی و داد و دانایی رفتار می کرده اند . بیهوده نیست که سرزمین ما را ایران می نامند که به معنی سرزمین آزادگان است و آزاد زادگان ."

    الف) سه ب)چهار پ) پنج ت)شش

    4- در عبارت زیر ، به ترتیب ، چند ترکیب وصفی و چند ترکیب اضافی وجود دارد؟

    " دشمنان تیره رای و خیره روی ما نیز به ناچار ، این سرزمین را بدین نام سپند و ارجمند می نامند.

    " الف) چهار-دو ب) سه- سه پ) دو- چهار ت) شش- یک

    5- در عبارت زیر چند فعل ماضی به کار رفته است؟

    " دشمنی که جز زشتی و پلشتی و کاستی و ناراستی و ددی و بدی نمی تواند و نمی خواهد دید . هنگامی که ایران و ایرانی را می ستاید ، ناچار گردیده است که در برابر بزرگی و والایی این دو سر فرود آورد و زبان به ستایش بگشاید.

    " الف) سه ب) دو پ) یک ت) چهار

    6- در عبارت زیر چند وابسته پسین (صفت بیانی ) وجود دارد؟

    "میهن شکوهمند ما ، این خاستگاه بخردان و دانایان و روشن رایان ، این کانون روشنی و راستی ، این کشور مردان گرد ، یلان پردل ، دلیران و شیران ، پهلوانانی نامدار ، سرزمینی است که ما بدان می نازیم و سر از همگنان بر می افرازیم.

    " الف) سه ب) چهار پ) پنج ت) هفت

    7- در عبارت زیر به ترتیب ، چند مفعول ، متمم و وابسته پیشین به کار رفته است؟

    " هر کس ایران را بشناسد ، خواهد کوشید که در آبادی ، آزادی ، شکوفایی و توانایی ، پیروری و بهروزی آن از هیچ تلاش و تکاپویی باز نماند و دریغ نورزد.

    " الف) یک- پنج- سه ب) یک- هفت- سه پ) یک- هشت- دو ت) دو- شش- یک

    8-در عبارت زیر چند گروه اسمی وجود دارد؟

    " فرمانروایی ، فرزندان خود را پند می داد و چوبه تیری از تیردان کشید و به ایشان داد و گفت : بشکنید.

    " الف) شش ب) هفت پ) هشت ت) پنج 9- در عبارت زیر ، کدام واژه ، هسته گروه اسمی نیست؟

    " ای فرزندان، حال شما در زندگی ، این چنین است تا هنگامی که یاور و پشتیبان هم باشید ، دشمن نمی تواند بر شما چیره شود." الف) فرزندان ب) دشمن پ) این چنین ت) هم

    10- در کدام گزینه ، واژه ها نادرست معنی شده اند؟

    الف) ( درازنا:طول) (فر: شکوه) (فروغ: روشنایی) ب) ( فرزانگی: خردمندی) (فرهیختگی: علم آموختگی) ( آزادگان: جوانمردان) پ) ( تیره رای : بد اندیش) ( خیره روی : سرکش) ( خامه: قلم) ت) خاستگاه: مبدا) ( گرد: بزرگ) (یلان: خردمندان)

    11-بیت : " سر به هم آورده دیدم برگ های غنچه را اجتماع دوستان یکدلم آمد به یاد " بر چه چیزی تاکید دارد؟ الف) فراوانی گلها ب) اتحاد دوستان صمیمی پ) جمعیت بسیار زیاد ت) مهربانی دوستان قدیمی

    12- معنی کدام گزینه نادرست است ؟

    الف) ستایشی است پیراسته از هر آلایشی( ستایشی است که از هر گونه آلودگی پاکیزه است)

    ب) سر از همگنان بر می افرازیم( نسبت به همه سر بلند و سر افراز هستیم.)

    پ) نستوه،استوار چون کوه می کوشند( خستگی ناپذیر ، پایدار و مانند کوه بااستقامت تلاش می کنند.)

    ت) باری است که بر دوش تو نهاده شده است ( خستگی و سختی فقط برای تو است.)

    13- مفهوم عبارت زیر از کدام بیت دریافت می شود؟

    " تا هنگامی که یار و پشتیبان هم باشید ، دشمن نمی تواند بر شما چیره شود و سالیان دراز می توانید پیروز و ظفر مند به سر برید.

    " الف) مورچگان را چو بود اتفاق شیر ژیان را بدرانند پوست ¦

    ب) دوست آن باشد که گیرد دست دوست در پریشان حالی و درماندگی

    ¦ پ) خدا را بر آن بنده بخشایش است که خلق از وجودش در آسایش است ¦

    ت) گر هزاران دام باشد هر قدم چون تو با مایی نباشد هیچ غم

     14-کدام آرایه در عبارت زیر وجود ندارد ؟

    " هنگامی که ایران و ایرانی را می ستاید ، ناچار گردیده است که در برابرزندگی و والایی این دو ، سر فرود آورد و زبان بر ستایش بگشاید.

    " الف) جناس ب) کنایه پ) تشبیه ت) مراعات نظیر

    15- در کدام گزینه آرایه های " تشخیص" و " واج آرایی" وجود دارد؟

    الف) آن است که کشور ما همواره ، سرزمین سپند فر و فروغ و فرزانگی و فرهیختگی بوده است.

    ب) برترین و استوارترین ستایش ، آن است که بر زبان و خامه دشمن ، روان می شود.

    پ)این خاستگاه بخردان و دانایان و روشن رایان ، سرزمینی است که ما بدان می نازیم.

    ت) بخوان و بجوی و بپوی و ایران و خود را بشناس و پروردگار پاک را سپاس بگزار.

    16- کتاب فرزند ایران از کیست؟

    الف) میر جلال الدین کزازی ب) عبد الحسین زرین کوب پ) سید جعفر شهیدی ت) اسلامی ندوشن

    17- جامع التواریخ ، از آثار ......................................است.

    الف) خواجه رشیدالدین فضل الله ¦ ب) ابوالقاسم قشیری¦ پ) عبدالرحمان جامی¦ ت) محمد حبله رودی¦

    18- در کدام گزینه غلط املایی ، بیشتر به کار رفته است؟

    الف) کشور ما همواره ، سرزمین سپند فر و فروغ و فرزانگی و فرهیخته گی بوده است.

    ب) مگر پشت صتبر و ستوار و نیرومند فرزند ایران که تویی.

    پ)چشم جهانیان را به خیره گی خواهد کشاند و تیرگی نا خویشتن شناسی را خواهی زدود.

    ت) بخوان و بجوی و به پوی و ایران و خود را بشناس و پروردگار پاک را سپاس بگذار

    19- در کدام گزینه ، تمام واژه ها جمع نیستند؟

    الف) همگنان – یلان- دلیران ¦ ب) ارمغان- آزادگان- بخردان¦

    پ) ایرانیان- پهلوانان-روشن رایان¦ ت) جهانیان- شیران- مردان¦

    20- "هان و هان " شبه جمله ای است به معنای................................................

    -----------------------------------------------------------------------------------------------------------

    تست های درس چهارم از فارسی هشتم

    1- درتمام جمله های زیر، سه بخش " نهاد،مفعول وفعل" به کار رفته است.

    "بشر ماورای جلالش نیافت بصر منتهای جمالش نیافت " درست / نادرست

    2- در مصراع اول بیت زیر ، جمله چهاربخشی " نهاد،مفعول، متمم و فعل" به کار رفته است." درست / نادرست " هر چه می پرسیدم از خود از خدا / از زمین از آسمان از ابرها"

    3-در جمله اول عبارت زیر،" نهاد، مفعول، متمم و فعل" وجود دارد. " در حالی که فرزندانشان به آنها چسبیده اند پرواز می کنند. " درست نادرست

    4- فعل "خرید" جمله....جزئی می سازد و فعل "دوید" جمله دوجزئی.

    5- در دو بیت زیر، به ترتیب چند جمله و چند فعل ماضی به کار رفته است "آمد آن شکر گزاریش به گوش گفت کای پیر خرف گشته خموش کای فلان چاشت بده یا شامم نان و آبی که خورم و آشامم

    " الف)پنج- سه ب) هفت- دو پ)شش –یک ت)ده-دو

    6-در عبارت زیر ،چند فعل مضارع و ماضی با هم به کار رفته است؟

    " پدر بزرگم می گفت: در یکی از روزها آهویی به بیابان رفته و در دست گرگی گرفتار شده بود. هر چه التماس می کرد که گرگ اورا نخورد فایده ای نداشت.

    " الف) دو- چهار ب) یک- سه پ) چهار-یک ت) یک- پنج

    7-دو بیت زیر ، از چند جمله تشکیل شده اند؟

    " چه روزها که یک به یک غروب شد نیامدی چه بغض ها که در گلو رسوب شد نیامدی خلیل آتشین سخن ، تبر به دوش بت شکن خدای ما دوباره سنگ و چوب شد نیامدی" الف)شش ب)هفت پ)هشت ت) پنج

    8- در بیت زیر ،فعل های " گفت،ماند و خواند" به ترتیب جمله های چند جزیی ساخته اند؟ "گفت: این جا می شود یک لحظه ماند گوشه ای خلوت نمازی ساده خواند

    " الف) چهارجزئی- دو جزئی- سه جزئی ب) سه جزئی-سه جزئی- سه جزئی پ) چهار جزئی- سه جزئی- دو جزئی ت) سه جزئی- سه جزئی- دو جزئی

    9- کدام دسته از فعل های زیر ، جمله های چهار بخشی " نهاد ،مفعول، متمم،فعل " را به وجود می آورند؟

    الف) آمد- رفت- چرخید ب) دید- افشاند- پرید پ) آلود- چشاند- خوراند ت) پرسید- نالید- ساخت

    10-در بین فعل های زیر، به ترتیب چند فعل ، جمله های دو بخشی (جزئی) و چند فعل جمله های سه بخشی (جزئی) می سازند؟ "آورد- نشست- ترساند-سنجید – پوشید- نوشید- غرید-چرید- داد- بخشید" الف) سه –سه ب) چهار- دو پ) پنج- چهار ت)چهار- سه

