توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    فرهنگ بومی استان چهارمحال و بختیاری

    1 بازدید

    فرهنگ بومی استان چهارمحال و بختیاری را از سایت هاب گرام دریافت کنید.

    فرهنگ بومی بختیاری‌های چهارمحال و بختیاری - ایسنا

    فرهنگ بومی بختیاری‌های چهارمحال و بختیاری - ایسنا

    به گزارش ایسنا - وجــــود سه قوم اصیل در چهارمحــال  و بختیـاری (بختیاری، فارس، ترک قشقایی) تنوعی از فرهنگ‌های مختلف را در این استان به وجود آورده است، زندگی کوچ‌نشینی و آیین و فرهنگ بختیاری و قشقایی همراه با لباس محلی اقوام مختلف، آیین‌های محلی (بازی های بومی- محلی، مراسمات عروسی و عزاداری، رسوم) در کنار زبان لری، فارسی و ترکی تنها گوشه‌ای از اصالت فرهنگی این دیار را به نمایش گذاشته است، بیش از 98 درصد مردم این استان مذهب شیعه دوازده امامی دارند.

    استان چهارمحال و بختیاری با مساحتی بالغ بر 16هزارکیلومتر مربع در بخش مرکزی فلات ایران بین کوه‌های غرب و جلگه اصفهان قرار گرفته است، این استان از شمال به شهرستان فریدن – از شرق به شهرستان نجف آباد- شهررضا و سمیرم در استان اصفهان و از مغرب به شهرستان‌های ایذه و مسجد سلیمان استان خوزستان و از جنوب به کهگیلویه و بویر احمد محدود است.

    مردم این استان چه ترک‌ها و چه بختیاری‌ها همه از آداب اصیل خویش حفاظت کرده‌اند و آداب اصیل آن‌ها همچنان بکر و دست نخورده باقیمانده است، شرح آداب اصیل همه مردمان این دیارکاری دشوار است و زمان بسیاری را می‌طلبد بنابراین در این گزارش به معرفی برخی آداب اصیل بختیاری بسنده می‌کنیم.

    آداب شکار جوانان بختیاری

    سال‌هاست که در بین بختیاری‌ها رسم شکار وجود دارد و هنوز هم پس از گذر سالیان سال به اجرا در می‌آید، در ایل بختیاری رسم بر این است که جوانان برومند بختیاری‌ها که به سن ازدواج رسیده‌اند قبل از عروسی، برای تهیه گوشت مورد نیاز جهت غذای مراسم شادی به شکار می‌روند، بر طبق این سنت قدیمی مادر جوان آماده شکار مشغول تهیه نان سنتی می‌شود، خواهران و دختران بختیاری مشک می‌زنند تا جوان شکارچی دوغ تازه و کره محلی را همراه خود ببرد در این بین نامزد جوان شکارچی هم بیکار نمی‌ماند و مشغول دوختن لباس شکار می‌شود.

     در بختیاری‌ها روز شکار، به کمر جوان شکارچی شال شکار می‌بندند که معمولاً توسط برادر بزرگتر، دایی یا پدر انجام می‌شود، جوان باید به کوه کلار برود و بزکل شکار کند بزکل، بز یکشاخی است که بسیار چالاک و تیز می‌باشد و شکار آن بسیار سخت است، شکار بزکل افتخار بختیاری‌ها و دلیل بر شجاعت، رشادت و دلیری آن‌هاست، جوان توسط افراد فامیل و خویشان بدرقه می‌شود و راهی شکار می‌گردد.

     بعد از چند روز که پیروزمندانه به ایل بازگشت مراسم عقد و ازدواج جوان صورت می‌گیرد و گوشت شکار جهت تهیه غذای عروسی استفاده می‌شود، رسم شکار سنتی قدیمی است که ریشه در آداب اصیل بختیاری دارد و بسیار دیدنی است.

    آداب سوگواری بختیاری‌ها

     مراسم سوگواری بختیاری‌ها از آن‌جا که مردم بختیاری ذاتا مردمی مهربان و غم‌خوار هستند به محض از دست دادن عزیزی از اقوام، برای دلداری و تسلی خاطر بازماندگان به خانه آن‌ها می‌روند و با تمام وجود به همدردی و عزاداری می‌پردازند بر طبق سنتی قدیمی پیرزنان بختیاری در غم از دست دادن جوانان ترانه‌ای غم‌انگیز و سوزناک را به زبان شیرین لری بختیاری زمزمه می‌کنند و بقیه زنان هم او را همراهی می‌نمایند این آواز غم‌انگیز به نام «گاگریو» معروف که نوای حزن‌انگیز آن به همراه ساز چپ خبر از روزی غم انگیز دارد.