    11- در کدام یک از جمله های عبارت زیر ، جمله چهار جزئی با " نهاد ،مفعول ، متمم و فعل " به کار رفته است؟ پشت پنجره ، ایستاده بود و میله های آهنی را می فشرد. مثل بچه های دو سه ساله ، لب بر چیده بود. هر چه از او می پرسیدند]همه را نشنیده می گرفت." الف) اول ب) دوم پ) سوم ت) چهارم

    12- اجزای کدام جمله که در مقابلشان نوشته شده ، نادرست است؟

    الف) فرزندانشان به آنها پیوستند. (نهاد- مفعول- متمم-فعل) ب) ملخ دو دندان پیشین دارد. ( نهاد- مفعول- فعل) پ) تمام اندامشان باریک نیست. ( نهاد- مسند- فعل اسنادی) ت) ناخدا آن را بر افراشته است. ( نهاد- مفعول- فعل)

    13- نقش دستوری واژه های مشخص شده کدام بیت که در داخل پرانتز آمده است ، نادرست است؟

    الف) نیت من در نماز و در دعا / ترس بود و وحشت از خشم خدا ( نهاد- مسند- مسند)

    ب)در میان راه در یک روستا / خانه ای دیدیم خوب و آشنا ( متمم- مضاف الیه- نهاد)

    پ) زود پرسیدم پدر این جا کجاست؟ / گفت : این جا خانه خوب خداست ( قید- منادا- صفت)

    ت) هرچه می پرسیدم از خود از خدا / از زمین از آسمان از ابرها ( مفعول- متمم- متمم )

    با توجه به عبارت زیر ، به پرسش های 14 ، 15 و 16 پاسخ دهید.

    " ای کاش وقتی جوان بودیم ، کسی به ما می گفت، چه کار کنیم تا در آینده وضع بهتری داشته باشیم یااین که اگر کسی به من می گفتچه کار کنم الان حتما وضع بهتری داشتم. "

    14- چند فعل گذرا به مفعول است؟ الف) دو ب) سه پ) چهار ت) شش

    15- کدام واژه نقش مسند دارد؟ الف) جوان ب) کار پ) وضع بهتری ت) کسی

    16- کدام فعل به کار نرفته است؟ الف) ماضی ب) مضارع پ) فعل ناگذر ت) فعل گذرا

    17- نوع صفت های به کار رفته در عبارت زیر ، به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟

    " با قدرت خیال خود به آینده بروید. چه تصوری از آینده خود دارید؟ حتما در آن تصویر رویایی ، به زندگی شیرین و موفق می اندیشید. "

    الف) صفت تعجبی، صفت اشاره ، صفت بیانی ، صفت مبهم، صفت بیانی

    ب) صفت پرسشی، صفت مبهم،صفت بیانی ، صفت بیانی صفت بیانی

    پ) صفت پرسشی،صفت اشاره ، صفت بیانی ، صفت بیانی صفت بیانی

    ت) صفت تعجبی، صفت مبهم، صفت اشاره ، صفت بیانی ، صفت بیانی

    18- کدام گزینه در عبارت زیر ، وجود ندارد؟ " زندگی کردن به یادگیری اصول و روش هایی نیاز دارد. زندگی ، یک سفر است . مدت این سفر برای عده ای کم و برای عده ای دیگر ، طولانی و پر فراز و نشیب است . اگر همیشه خود را یک مسافر به حساب بیاوریم، باید ویژگی های یک مسافر دائمی را در خود ایجاد کنیم.

    الف)صفت اشاره ب) صفت مبهم پ) صفت بیانی ت) صفت تعجبی

    19- بیت زیر از چند جمله تشکیل شده است؟

    " خلیل آتشین سخن ، تبر به دوش بت شکن خدای ما دوباره سنگ و چوب شد نیامدی

    " الف) دو ب) سه پ) چهار ت) یک

    20- کدام صفت از بیت زیر دریافت می شود؟

    " چه روزها که یک به یک غروب شد نیامدی چه بغض ها که در گلو رسوب شد نیامدی "

    الف) صفت تعجبی ب) صفت پرسشی پ) صفت شمارشی ت)صفت بیانی

    21-معنی چند واژه که در داخل پرانتز آمده درست است؟

    ( اعتبار: ارزش ، اهمیت ) ( بی عاطفه : نادرست، بی ادب ) ( پند: نصیحت، اندرز) ( سرشار: پر ، انباشته) ( اصول: ریشه ها ، بنیادها) ( آداب : مودب بودن، خوش رفتاری) ( آراسته : مرتب ، منظم) ( تدبیر: اندیشیدن، مشورت کردن) ( چیرگی: مسلط بودن، غلبه) الف) شش ب) هفت پ) هشت ت) پنج

    22- حدیث " من عرف نفسه فقد عرف ربه" با کدام گزینه ارتباط دارد؟

    الف) آن چه در علم، بیش می باید دانش ذات خویش می باید

    ب) دل شود گر به علم بیننده راه جوید به آفریننده

    پ) نیست آب حیات جز دانش نیست باب نجات جز دانش

    ت) علم ، بال است مرغ جانت را بر سپهر او برد روانت را

    23- در بیت زیر، " خلیل آتشین سخن" استعاره از چه کسی است؟

    " خلیل آتشین سخن ، تبر به دوش بت شکن خدای ما دوباره سنگ و چوب شد نیامدی "

    الف) حضرت ابراهیم (ع) ب) حضرت مهدی (ع) پ) پیامبر (ص) ت) حضرت علی (ع)

    24- همه آرایه های ادبی در بیت زیر وجود ندارد به جز................. " حکیمی گفته است : افسوس که جوان نمی داند و پیر نمی تواند.

    " الف) تشخیص ب) تضاد پ) تشبیه ت) جناس

    25- کدام آرایه ادبی در عبارت زیر وجود ندارد؟ " زندگی یک سفر طولانی است. برای عده ای مدت آن کم و برای عده ای دیگر طولانی است. سفر پر فراز و نشیب است.

    " الف) جناس ب)کنایه پ) تشبیه ت) تضاد 26- با توجه به عبارت داده شده ، رابطه کدام واژه ها مترادف است؟ الف) آرمانی و منطقی ب) سفر و زندگی پ) فراز و نشیب ت) شیوه و روش

    27- کدام گروه واژه ها با هم ، هم خانواده نیستند؟

    الف) خالق- خلاقیت- اخلاق     ب) سنجش- سنجیدن- سنجیده

    پ) شتابنده- پرشتاب- شتابان ت) نفرت- تنفر- متنفر

    -------------------------------------------------------------------------------------------

    تست های درس پنجم و ششم از فارسی هشتم

    1-- کدام یک از قالب های شعر فارسی به قالب پند و اندرز معروف است؟

    الف- غزل ب- قصیده پ- مثنوی ت- قطعه

    2- کدام یک از شاعران معاصر در ادبیات تعلیمی ، بیش تر فعالیت کرده است؟

    الف- پروین اعتصامی ب- ملک الشعرای بهار پ- شهریار ت- نیما یوشیج

    3- در گرو ه های اسمی زیر ، هسته و وابسته را مشخص کنید . الف- آن دو مرد دانشمند درستکار ایرانی ب- همان چهار دانشجوی موفق مسابقات کشوری پ- آن رزمنده ی وارسته ی ایران اسلامی ت- همین پهلوان نامی شاهنامه ی فردوسی

    4- در بیت زیر ، واژه های " جان" و " سخن گفتن " گروه اسمی هستند. درست نادرست به نام خدایی که جان آفرید سخن گفتن اندر زبان آفرید

    5- نقش دستوری واژه های مهربان – نور و دل ، در بیت زیر ، به ترتیب ، مسند، متمم و متمم است. درست نادرست

    6- در عبارت زیر ، واژه های .....و...........و..........هسته گروه اسمی هستند. " به جهان شفاف نگاهت می اندیشم که می توانم بال بگشایم و اوج هستی را تماشا کنم.

    " 7- واژه های خورشید- نگاه- گل- قرص که به عنوان هسته گروه اسمی بیت زیر می باشند ، به ترتیب چه نقشی را گرفته اند؟ خورشید خم شد تا نگاهت را ببوسد گل غنچه شد تا قرص ماهت را ببوسد الف- نهاد- مسند- مسند مفعول ب- نهاد- مفعول –نهاد مفعول پ- مفعول- مفعول- متمم- نهاد ت- مسند- نهاد- متمم- مفعول

    8- درکدام بیت ، گروه های اسمی ، به ترتیب ، نقش نهادی و مفعولی ، پذیرفته اند.

    الف- پرستار امرش همه چیز و کس بنی آدم و مرغ و مور و مگس

    ب- جهان متفق بر الهیتش فرو مانده از کنه ماهیتش

    پ- بشر ماورای جلالش نیافت بصر ، منتهای جمالش نیافت

    ت- محال است سعدی که راه صفا توان رفت جز بر پی مصطفی

    9- بیت " ده روزه مهر گردون ، افسانه است و افسون نیکی به جای یاران فرصت شمار یارا " از چند جمله تشکیل شده است؟ الف- دو ب- سه پ- چهار ت- یک

    10- در کدام بیت ، سه فعل مضارع اخباری- امری- مضارع التزامی به کار رفته است؟

    الف- زین گفته سعادت تو جویم پس یاد بگیر هر چه گویم ب- چون این دو شوند از تو خرسند خرسند شود ز تو خداوند پ- می کوش که هر چه گوید استاد گیری همه را به چابکی یاد روزی که نکرده ای در آن کار آن روز زعمر خویش مشمار

    11-در کدام گزینه اسم غیر ساده وجود دارد؟

    الف- از گفته او مپیچ سر را ب- هر شب که روی به جامه خواب پ- کان روز به علم تو چه افزود ت- آن روز ز عمر خویش مشمار

    12- در بیت زیر به ترتیب ، واژه های گفته- سعادت – و هرچه - چه نقشی دارند؟

    زین گفته سعادت تو جویم پس یاد بگیر هر چه گویم الف- متمم- مفعول- مفعول /

    ب- نهاد- مفعول- نهاد / پ- متمم- مفعول- نهاد / ت- نهاد – مغعول- مغعول

    13-در کدام بیت ، وابسته های پیشین به کار رفته در داخل پرانتز درست است ؟

    الف- می کوش که هر چه گوید استاد گیری همه را به چابکی یاد (صفت مبهم- صفت مبهم) ب- در آن کویر سوخته ، آن خاک بی بهار حتی علف ، اجازه زیبا شدن نداشت (صفت اشاره- صفت اشاره) پ- کان روز به علم تو چه افزود وز کرده خود چه برده ای سود؟( صفت تعجبی- صفت پرسشی) ت- چون این دو شوند از تو خرسند خرسند شود ز تو خداوند (صفت اشاره- صفت شمارشی)

    14- تعداد جمله کدام بیت نادرست است ؟ الف- کان روز به علم تو چه افزود وز کرده خود ، چه برده ای سود ( 2 ) ب- زنهار مگو سخن بجز راست هر چند تو را در آن ضررهاست ( 3) می باش به عمر خود سحر خیز وز خواب سحر گهان بپرهیز ( 3) چون با ادب و تمیز باشی پیش همه کس عزیز باشی ( 2)

    15- حدیث " قولو الحق ولو علی انفسکم " از پیامبر (ص) با کدام بیت ارتباط معنایی دارد؟ الف- می باش به عمر خود سحر خیز وز خواب سحر گهان بپرهیز ب- چون این دو شوند از تو خرسند خرسند شود زتو خداوند پ- زنهار مگو سخن بجز راست هر چند تو را در آن ضررهاست ت- روزی که نکرده ای در آن کار آن روز ز عمر خویش مشمار

    16- کدام آرایه در بیت زیر وجود دارد؟ " زنهار مگو سخن بجز راست هر چند تو را در آن ضررهاست" الف- تضمین ب- تلمیح پ- تشبیه ت- جناس

    17- کدام آرایه در بیت زیر وجود دارد؟ " با چشم ادب نگر پدر را از گفته او مپیچ سررا " الف- کنایه ب- تشبیه پ- تضاد ت- تشخیص

    18- عبارت زیر ، چه کسی را معرفی می کند؟ " شعر او ساده ، روان و مشتمل بر کلمات و تعبیرات عامیانه است و مسائل مختلف اجتماعی را زبانی ساده و شوخی های نیشدار بیان می کند." الف- ملک الشعرای بهار ب- ایرج میرزا پ- اشرف الدین حسینی ت- میرزاده عشقی

    19- در بیت زیر ، چند واژه مخفف وجود دارد؟ " می باش به عمر خود سحر خیز وز خواب سحر گهان بپرهیز " الف- یک ب- دو پ- سه ت- چهار

    20- شعر زیر بیانگر کدام نوع ادبیات است؟ زنهار مگو سخن بجز راست هر چند تو را در آن ضررهاست روزی که نکرده ای در آن کار آن روز ز عمر خویش مشمار

    21- در کدام گزینه ، نقش دستوری واژه بهلول با بقیه فرق می کند؟ الف- شیخ سلام کرد . بهلول جواب سلام او را داد. ب- مریدان از پی او می رفتند. شیخ از احوال بهلول پرسید. پ- بهلول فرمود:باری طعام خوردن خود می دانی ؟ / ت- چون بهلول به ویرانه ای رسید ، باز نشست.

    22-بن مضارع فعل های عبارت زیر ، به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟ " او را در صحرایی یافتندو شیخ را پیش او بردند . شیخ سلام کرد . بهلول جواب سلام او را داد. " الف- یافت –برد- کن- دهد ب- یاب- برد- کند- ده پ- یافت- بر- کند- دهد ت- یاب- بر- کن- ده

    23- نقش دستوری واژه های مشخص شده عبارت زیر ، به ترتیب ، در کدام گزینه آمده است "بهلول ، جواب سلام او را داد. فرمود : تویی شیخ بغدادکه مردم را ارشاد می کنی؟ " الف-نهاد- مفعول- نهاد- مفعول ب- نهاد- مضاف الیه – مسند- نهاد پ- نهاد- مفعول - مفعول - مفعول ت- نهاد- مضاف الیه – مسند-مفعول

    24- کدام گزینه از عبارت زیر ، دریافت نمی شود " اهل هر خانواده متناسب با آن آداب و معیارهای اخلاقی تربیت می شوند و حریم و حرمت یکدیگر و اجتماع را پاس می دارند." الف- صفت مبهم ب- صفت اشاره پ- صفت بیانی ت- جمله ی چهار بخشی

    25- در عبارت زیر ، کدام یک از واژه ها ، هسته ی گروه اسمی ، به حساب نمی آید؟ " امروزه این ابزارها ، کارایی ندارند. اکنون عصر چیرگی ماشین و رایانه و به طور کل ، روزگار تسلط دستاوردهای علمی و فناوری بر تار و پود زندگی بشر است." الف- ابزار ب- ماشین پ- روزگار ت- تار و پود

    26- در عبارت زیر ، به ترتیب ، چند ترکیب وصفی و چند ترکیب اضافی وجود دارد؟ "خانواده ، کوچک ترین بخش اجتماع است و برای خود ، هنجار و حریم و قانون و آدابی دارد. اهل هر خانواده ، متناسب با آن معیارهای اخلاقی ، تربیت می شوندو حریم و حرمت یک دیگر را پاس می دارند. " الف- پنج- چهار ب- چهار- سه ت- چهار – چهار ث- سه- پنج

    27-در عبارت زیر ، چند صفت بیانی به کار رفته است؟

    " یکی از آسیب های جدی جامعه ماشینی ، استفاده نابه جا و نسنجیده از امکاناتی است که فراهم آمده است . گویی هر یک ، ابزاری شده اند تا ما را از هویت اصلی خویش ، دور سازند. " الف- چهار ب- پنج پ- سه ت- شش

    28- به " وسیله ی چوبی و مهره ای حساب و کتاب قدیم ، ...................می گفتند." الف- چرتکه ب- اسطرلاب پ- چاپار ت- ماشین حساب

    29- جولاهه یعنی: الف- آهنگر ب- نقاش پ- بافنده ت- خیاط

    30- پیام و مفهوم عبارت زیر ، در کدام بیت نیامده است؟ " در سخن گفتن نیز باید اول ، دل پاک باشد و نیت درست باشد و آن گفتن برای رضای خدا باشد و گرنه سکوت و خاموشی بهتر و نیکوتر باشد. " الف- نباید سخن گفت ناساخته نشاید بریدن نینداخته ب- کمال است در نفس انسان سخن تو خود را به گفتار ، ناقص مکن پ- مکن پیش دیوار ، غیبت بسی بود کز پسش ، گوش دارد کسی ت- تامل کنان در خطا و صواب به از ژاژ خایان حاضر جواب (ژاژ خایان بیهوده گویان )

    31- کدام آرایه ادبی ، در عبارت زیر به کار رفته است؟ " این ها که تو گفتی همه فرع است و اصل در خوردن آن است که لقمه حلال باید و اگر حرام را صد از این گونه آداب به جا بیاوری و سبب تاریکی دل شود ." الف- کنایه- تضاد- مراعات نظیر ب- سجع- تشبیه- تضاد پ- واج آرایی- کنایه- ضرب المثل ت- کنایه – تشبیه - واج آرایی

    32- عبارت زیر ، کدام اثر را معرفی می کند ؟ کتابی است تالیف محمد بی منور در شرح حال و سخنان ابو سعید ابو الخیر. الف- اسرار التوحید ب- جامع التمثیل پ- نگارستان ت- روح الارواح

    33- در بین واژه های زیر چند واژه ، جمع است ؟ دستاورد- فناوری- اخلاق- آداب- اعتقادات- امکانات- مظاهر- جمال- نشان- اسارت- فضایل- هنجارها- دیگران الف- ده ب- نه پ- هشت ت- هفت

    34- رابطه کدام دو واژه ، مانند بقیه نیست ؟ الف- یارانه و کامپیوتر ب- جلوه و ظاهر پ- فضیلت و برتری ت- کاربر و استفاده کننده 35- کدام یک از گزینه ها، در واژه ی زیر ، هم خانواده ای ندارد ؟ " عارفان- احوال- خَلق- مستمعان- طعام – معترف- اصل- بغض- رضا- دعوی " الف- ادعا ب- حصول پ- مخلوق ت- اعتراف

    ----------------------------------------------------------------------------------------------

    تست های درس هفتم و هشتم از فارسی هشتم

    1- کدام یک از شعرهای زیر ، در قالب مثنوی سروده شده است؟

    الف) عزیزان از غم و درد جدایی به چشمانم نمانده روشنایی به درد غربت و هجران گرفتار نه یار و همدم و نه آشنایی

    ب) بَلَم آرام چون قویی سبکبال به نرمی بر سر کارون همی رفت به نخلستان ساحل ، قرص خورشید ز دامان افق ، بیرون همی رفت

    پ) هنوز نیک و بد زندگی به دفتر عمر نخوانده ای و به چشم تو راه و چاه یکی است ندیدن زحمت رفتار ، ره نیاموزی خطا نکرده ، صواب و خطا چه دانی چیست؟

    ت) سخن های ناخوش ز من دور دار به بدها دلٍ دیو ، رنجور دار مگوی آنچه هرگز نگفته ست کس به مردی مکن باد را در قفس

    2-در ترکیب " دیوار باغ کدخدای شهر بزرگ تهران قدیم " پنج مضاف الیه وجود داردو...................صفت بیانی .