    رسم است که اقوام هم در پرداخت‌ هزینه‌های مراسم سوم – هفته و چهلم به بازماندگان کمک مالی کرده و تا جاییکه در توان دارند به بازماندگان یاری می‌رسانند، اگر به سرزمین بختیاری سفر کرده باشید حتماً شیرهای سنگی را بر مزار آن‌ها دیده‌اید که بازهم بر طبق آدابی قدیمی بر سر خاک مردان دلیر بختیاری به نشانه دلاوری آن‌ها شیر سنگی را نصب می‌کنند که به نام «بردسنگی» معروف است.

    پوشش مخصوص مردان و زنان بختیاری

    سال‌هاست که مردان بختیاری از چوقا که گاهی هم چوخا نامیده می‌شود استفاده می کنند که نوعی عبای دهقانی است و زنان بختیاری با سلیقه خاصی آنرا از پشم سفید طبیعی می‌بافند و در بافت آن از خطوط عمدی آبی تیره یا مشکی استفاده می‌کنند، یک قرن پیش یکی از خوانین بختیاری چوقا را به میان مردم بختیاری آورد که پیرزنی از توابع لرستان به او هدیه داده بود و پس از آن پوشیدن چوقا در بین مردمان بختیاری متداول شد.

     ماده اولیه چوقا پشم است که زنان بختیاری آن را به گونه‌ای نازک و ظریف می‌ریسند و روی دستگاه‌های ساده بافت، نواری با عرض حدود 50 تا70 سانتیمتر و طول 2.5 متر می‌بافند که این نوار از دو قسمت مساوی و متفاوت تشکیل می‌شود،قسمت بالا را «تهده نشقه» و قسمت پایین آن‌ را «تهده ساده» می‌نامند، بلندی چوقا حدوداً تا سر زانو می‌رسد و جلوی آن کاملاً باز است در حال حاضر بهترین نوع چوقا توسط زنان طایفه «کیارسی» بافته می‌شود. بافت یک چوقا حدود 20 تا30 روز طول می کشد.

     شلوار دبیت هم از دیگر اجزا لباس‌های محلی مردان بختیاری است شلواری بسیار گشاد از جنس دبیت سیاه رنگ که در دوخت آن 2.5 متر پارچه استفاده می‌شود.

     شال مردان بختیاری به اندازه هشت متر  از پارچه چلواری سفید است که به صورت شال در آورده و دور کمر می‌پیچانند و گره‌های ریزی برای نمای آن از سر خود همان پارچه درست می‌کنند.

    کلاه نمدی هم یکی دیگر از اجزای لباس محلی مردان بختیاری است و همینطور گیوه ملکی که برای پوشش پاها مورد استفاده قرار می دهند.

    و اما زنان پر تلاش بختیاری هم از لباس‌های محلی زیبایی استفاده می‌کنند، که از بهترین پارچه‌ها دوخته می‌شوند برای دوخت پیراهن زنان بختیاری چهار متر پارچه استفاده می‌شود که به صورت مدل چاک‌دار آن را می‌دوزند که از دو قسمت کمر چاک دارد و پایین آن به صورت کلوشی است، شلوار زنان بختیاری به قدری چین دار و گشاد است که مثل دامنی به چشم می‌خورد در دوخت این شلوار 10 متر پارچه استفاده می‌شود.

     از دیگر لباس‌های محلی می‌توانیم به می‌نا و لچک و جلیقه و کلجه که به صورت کت است و از بهترین و از بهترین مخمل‌ها درست می‌شود، اشاره کنیم.

     عقد و ازدواج در بختیاری‌ها

    به طور کلی ازدواج در قوم بختیاری رسومی دارد یا به صورت ناف بران که دختر و پسر را از همان کودکی برای هم نامبر می‌کنند و وقتی به سن ازدواج رسیدند رسم و رسوم نامزدی و عقد را به جا می آورند که امروزه آداب ناف بران کم‌رنگ شده، امروزه بستگان داماد برای نامزدی به خانه عروس می‌روند و رسما مراسم خواستگاری انجام می‌شود و مادر داماد روسری زیبایی روی سر عروس خانم می‌کند که مانند همان انگشتری نامزدیست و نشانه نامزدی آنان است.