    3- در چند گروه اسمی زیر ، صفت بیانی به کار رفته است؟

    " میز دفتر مدرسه- هوای بسیار لطیف- شش جلد کتاب تاریخ- نثر سنجیده سعدی- اتاق همسایه ما – پسران آن روستا – زیباترین مخلوق خدا- رای دانش آموزان کوشا" الف) سه ب) چهار پ) دو ت) شش

    4- در عبارت زیر، کدام یک از صفت های بیانی وجود ندارد؟ " به کمک بازنویسی می توانیم متون ادبی گذشته را به زبان امروز در آوریم و عناصر کهنه آن را تغییر دهیم و به جای واژه های سخت آن ها ، تعابیر آشنا قرار دهیم. الف) صفت فاعلی ب) صفت مفعولی پ) صفت نسبی ت) صفت ساده

    5- در گروه های اسمی زیر ، چند صفت بیانی به کار رفته است؟

    " شنیدن فریاد تشنه – اشعار پرمغز شهریار – نگاه تاسف بار امیر کبیر- لیاقت یک بچه- تلاش و پشتکار انسان ها- مسئول جهل مردم- صدای رسای آن ها- فرزندان سرزمین من- باریکه ای از نور خورشید- قلم سحر آمیز نقاش" الف) پنج ب) سه پ) شش ت) چهار

    6- با توجه به بیت های زیر ، به پرسش های 1،2،3و 4 پاسخ دهید. الف) آمد آن شکرگزاریش به گوش گفت کای پیر خرف گشته خموش ب) کای فلان چاشت بده یا شامم نان و آبی که خورم و آشامم پ) شکر گویم که مرا خوار نساخت به خسی چون تو گرفتار نساخت --- بیت الف از چند جمله تشکیل شده است؟ --" ش" در شکر گزاریش چه نقشی دارد؟ نهاد مفعول مضاف الیه متمم --- در بیت دوم واژه های " فلان" ، " چاشت" ، " شام" و " آبی" به ترتیب چه نقشی دارند؟ -----نوع فعل های بیت اول و سوم به ترتیب چیست؟

    7- در کدام بیت ، صفت پیشین اشاره و صفت پسین بیانی به کار نرفته است؟ الف) کای فرازنده ی این چرخ بلند وی نوازنده دل های نژند ب) آمد آن شکر گزاریش به گوش گفت کای پیر خرف گشته خموش پ) داد با این همه افتادگی ام عز آزادی و آزادگی ام ت) بین آن راه های پیچاپیچ کم کمک راه خویش را جستند

    8- اجزای تشکیل دهنده جمله بیت زیر ، در کدام گزینه آمده است؟

    " داد با این همه افتادگی ام عز آزادی و آزادگی ام " الف) نهاد+ مفعول+ متمم+ فعل ب) نهاد+ مفعول+ مسند+ فعل پ) نهاد+مفعول+ فعل ت) نهاد+ مسند+ فعل

    9- در کدام یک از بیت های زیر ، جمله ی دو بخشی " نهاد+ فعل " وجود دارد؟ الف) لنگ لنگان قدمی بر می داشت هر قدم دانه شکری می کاشت. ب) درٍ دولت به رخم بگشادی تاج عزت به سرم بنهادی پ) آمد آن شکر گزاریش به گوش گفت کای پیر خرد گشته خموش ت) کای فلان چاشت بده یا شامم نان و آبی که خورم و آشامم

    10- در عبارت زیر ، چند هسته گروه اسمی وجود دارد؟ " باران بند آمده بود اما هنوز از ساقه ی علف ها آب می چکید و دشت پر از گودال های آب شده بود. " الف) چهار ب) پنج پ) شش ت) هفت

    11- در عبارت زیر ، چند وابسته پیشین به کار رفته است؟ " انگار صدها آیینه شکسته را کنار هم چیده بودند. ابرهایی که هر لحظه به شکلی در می آمدند، در مقابل آن آیینه ها خودشان را برای سال نو آماده می کردند. الف) سه ب) چهار پ) چنج ت) دو

    12- در عبارت زیر ، چند صفت بیانی وجود دارد؟ " عکس آسمان بر سطح لرزان گودال های آب ، تماشایی بود. خورشید از پشت کوه ها سرک می کشید و سلاح ها و کلاه های آهنی را برق می انداخت. " الف) سه ب) چهار پ) یک ت) دو

    13- معنی واژه های مشخص شده ی بیت زیر ، در کدام گزینه آمده است؟ " کای فرازنده این چرخ بلند وی نوازنده دل های نژند" الف) بزرگ- مهربان- سرد و بی روح ب) برپاکننده- آرامش بخش- مهربان پ) افرازنده- مهربان- اقرار کننده ت) بلند کننده- نوازشگر- غمناک

    14- بیت زیر ، ...............را نکوهش و .............را توصیه می کند. " خار بر پشت زنی زین سان گام دولتت چیست ؟ عزیزیت کدام؟ " الف) طمع- قناعت ب) توهین- انسان دوستی پ) تکبر- وارستگی ت) تنبلی- تلاش

    15- پیام کلی شعر جامی که با بیت زیر آغاز می شود ، در کدام گزینه دیده می شود؟ " خارکش پیری با دلق درشت پشته ی خار همی برد به پشت " الف) گفت من تیغ از پی حق می زنم بنده حقم نه مامور تنم ب) خطرهاست در کار شاهان بسی که با شاه ، خویشی ندارد کسی پ) دل آزاد من و گرد تعلق هیهات بارها سیل تهی دست از این خانه گذشت ت) به نام نکو گر بمیرم رواست مرا نام باید که تن مرگ راست

    16- در همه بیت ها ، آرایه ی کنایه وجود دارد بجز ................ الف) خارکش پیری با دلق درشت پشته خار همی برد به پشت ب) درٍ دولت به رخم بگشادی تاج عزت به سرم بنهادی پ) حد من نیست ثنایت گفتن گوهر شکر عطایت سفتن ت) نوجوانی به جوانی مغرور رخش پندار همی راند زدور

    17- عبارت زیر ، چه کسی را معرفی می کند؟ " شاعر و نویسنده ی معروف ایرانی در قرن نهم هجری است . از آثار معروف او " هفت اورنگ" می باشد. الف) نظامی ب) جامی پ) ایرج میرزا ت) صائب تبریزی

    18- در همه گزینه ها ، تمام واژه های به کار رفته هم خانواده اند بجز................ الف) محفوظ- حفاظت- حافظ ب) خواننده- خوانا- خواندن پ) عزیز- معزز- اعزاز ت)حبوب- حبیب- احباب

    19- نقش واژه های مشخص شده ی بیت زیر ، به ترتیب در کدام گزینه آمده است؟ " به حلاوت بخورم زهر که شاهد ساقی است به ارادت بکشم درد که درمان هم از اوست الف) متمم- نهاد- نهاد ب) متمم- مفعول- مفعول پ) متمم- قبد- مفعول ت) متمم- نهاد- مسند

    20- با توجه به عبارت زیر ، کدام گزینه درست است؟ " باغ دوباره طراوت و سرسبزی پیدا کرده بود. برگ های سبز زیر نورگرم خورشید می درخشیدند. او سینی شربت را برای مهمان ها برد . شربت ها را که داد گوشه ای ایستاد تا ظرف ها را جمع کند. " الف) در جمله ی دوم ، فعلی به کار رفته که جمله دو بخشی می سازد. ب) در کل عبارت ، سه صفت بیانی به کار رفته است. پ) طراوت و سرسبزی ، نقش مسندی دارند. ت) واژه های خورشید و گوشه ای نقش نهادی دارند.

    21- در بیت زیر ، به ترتیب ، چند ترکیب وصفی و چند ترکیب اضافی به کار رفته است؟ " ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد دل رمیده ی ما را انیس و مونس شد" الف) یک- چهار ب) دو – سه پ) دو- دو ت) یک- دو

    22- در کدام عبارت ، نوع واژه های مشخص شده در پرانتز ، درست نیامده است؟ الف) چند روز پس از آغاز آبله کوبی به امیر خبر دادند.....( صفت مبهم) ب) از قضا در همان روز مردی را که طفلش مرده بود ، به نزد او آوردند. ( صفت اشاره) پ) ما باید در هر روستا و خیابانی مدرسه بسازیم.( صفت مبهم) ت) چند دقیقه بعد ، بقالی را آوردند که او نیز بچه اش مرده بود. (صفت پرسشی)

    23- بیت : " به حلاوت بخورم زهر که شاهد ساقی است به ارادت بکشم درد که درمان هم از اوست به چه مفهومی اشاره دارد؟ الف) تحمل کردن سختی ها و دشواری ها ب) تنها به فکر خدای بلند مرتبه بودن پ) تسلیم بودن در برابر اراده ی خداوند ت) بهره بردن از خوشی های زندگی

    24- کدام آرایه ادبی در عبارت زیر ، به کار نرفته است؟ " چون قلم و کاغذ برای نوشتن نداشت ، شنیده ها را بر کاغذ ذهن می نوشت. " الف) تشبیه ب) مراعات نظیر پ) تضاد ت) واج آرایی

    25- کدام آرایه در بیت زیر ، وجود ندارد؟ " ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد دل رمیده ما را انیس و مونس شد" الف) تشخیص ب) مراعات نظیر پ) جناس ت) تضاد

    26- بیت زیر ، از کیست؟ " نام نیکو گر بماند ز آدمی بٍه کزو ماند سرای زر نگار الف) جامی ب) حافظ پ) ایرج میرزا ت) سعدی

    27- کتاب داستان هایی از امیر کبیر از .......است. الف) فرهاد حسن زاده ب) محمود حکیمی پ) دکتر کزازی ت) دکتر شهیدی

    28- در کدام گزینه ، وا ژه های مترادف وجود ندارد؟ الف) ذکاوت و تربیت ب) انیس و مونس پ) جهل و نادانی ت) شهد و شیرینی

    29- در عبارت زیر ، چند واژه جمع به کار رفته است؟

    " پدر بزرگش ، میرزامحمد خان که خود شاعر سر شناسی در شیراز بود ، نوه اش را با خود به همراه به مجالس شعرا می برد.

    الف) یک ب) دو پ) سه ت) چهار

    منبع مطلب : adabiatejaleb.blogfa.com

    مدیر محترم سایت adabiatejaleb.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    آرایه های ادبی 2

    بدیع معنوی

    1-    
    مراعات نظیر

     (آوردن واژه هایی از یک مجموعه)

    از اسب
    پیاده شو بر نطع زمین رخ نه        زیر پی
    پیلش بین شه مات شده نعمان

    اسب ، پیاده ، رخ ، پیل ، شه مات :  شطرنج

    تا چه بازی
    رخ نماید بیدقی خواهیم راند      عرصه
    شطرنج رندان را مجال شاه نیست

    شطرنج ، رخ ، بیدق ، شاه

    بهار و سرو
    و گل و سوسن ،‌ای بهار بتان     چو در کنار
    منی جمله در کنار من است

    بهار ، سرو ، گل ، سوسن

    2- تلمیح

    (دریایی از اندیشه در کوزه ذهن جای گیرد اندیشه هایی چون اشاره به داستان
    حدیث قرآن اسطوره)

    شبان وادی ایمن گهی رسد به مراد  
           که چند روزی به جان خدمت
    شعیب کند

    موسی و شعیب

    از مه او مه شکافت دیدن او بر نتافت        ماه چنان قدر یافت او که کمینه گداست

    حضرت محمد (ص) و معجزه شق القمر )

    آمد موج الست کشتی قالب ببست      
    باز چو کشتی شکست نوبت وصل و لقاست

    عالم ذر

    3- تضمین

     ( سخنور بیتی ، مصراعی ، حدیثی و
    آیه ای را در میان سخن باز آورد )

    خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم    
    کر نسیمش بوی جوی مولیان آید همی

    زینهار ار رفیق بد زنها ر           
    وقنا ربنا عذاب النار

    4- تناقض

    ( جمع کردن دو واژه یا مفهوم متضاد به گونه ای که قبول یکی مستلزم طرد
    دیگری است و از نظر مطقی جمع آنها ناممکن )

    هرگز حدیث حاضر و غایب شنیده ای   
    من در میان جمع و دلم جای دیگر است

    هم حاضر  هم غایب

    گوش ترحمی کو کز ما نظر نپوشد   
    دست غریق یعنی فریاد بی صدایم

    فریاد    بی صدا  

    صدای سایش بال های سکوت می آید

    صدا     سکوت

    5- حس
    آمیزی

    (
    آمیختن دو یا چند حس )

    روشنی را
    بچشیم  خواب یک دهکده را وصف کنیم                             روشنی                  چشیدن

    حیات غفلت
    رنگین یک دقیقه حواست                                                   
    غفلت                       رنگین

    به ترانه
    های شیرین به بهانه های رنگین                       بکشید سوی خانه مه خوب
    خوش لقا را

    6- ایهام

     (آوردن واژه ای با حداقل دو معنی یکی دور و دیگری نزدیک که
    مقصود شاعر گاه معنی دور و گاه هر دو معنی است ).

    کیست حافظ
    تا ننوشد باده بی آواز رود            
    عاشق مسکین چرا چندین تجمل بایدش

    رود :   رودخانه                  رود : ابزار موسیقی

    عهد کردی
    که کشی فرصت خود را روزی                فرصت ار یافتی آن عهد فراموش نکن

    فرصت :
    تخلص شاعر                              فرصت
    : زمان شایسته برای کار

    به هیچ دور
    نخواهد یافت هشیارش               چنین که
    حافظ ما مست باده ازل است

    دور :
    زمانه                         دور :‌گردش
    جام و پیمودن باده به باده گساران

    در بحر غمت
    فکنده ام کشتی عمر                    باشد
    به لبی یا به کناری برسم

    لب :
    ساحل                     لب : لب یار    

    کنار :
    ساحل                  کنار : آغوش یار

    7-
    ایهام تناسب :

     ( آوردن واژه در دو معنی که یکی پذیرفتی است و
    دیگری با بعضی اجزای کلام سازگار است

     آه کز طعنه بد خواه ندیدم رویت                 نیست چون آینه ام روی ز آهن چه
    کنم

    مدامم مست
    می دارد نسیم جعد گیسویت                
    خرابم می کند هر دم فریب چشم جادویت

    چنان سایه
    گسترده در عالمی          که زالی
    نیندیشد از رستمی

    شهره ی شهر
    مشو تا ننهم سر در کوه     شور شیرین
    منما تا نکنی فرهادم

    8- لف و
    نشر
    :

    ‌آوردن دو یا چند واژه در بخشی از کلام و توضیح آنها در بخشی دیگر
    است  که به دو صورت مرتب و مشوش است .




    معنی آب زندگی1 و روضه ارم  2                         جز طرف جویبار2
    و می خوشگوار 1 چیست




    9- اسلوب معادله

    ارتباط معنایی در اسلوب معادله بر
    پایه ی تشبیه است  ، در بیت « عشق چون آید
    برد هوش دل فرزانه را / دزد دانا می کشد اول چراغ خانه را»
    . عشق به دزد دانا تشبیه شده است و هوش دل فرزانه به چراغ خانه . در اسلوب
    معادله یک مفهوم با دو مصداق متفاوت گفته می شود که اغلب یکی حسی و دیگری عقلی است
    و دو مصراع از جهت مفهوم با هم مساوی هستند و 
    می توان بین دو مصراع کلمه 
    همانطوریکه را قرار داد .

    بی کمالی های انسان از سخن پیدا شود / پسته
    ی بی مغز چون لب وا کند رسوا شود.

    - گرفت هر که کم خود ،شود ز اهل کمال                             تمام گشتن ماه از
    هلال معلوم است

    - مرا کیفیت چشم تو کافی است                                             ریاضت
    کش به بادامی بسازد

    - حسن بیان مجوی ز ما دل شکستگان                     از کاسه شکسته نخیزد صدا درست

    - لازم پیری است صائب ، برگ ریزان حواس          پیش ره نتوان گرفتن لشکر بشکسته را

    است

    - عیب پاکان زود بر مردم هویدا می شود                                 موی اندر شیر
    خالص زود پیدا می شود

    10- تضاد

    آوردن دو واژه ضد هم در یک بیت یا مصراع یا پاره سحن به گونه ای که بر
    زیبایی سخن بیفزاید . این تضاد ممکن است در میان اسم  ،‌فعل و مفاهیم کلمات و جملات باشد .

    - آن همه ناز و تنعم که خزان می فرمود                  عاقبت در قدم باد بهار آخر شد

    - روز هجران و شب فرقت یار آخر شد                   زدم این فال و گذشت اختر و کار
    آخر شد

    - شکر ایزد که به اقبال کله گوشه گل                      نخوت باد دی و شوکت خار آخر
    شد

    11 - مبالغه –
    اغراق

    ادعای وجود صفتی در کسی یا چیزی است به اندازه ای که
    حصول آن صفت در آن کس یا چیز غیر ممکن و محال باشد زیبایی اغراق در این است که غیر
    ممکن را طوری ادا کند که ممکن به نظر آید اغراق مناسب ترین اسباب برای تصویر یک
    دنیای حماسی است

    زیبایی بیت زیر در توصیف اغراق آمیز قدرت افراسیاب
    است .

    « شود
    کوه آهن چو دریای آب               اگر
    بشنود نام افراسیاب»

    گر برگ گل سرخ کنی پیرهنش را           از نازکی آزار رساند بدنش را 

    12- حسن تعلیل

       حسن تعلیل علتی ادبی و ادعایی است برای امری
    به گونه ای که بتواند مخاطب را اقناع کند این علت سازی مبتنی بر تشبیه است و هنر
    آن زیبا یا زشت نمودن چیزی است با وجود این که حسن تعلیل واقعی نیست مخاطب آن را
    از علت اصلی دلپذیر تر می داند

    v    
    تا چشم تو ریخت خون عشاق                 زلف
    تو گرفت رنگ ماتم

    شاعر دلیل سیاهی زلف معشوق و ا ریخته شدن خون عاشقان
    و عزادار بودن زلف ها می داند .

    v    
    در وداع شب همانا خون گریست           روی خون آلود زان بنمود صبح

    شاعر دلیل سرخی آسمان را هنگام صبحدم ، خون گریستن
    آسمان در وداع از شب می داند

    تا نه تاریک بود سایه انبوه درخت                    زیر هر برگ چراغی بنهد از گلنار

    دلم خانه مهر یارست و بس                         از آن می نگنجد در آن مهر کس

     رسم بد عهدی
    ایام چو دید ابر بهار                گریه اش بر سمن و سنبل و نسرین آمد

     چو صبح صادق
    آمد راست گفتار                           جهان در زر گرفتی محتشم وار

    دره را تا نبود همت عالی حافظ                                طالب چشمه خورشید
    درخشان نشود 








               

    واج آرایی

    ( تکرار یک
    صامت یا مصوت که به موسیقی درونی شعر کمک کند صدای این (آوا)‌باید از بقیه محسوس
    تر باشد

    فغان
    کاین لولیان شوخ شیرین کار شهر آشوب     
    چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما را

    کمان آر
    و برگستوان آر و گبر                  کمند
    آر و گرز گران و ببر

    - نماز
    خونین حماسه چهارده ساله ی مرا // وسعت وسیع کدام سجاده گسترده شد

    - لبخند تو
    خلاصه ی خوبی هاست                                          لختی
    بخند خنده ی گل زیباست

    - نه من ز
    بی عملی در جهان ملولم و بس                ملالت
    علما هم ز علم بی عمل است

    سجع : آوردن کلمات هماهنگ در پایان دو پاره سخن             انواع : 

    ترصیع : آوردن سجع های متوازی رو در روی هم در دو
    مصراع شعر و یا دو پاره سخن

    موازنه : در موازنه سجع ها همگی متوازی نیستند و از
    هر سه نوع سجع ممکن است وجود داشته باشد

    جناس : یکسانی دو
    یا چند واژه در واج های سازنده با اختلاف د ر معنی        انواع :    جناس تام ، 
    جناس  ناقص

    جناس تام :
    یکسانی دو واژه در تعداد و ترتیب واج ها به شرطی که معنای دو واژه باهم متفاوت
    باشد و این تفاوت مجازی نباشد                      نالم چو نای من اندر حصار
    نای      پستی گرفت همت من زین بلند جای

    جناس ناقص
    :

    اشتقاق :

     هم ریشگی دو یا چند واژه که سبب می شود واج های
    آنها یکسان باشد

    ز مشرق سر
    کوی آفتاب طلعت تو       اگر طلوع کند
    طالعم همایون است

    تکرار :

     تکرار یک یا چند کلمه در شعر به گونه ای که
    بتواند موسیقی درونی بیفزاید و تاثیر سخت را بیش تر سازد تکرار زمانی پیش می آید
    که واژه دو بار یا بیش تر تکرار گردد

    ای جانِ جانِ جانِ جان  ،
    ما نامدیم از بهر نان     بر جه گدا رویی
    مکن در بزم سلطان ساقیا

    تصدیر :

      اگر واژه در آغاز و یا پایان بیتی تکرار گردد
    آن را تصدیر گویند

    گل آن جهانی است نگنجد
    در این جهان          در عالم خیال چه گنجد
    خیال گل

    طرد و عکس

    جابه جایی
    دو واژه یا عبارت در یک مصراع یا بیت را گویند .

    تن ز جان و
    جان ز تن مستور نیست  ......

    بیان

    تشبیه : ادعای همانندی است میان دو یا چند چیز .

    در هر
    تشبیه چهار رکن وجود دارد :

    مشبه : چیزی یا کسی که قصد مانند کردن آن را داریم

    مشبه به
    :
    چیزی یا کسی که «مشبه» به
    آن مانند می شود .

    { مشبه و
    مشبه به را طرفین تشبیه می گویند زیرا در تمام تشبیهات حضور دارند . }

    { برای فهم
    تشبیه باید به سراغ  مشبه به رفت  که مهم ترین پایه تشبیه است و وجه شبه از آن
    اخذ می شود }

    ادات
    تشبیه :
    واژه ای که نشان
    دهنده ی پیوند شباهت است که می تواند حرف ، فعل و قید باشد .

    وجه شبه
    :
      ویژگی های مشترک میان مشبه و مشبه به را گویند
    وجه شبه در «مشبه به» بارزتر و مشخص تر است .

    v    
    مثال : گرت ز دست بر آید چو نخل باش کریم

    تو : مشبه

    نخل : مشبه
    به

    چو : ادات

    وجه شبه :
    کریم

    v    
    تو همچو صبحی و من شمع خلوت سحرم         تبسمی کن و جان بین که چون همی سپرم

    تو : مشبه

    صبح : مشبه
    به

    همچو :
    ادات

    وجه شبه از
    صبح اخذ می شود که زیبایی است

    v    
    تو سرو جویباری ، تو لاله ی بهاری         تو یار غمگساری ، تو حور دلربایی

    تو : مشبه

    سرو : مشبه
    به

    v    
    دست از مس وجود چو مردان ره بشوی          تا کیمیای عشق بیابی و زر شوی

    وجود :
    مشبه

    مس : مشبه
    به

    وجود در بی
    ارزشی به مس تشبیه شده است 

    عشق : مشبه

    کیمیای :
    مشبه به

    عشق در
    ارزش بخشیدن به انسان به کیمیا تشبیه شده است .

    تشبیه
    مفرد و مرکب

    تشبیه
    مفرد :

    تشبیهی است
    که مشبه به آن یک چیز است و صفت یا صفاتی که وجه شبه اند  ، از همان یک چیز استنباط می شوند .

    v    
    عشق دریایی کرانه ناپدید   

    عشق : مشبه

    دریا
    :  مشبه به

    مشبه به
    دریا است و از آن گستردگی و بی کرانه بودن استنباط می شود .

    تشبیه
    مرکب

    تشبیهی است
    که در آن وجه شبه از دو یا چند چیز که با هم آمیخته اند گرفته می شود در  تشبیه مرکب ، هیئتی به هیئت دیگر مانند می شود
    . یعنی طرفین تشبیه دو یا چند چیز هستند .

    v    
    آن قطره ی باران که برافتد به گل سرخ         چون اشک عروسی است برافتاده به رخسار

    مشبه : 
    قطره باران + گل سرخ

    مشبه به : اشک عروس + رخسار عروس

    وجه شبه : شکل و رنگی است که از اجزای « مشبه به» به
    دست می آید .

    مجاز :

    مجاز در
    برابر حقیقت است

    حقیقت : اولین و رایج ترین معنای یک واژه است  . چو ایران نباشد تن من مباد  . ایران مقصود کشور ایران است .

    مجاز : به کار بردن واژه در غیر معنای حقیقی آن
    است به شرط وجود علاقه و قرینه .

    ایران در
    کشتی به مقام اول رسید . مقصود از ایران ،‌تیم کشتی ایران است .

    قرینه : نشانه ای است که ذهن را از حقیقت باز می
    دارد و بر دو نوع است :

    لفظی و
    معنوی

    پلنگی ر ا
    سوار بر اسب دیدم .  سوار اسب شدن نشان می
    دهد کلمه پلنگ در معنای رایج خود به کار نرفته است .

    دهخدا قلم
    خوبی داشت . از معنای جمله می فهمیم که غرض گوینده ، توصیف سبک نوشتاری دهخداست نه
    زیبایی قلم و خودکار او .

    علاقه : در
    لغت به معنای ریسمان است و در اصطلاح پیوند و تناسبی است که میان معنای حقیقی و
    مجازی واژه وجود دارد . نویسنده هنگام به کار گیری مجاز باید بین مجاز و حقیقت
    رشته باریکی بجوید و آن دو را بدان وسیله به هم پیوند نماید اگر علاقه نباشد  مجاز هم نخواهد بود

    v    
    چو آشامیدم این پیمانه را پاک          در افتادم ز مستی بر سر خاک

    واژه : پیمانه

    معنای
    مجازی
    : شراب

    قرینه : کسی پیمانه را نمی آشامد

    علاقه : پیمانه محل شراب است .

    v    
    برآشفت عابد که خاموش باش           تو مرد زبان نیستی گوش باش

    واژه : زبان

    معنای
    مجازی
    : سخن

    قرینه : سایر اجزای جمله : خاموشی و گوش  

    علاقه : زبان وسیله سخن گفتن است

    v    
    آفرین جان آفرین پاک را    آن جان بخشید و ایمان خاک را

    واژه : خاک

    معنای
    مجازی
    : انسان

    قرینه : جان و ایمان داشتن  

    علاقه : گذشته 
    انسان خاک بوده و در  آینده
    نیز  خاک 
    خواهد شد .

    علاقه های مجاز :

    علاقه جزء و کل

    جزئیه : ذکر
    جزء اراده ی کل {جزئی از یک چیز به جای تمام آن به کار می رود .}

    v    
    من آن نگین سلیمان به هیج نستانم     که گاه گاهی بر او دست اهرمن باشد

    واژه : نگین

    معنای
    مجازی
    : انگشتر

    قرینه
    نگین را به تنهایی در دست نمی کنند      

    علاقه : نگین جزئی از انگشتر است .

    v    
    پیش دیوار آنچه گویی هوش دار    تا نباشد در پس دیوار گوش

    واژه : گوش 

    معنای
    مجازی
    : انسان جاسوس

    قرینه : گوش نمی تواند در پس دیوار باشد   

    علاقه : گوش جزئی از  انسان است و اندام شنوایی اوست

    کلیه : ذکر کل
    و اراده ی جزء { تمام یک چیز به جای جزئی از آن به کار می رود
    }

    دست در حلقه ی آن زلف دو تا نتوان کرد         تکیه بر عهد تو و باد صبا نتوان کرد

    واژه : دست

    معنای
    مجازی
    : انگشت

    قرینه : تمام دست در میان انگشتان جای نمی گیرد
    .   

    علاقه : علاقه ای که میان آن دو وجود دارد کلیه
    است زیرا کل دست ذکر شده ولی انگشتان اراده شده است .

    v    
    من آن نگین سلیمان به هیج نستانم     که گاه گاهی بر او دست اهرمن باشد

    واژه : دست

    معنای
    مجازی
    : انگشتر

    قرینه
    نگین را در انگشت می کنند نه دست .

    علاقه
    انگشت جزئی از دست است .

    حال و محل یا جای و جایگیر

    محلیه :
    ذکر محل و اراده ی حال { محل چیزی به جای خود آن چیز می آید }

    برآشفت ایران
    و برخاست گرد       همی هر کسی کرد ساز
    نبرد 

    واژه : ایران

    معنای
    مجازی
    :مردم 

    قرینه
    برآشفتن      

    علاقه : ایران محل مردم آن است 

    یکی دشت
    با دیدگان پر ز خون      که تا او کی آید ز
    آتش برون

    واژه : دشت

    معنای
    مجازی
    : مردم

    قرینه
    دیدگان پر خون      

    علاقه : دشت محل مردم است

    سر آن ندارد امشب که بر آید آفتابی        خیال ها 
    گذر کرد و گذر نکردخوابی

    واژه : سر

    معنای
    مجازی
    :هدف ، قصد 

    قرینه
    معنای جمله      

    علاقه : سر محل قصد و هدف و اندیشه است 

    سببیه :

    سبب چیزی
    جانشین خود آن چیز می شود

    v    
    این دم شنو که راحت از این دم شود پدید .

    واژه : دم

    معنای
    مجازی
    :سخن  

    قرینه
    شنو       

    علاقه : دم سبب سخن می شود

    v    
    دیدم نفسم در نمی گیرد و آتشم در هیزم تر و
    اثر نمی کند

    واژه : نفس

    معنای
    مجازی
    :سخن  

    قرینه :  در
    نمی گیرد       

    علاقه :‌ نفس سبب سخن می شود

    آلیه ،وسیله

    ابزاری
    جانشین کاری می شود که بدان ابزار انجام می شود .

    v    
    برآشفت عابد که خاموش باش           تو مرد زبان نیستی گوش باش

    واژه : زبان

    معنای
    مجازی
    : سخن

    قرینه : سایر اجزای جمله : خاموشی و گوش 

    علاقه : زبان وسیله و ابزار سخن گفتن است

    جنسیه :‌جنس چیزی
    را بگوییم و خود آن را اراده نماییم .

    در مثال
    زیر نظامی به تیشه ی فرهاد آهن گفته است

    بدان آهن
    که او سنگ آزمون کرد               تواند بیستون را بیستون کرد

    واژه : آهن

    معنای
    مجازی
    : تیشه

    قرینه : سنگ آزمون کردن  

    علاقه : جنس تیشه از آهن است 

    ماکان و
    مایکون ، گدشته و آینده

    گدشته و یا
    آینده کسی یا چیزی را ذکر نموده و خودش را اراده نماییم .

    v    
    آفرین جان آفرین پاک را    آن جان بخشید و ایمان خاک را

    واژه : خاک

    معنای
    مجازی
    : انسان

    قرینه : جان و ایمان داشتن  

    علاقه : گذشته 
    انسان خاک بوده و در  آینده
    نیز  خاک 
    خواهد شد .

    لازمیه :‌

    چیزی به
    دلیل همراهی همیشگی با چیزی ، به جای آن به کار می رود

    v    
    دید ی که خون ناحق پروانه شمع را    چندان امان نداد که شب را سحر کند

    واژه : خون

    معنای
    مجازی
    : کشتن

    قرینه : ناحق و امان ندادن قرینه است .

    علاقه : کشتن به همراه خون ریزی است .

    علاقه صفت و موصوفی یا مضاف و مضاف الیهی

    صفت کسی یا
    چیزی را بگوییم و خود او را اراده نماییم و یا مضاف الیه چیزی یا کسی را گفته و
    خودش را اراده نماییم .

    v    
    بدو گفت مهتر به روی دژم     که بر گوی تا از که دیدی ستم

    واژه : مهتر

    معنای
    مجازی
    : ضحاک

    قرینه : معنای جمله

    علاقه : صفت ضحاک 
    در عبارت های قبلی

    علاقه
    شباهت : به دلیل شباهت کسی یا چیزی را به جای کسی یا چیزی به کار ببریم .

    به مجاز به
    علاقه شباهت استعاره گویند .

    به دلیل
    اهمیت افزون در بحث استعاره پرداخته خواهد شد .

    استعاره مصرحه

    بیان «مشبه
    به» است و اراده ی تمام ارکان تشبیه

    در
    استعاره نیز واژه در معنای مجازی {غیر معنی اصلی } به کار می رود رابطه ی میان
    حقیقت و مجاز در استعاره شباهت است .

    او در
    شجاعت چون شیر است در این تشبیه تمام ارکان حضور دارند

    او :
    مشبه                       شیر : مشبه
    به                            شجاعت : وجه
    شبه                      چون : ادات

    او  شیر است  . در این
    تشبیه فقط مشبه و مشبه به  حضور دارند

    اگر از
    تشبیه فوق مشبه را نیز حذف نماییم ،   تنها
    «‌مشبه به » باقی بماند 

    شیر

    اگر به
    همراه شیر یکی از صفات و ویژگی های {همان قرینه } 
    «‌مشبه » را بیاوریم تا ذهن خوانندگان از معنای اصلی به سوی معنای ثانویه
    سوق پیدا کند ،‌شیر را به صورت استعاری به کار برده ایم .

    مشبه به
    + ملائم مشبه
    ç استعاره مصرحه

    شیری  را
    نیزه به دست دیدم 

    شیر {مشبه
    به } + نیزه به دست { ملائم مشبه }

    از شباهت
    میان انسان شجاع و شیر می فهمیم که شیر در معنای انسان شجاع به کار رفته است .

    چو بشنید
    اسفندیار این سخن         از آن شیر پرخاشجوی
    کهن

    شیر : رستم

    v    
    هزاران نرگس از چرخ جهانگرد         فروشد تا برآمد یک گل زرد

    نرگس لفظ
    مستعار است چون در آسمان گل نرگس وجود ندارد

    از شباهت
    میان ستاره و گل نرگس که هر دو سفید هستند می فهمیم که نرگس در معنای ستاره آمده
    است .

    گاه برخی
    از کلمات در بیت مانع از حرکت ذهن از حقیقت به سوی مجاز می شود . در بیت زیر زندان
    و مصر کنعان ذهن را از حرکت به سوی معنای غیر اصلی باز می دارند در بیت زیر :

    v    
    ماه کنعانی من مسند مصر آن تو شد      وقت آن است که بدرود کنی زندان را

    ماه کنعانی
    من : لفظ مستعار

    روح :   استعاره

    قرینه ای
    که ما را به معنای غیر حقیقی می رساند واژه من است چون ماه کنعانی {حضرت یوسف}
    برای من {شاعر } نیست و به علاقه شباهت در می یابیم آنچه در درون من { شاعر } به
    زیبایی حضرت یوسف وجود دارد روح اوست که گرفتار زندان جسم است .

    چو تنها
    ماند ماه سرو بالا       فشاند از نرگسان
    لؤلؤی لالا 

    نرگس :
    چشم               

    لؤلؤی
    لالا  : اشک

    استعاره مکنیه و شخصیت بخشی

    استعاره ی
    مکنیه مشبهی است که به همراه یکی از اجزا یا ویژگی های مشبه به می آید

    عشق مانند
    باران به صحرا باریده بود 

    عشق :
    مشبه               باران : مشبه به

    اگر  باران را حذف نماییم و واژه عشق را به همراه
    یکی از ویژگی های باران به کار ببریم  در
    آن صورت باران استعاره مکنیه دارد

    به صحرا
    شدم عشق باریده بود

    باریدن
    ویژگی  باران است در مثال فوق آن را به عشق
    نسبت دادی ایم   عشق به باران تشبیه شده
    است که می تواند ببارد

    عشق
    استعاره مکنیه دارد

    قضا چون ز
    گردون فروهشت پر           همه زیرکان کور
    گردند و کر

    پر فروهشتن
    صفت عقاب است  شاعر قضا را به عقابی تشبیه
    کرده است و پرفروهشتن که ویژگی بارز عقاب است در بیت آورده است

    قضا :
    استعاره مکنیه

    استعاره ی
    مکنیه ای که مشبه به آن  انسان باشد تشخیص
    یا انسان نگاری نام دارد

    گاه تنهایی
    صورتش را پس پنجره می چسبانید شوق می آمد دست در گردن حس می انداخت فکر بازی
    می کرد

    تنهایی و
    شوق و فکر به انسانی تشبیه شده اند{ صورت ، آمدن و بازی کردن از اعمال و
    اجزای  انسان هستند }  و  بدین
    صورت شخصیت بخشی شده اند .

    دیده ی
    عقل
    مست تو   ، چرخه ی چرخ پست تو      گوش طرب به دست تو بی تو به سر نم
    شود

    دیده ی عقل
    : عقل به انسانی تشبیه شده که چشم دارد    
    . طرب به انسانی تشبیه شده که گوش دارد

    ما آبروی
    فقر و قناعت
    نمی بریم          با
    پادشه بگوی که روزی مقدر است

    فردا که
    پیشگاه حقیقت شود پدید              شرمنده
    رهروی که عمل بر مجاز کرد

    پیشگاه
    حقیقت :  حقیقت به قصری تشبیه شده  و پیشگاه از اجزای آن در عبارت آمده است

    ای نسیم  سحر
    ارامگه یار کجاست      منزل آن مه عاشق کش
    عیار کجاست

    کنایه

    کنایه :
    پوشیده سخن گفتن است درباره امری

    کنایه
    دریافت معنی معنی است از طریق استدلال در کنایه ادعای خود را با دلیل همراه می
    سازیم  ، از این رو خواننده توان انکار آن
    را ندارد و آن را می پذیرد

    کنایه دو
    معنای دور و نزدیک دارد  در کنایه معنای
    اولیه و ثانویه  عبارت هر دو صحیح است ولی
    مقصود گوینده معنای دور آن است . 

    در کنایه
    علت یک امری و یا نشانه ی آن را ذکر می کنیم 
    و خود آن چیز را اراده می نماییم

    الف . ذکر
    نشانه 

    هنوز  از  دهن
    بوی شیر آیدش         همی رای شمشیر و تیر
    آیدش

    از  دهن بوی شیر آمدن نشانه ی کودکی است شاعر با
    استفاده از این کنایه کودک بودن را محسوس ساخته است

    گل بی خار
    در جهان کس نچید آری            چراغ
    مصطفوی با شرار بولهبیست

    گل بی خار
    یک کنایه است در این جهان آسایش بدون رنج وجود ندارد نوش این جهان همراه نیش است
    گل بی خار  کنایه ای است کوتاه ، محسوس و
    دلیلی بر آن چه شاعر ادعا کرده است .

    منبع مطلب : ebipiryaee.blogfa.com

    مدیر محترم سایت ebipiryaee.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    فارسی (1) دهم | فارسی ۱

    ◙ بار اوّل که پیرمرد را دیدم در کنگرۀ نویسندگانی بود که خانۀ فرهنگ شوروی در تهران عَلمَ کرده بود؛ تیر ماه 1325 زبر و زرنگ می‌آمد و می‌رفت . دیگر شعرا کاری به کار او نداشتند. من هم که شاعر نبودم، و علاوه بر آن، جوانکی بودم و توی جماعت، برُ خورده بودم. شبی که نوبت شعر خواندن او بود، یادم است برق خاموش شد و روی میز خطابه شمعی نهادند و او»آی آدمها«یش را خواند.

    تا اواخر سال 26 یکی دو بار به خانه اش رفتم. خانه اش کوچۀ پاریس بود. شاعر از یوش گریخته و در کوچۀ پاریس! عالیه خانم رو نشان نمی‌داد و پسرشان که کودکی بود، دنبال گربه می‌دوید و سر و صدا می‌کرد.

    قلمرو زبانی: کنگرۀ: همایش/ عَلمَ: پرچم / زبر و زرنگ: چابک /شعرا: ج شاعر /میز خطابه: تریبون / آی آدمها«: یکی از اشعار نیما / قلمرو ادبی: عَلمَ کردن: کنایه از برپا کردن / توی گروهی برُ خوردن: تصادفی میان آنها قرار گرفتن

    پیام:

    ◙ دیگر او را ندیدم تا به خانۀ شمیران رفتند؛ شاید در حدود سال 29 و30. یکی دو بار با زنم به سراغشان رفتیم. همان نزدیکیهای خانۀ آنها تکّه زمینی وقفی از وزارت فرهنگ گرفته بودیم و خیال داشتیم لانه‌ای بسازیم. راستش اگر او در آن نزدیکی نبود، آن لانه ساخته نمی‌شد و ما خانۀ فعلی را نداشتیم. این رفت و آمد بود و بود تا خانۀ ما ساخته شد و معاشرت همسایگانه پیش آمد. محل هنوز بیابان بود و خانه‌ها درست از سینۀ خاک درآمده بودند و در چنان بیغوله‌ای آشنایی غنیمتی بود؛ آن هم با نیما. از آن به بعد که همسایۀ او شده بودیم، پیرمرد را زیاد می‌دیدم؛ گاهی هر روز؛ در خانه‌هامان یا در راه. او کیفی بزرگ به دست داشت و به خرید می‌رفت و برمی‌گشت. سلام علیکی می‌کردیم و احوال می‌پرسیدیم و من هیچ فکر نمی‌کردم که به زودی خواهد رسید روزی که او نباشد.

    قلمرو زبانی: لانه: آشیانه / راستش: راستی / بیغوله: کنج، گوشه‌ای دور از مردم / قلمرو ادبی: لانه: استعاره از خانه / سینۀ خاک: اضافه استعاری / غنیمت: مشبه به؛ (آشنایی داشتن در چنین بیغوله‌ای مانند غنیمت است)

    پیام:

    ◙ گاهی هم سراغ همدیگر می‌رفتیم؛ تنها یا با اهل و عیال. گاهی درد دلی، گاهی مشورتی از خودش یا از زنش یا دربارۀ پسرشان که سالی یک بار مدرسه عوض می‌کرد و هر چه می‌گفتیم بحران بلوغ است و سخت نگیرید، فایده نداشت.

    زندگی مرفّهی نداشتند پیرمرد شندرغازی از وزارت فرهنگ می‌گرفت که صرف و خرج خانه اش می‌شد. رسیدگی به کار منزل اصلاً به عهدۀ عالیه خانم بود که برای بانک ملی کار می‌کرد و حقوقی می‌گرفت و بعد که عالیه خانم بازنشسته شد، کار خراب تر شد. پیرمرد در چنین وضعی گرفتار بود. به خصوص این ده سالۀ اخیر، و آنچه این وضع را باز هم بدتر می‌کرد، رفت و آمد شاعران جوان بود.

    قلمرو زبانی: اهل و عیال: نانخواران، خانوار / بحران: آشفتگی / مرفّه: با رفاه / شندرغازی: چندرغاز، پول اندک / صرف و خرج: هزینه / قلمرو ادبی:

    پیام:

    ◙ عالیه خانم می‌دید که پیرمرد چه پناهگاهی شده است، برای خیل جوانان، امّا تحمّل آن همه رفت و آمد را نداشت؛ به خصوص در چنان معیشت تنگی. خودش هم از این همه رفت و آمد به تنگ آمده بود.

    هر سال تابستان به یوش می‌رفتند. خانه را اجاره می‌دادند یا به کسی می‌سپردند و از قند و چای گرفته تا تره بار و بنشن و دوا درمان، همه را فراهم می‌کردند و راه می‌افتادند؛ درست همچون سفری به قندهار، هم ییلاقی بود هم صرفه جویی می‌کردند.

    امّا من می‌دیدم که خود پیرمرد در این سفرهای هر ساله به جست و جوی تسلّایی می‌رفت؛ برای غم غربتی که در شهر به آن دچار می‌شد. نمی‌دانم خودش می‌دانست یا نه که اگر به شهر نیامده بود، نیما نشده بود.

    مسلما اگر درها را به رویش نبسته بودند، شاید وضع جور دیگری بود. این آخری‌ها فریاد را فقط در شعرش می‌شد جُست. نگاهش آرام و حرکاتش و زندگانی اش بی تلاطم بود و خیالش تخت.

    قلمرو زبانی: عالیه خانم: همسر نیما / خیل: گروه (گله اسب) / معیشت: زندگانی / به تنگ آمدن: کنایه از به ستوه آمدن / یوش: زادگاه نیما / تره بار: انواع میوه ها و سبزی های خوردنی (در برابر خشکبار) / بنشن: خواربار، حبوبات  / ییلاق: سردسیر / تسلّا: آرامش / غربت: دوری (هم آوا؛ قربت: نزدیکی) / بی تلاطم: آشفتگی /  تخت: آرام  / قلمرو ادبی: همچون سفری به قندهار: تشبیه / نیما نشده بود: مجاز از شاعر بنام و نامبردار / درها را به رویش نبسته بودند: / فریاد: مجاز از اعتراض

    پیام:

    ◙ به همین طریق بود پیرمرد، دور از هر ادایی به سادگی در میان ما زیست و به ساده دلی روستایی خویش از هر چیز تعجّب کرد و هر چه بر او تنگ گرفتند، کمربند خود را تنگ تر بست تا دست آخر با حقارت زندگی‌هامان اخُت شد. همچون مروارید در دل صدف کج و کول‌های سالها بسته ماند. در چشم او که خود چشم زمانۀ ما بود، آرامشی بود که گمان می‌بردی شاید هم به حق از سر تسلیم است؛ امّا در واقع طمأنینه‌ای بود که در چشم بی نور یک مجسّمۀ دورۀ فراعنه هست.

    قلمرو زبانی: ادا: اطوار / زیست: زندگی کرد / دست آخر: سرانجام / حقارت: پستی / اخُت شد: عادت کرد/ از سر: به خاطر / طمأنینه: آرامش / فراعنه: فرعون ها / قلمرو ادبی: هر چه بر او تنگ گرفتند، کمربند خود را تنگ تر بست: /همچون مروارید در دل صدف کج و کول‌های سالها بسته ماند/ در چشم او: مجاز از نگاه / که خود چشم زمانۀ ما بود: تشبیه

    پیام:

    ◙ در این همه سال که با او بودیم، هیچ نشد که از تن خود بنالد. هیچ بیمار نشد؛ نه سردردی نه پادردی و نه هیچ ناراحتی دیگر. فقط یک بار، دو سه سال قبل از مرگش شنیدم که از تن خود نالیده؛ مثل اینکه پیش از سفر تابستانۀ یوش بود.

    شبی که آن اتفّاق افتاد، ما به صدای در از خواب پریدیم؛ اوّل گمان کردم میراب است. خواب که از چشمم پرید و از گوشم، تازه فهمیدم که در زدن میراب نیست و شَستم خبردار شد. گفتم: «سیمین! به نظرم حال پیرمرد خوش نیست.» کُلفتشان بود، وحشت زده می‌نمود.

    مدّتی بود که پیرمرد افتاده بود. برای اوّل بار در عمرش، جز در عالم شاعری، یک کار غیر عادی کرد؛ یعنی زمستان به یوش رفت و همین یکی کارش را ساخت. از یوش تا کناره جادّۀ چالوس روی قاطر آورده بودندش.

    قلمرو زبانی: شبی که آن اتفّاق افتاد: منظور شب درگذشت نیما است / میراب: نگهبان آب / سیمین:‌ همسر جلال / می‌نمود: نشان می داد / قاطر: استر، کره اسب و خر / قلمرو ادبی: از تن خود بنالد: کنایه از بیمار شدن / شَستم خبردار شد: کنایه از این که آگاه شدم / افتاده بود: کنایه از اینکه بیمار شده بود / کارش را ساخت: کنایه از اینکه او را میراند /

    پیام:

    ◙ امّا نه لاغر شده بود، نه رنگش برگشته بود؛ فقط پاهایش باد کرده بود و از زنی سخن می‌گفت که وقتی یوش بود‌ه اند، برای خدمت او می‌آمده، می‌نشسته و مثل جغد او را می‌پاییده؛ آن قدر که پیرمرد رویش را به دیوار می‌کرده و خودش را به خواب می‌زده و من حالا از خودم می‌پرسم که نکند آن زن فهمیده بود؟

    هر چه بود آخرین مطلب جالبی بود که از او شنیدم. هر روز سری می‌زدیم؛ آرام بود و چیزی نمی‌خواست و در نگاهش همان تسلیم بود، و حالا... .

    چیزی به دوشم انداختم و دویدم. هرگز گمان نمی‌کردم که کار از کار گذشته باشد. گفتم لابد دکتری باید خبر کرد یا دوایی باید خواست. عالیه خانم پای کرسی نشسته بود و سر او را روی سینه گرفته بود و ناله می‌کرد: «نیمام از دست رفت!».

    قلمرو زبانی: می‌پایید: مراقبت می کرد / دوش: شانه / لابد: احتمالا / قلمرو ادبی: و مثل جغد او را می‌پاییده: تشبیه / سری می‌زدیم: به دیدار کسی رفتن  / کار از کار گذشته باشد: کنایه از اینکه فرصت ها از دست رفت / از دست رفت: کنایه از اینکه درگذشت /

    پیام:

    ◙ آن سر بزرگ داغ داغ بود؛ امّا چشم‌ها را بسته بودند؛ کور‌ه‌ای تازه خاموش شده. باز هم باورم نمی‌شد. عالیه خانم بهتر از من می‌دانست که کار از کار گذشته است؛ ولی بی تابی می‌کرد و هی می‌پرسید: فلانی! یعنی نیمام از دست رفت؟».

    و مگر می‌شد بگویی آری؟ عالیه خانم را با سیمین فرستادم که از خانۀ ما به دکتر تلفن کنند. پسر را پیش از رسیدن من فرستاده بودند سراغ شوهر خواهرش. من و کُلفتِ خانه کمک کردیم و تن او را، از زیر کرسی درآوردیم و رو به قبله خواباندیم.

    گفتم«برو سماور را آتش کن؛ حالا قوم و خویشها می‌آیند» سماور نفتی که روشن شد، گفتم رفت قرآن آورد. لای قرآن را باز کردم؛ آمد:«والصافّات صفّا «

    قلمرو زبانی: بی تابی می‌کرد: بی قراری می کرد / قلمرو ادبی: کور‌ه‌ای تازه خاموش شده: استعاره از نیما / «والصافّات صفّا«: تضمین به آیه قرآن؛ سوگند به فرشتگان صف زننده

    پیام:

    ارزیابی شتاب زده جلال آل احمد

    منبع مطلب : jafarisaeed.blogfa.com

    مدیر محترم سایت jafarisaeed.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    ناشناس 9 ماه قبل
    -1

    اندیشه مرگ جوانه دلس را به درد اورد

    غلامی 9 ماه قبل
    0

    اندیشه مرگ جوانه دلش رابه درداورد

    غلامی 9 ماه قبل
    0

    اندیشه مرگ جوانه دلش رابه درداورد

    غلامی 9 ماه قبل
    0

    اندیشه مرگ جوانه دلش رابه درداوردکنایه ازچیست

    محمد 10 ماه قبل
    1

    کاش دوستان جواب بدن

    برای ارسال نظر کلیک کنید