     خانواده عروس هم نبات و شیرینی را به معنی قبول پیشنهاد به اقوام داماد می‌دهند، یکی از رسوم قدیمی بختیاری‌ها هنگام ازدواج این است که دختران نامزد شده شروع به بافتن قالیچه می‌کنند تاهنگام عروسی همراه خود به خانه داماد ببرند، نوع قالیچه، کیفیت و زیبایی آن حکایت از هنرمندی عروس خانم دارد برای همین دختران بختیاری سعی می‌کنند این قالیچه را در نهایت زیبایی ببافند.

     یکی دیگر از آداب کهن ازدواج در بختیاری مربوط به شب عروسی است که اقوام و بستگان داماد پس از صرف شام به خانه عروس خانم می‌روند و در حین اینکه آینه و شمعدان آن‌ها به دستان اقوام عروس خانم را با شور و نشاط و هلهله راهی خانه داماد می‌کنند که در بیشتر روستاهای بختیاری عروس را سوار بر اسب می‌کردند و بقیه پیاده به طرف خانه راه می‌افتادند.

    در مراسم ازدواج بختیاری‌ها صدای ساز و دهل- رقص محلی و ترکه بازی- خواندن ترانه‌های شاد آهای گل و دوال آل هم از دیگر آداب اصیل این مراسم است.

    یکی دیگر از آداب اصیل که هنوز هم در بعضی دهات بختیاری انجام می‌شود این است که وقتی عروس را به خانه داماد می‌برند اطرافیان به طور شوخی دستبردی به اثاثیه منزل عروس یا داماد می‌زنند که دقت و هوش اقوام طرف مقابل را امتحان می‌کنند مثلاً وقتی اقوام داماد به دنبال عروس خانم می‌روند یکی از زنان بستگان داماد لیوان یا سینی و یا گلدانی را از خانه عروس خانم دستبرد می‌زند، اگر اقوام عروس خانم متوجه نشوند آن شی را با خود می‌برند و فردای آن روز به خانه عروس می‌فرستند وقتی عروس به درخانه داماد رسید – آتش بزرگی را فراهم می‌کنند و عروس را چندبار به دور آتش می‌چرخانند و سپس خونریزی می‌کنند و سر میش یا بره‌ای را می‌برند.

     اما فردای شب عروسی مراسم پشت پرده یا پاتختی اجرا می‌شود به این صورت که مادر عروس ظرفی از برشتوک و غذاهای تزئین شده و خلعتی را برای عروس و داماد به خانه داماد می‌فرستند که همراه این هدایا چند نفر از بستگان عروس هم به خانه عروس و داماد می‌روند.

    منبع مطلب : www.isna.ir

    مدیر محترم سایت www.isna.ir لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    فرهنگ بومی بختیاری‌های چهارمحال و بختیاری - ایسنا

    فرهنگ بومی بختیاری‌های چهارمحال و بختیاری - ایسنا

    مردم چهارمحال و بختیاری چه ترک‌ها و چه بختیاری‌ها همه از آداب اصیل خویش حفاظت کرده‌اند و آداب اصیل آن‌ها همچنان بکر و دست نخورده باقیمانده است.

     

    به گزارش ایسنا - منطقه چهارمحال و بختیاری - وجــــود سه قوم اصیل در چهارمحــال  و بختیـاری (بختیاری، فارس، ترک قشقایی) تنوعی از فرهنگ‌های مختلف را در این استان به وجود آورده است، زندگی کوچ‌نشینی و آیین و فرهنگ بختیاری و قشقایی همراه با لباس محلی اقوام مختلف، آیین‌های محلی (بازی های بومی- محلی، مراسمات عروسی و عزاداری، رسوم) در کنار زبان لری، فارسی و ترکی تنها گوشه‌ای از اصالت فرهنگی این دیار را به نمایش گذاشته است، بیش از 98 درصد مردم این استان مذهب شیعه دوازده امامی دارند.

    استان چهارمحال و بختیاری با مساحتی بالغ بر 16هزارکیلومتر مربع در بخش مرکزی فلات ایران بین کوه‌های غرب و جلگه اصفهان قرار گرفته است، این استان از شمال به شهرستان فریدن – از شرق به شهرستان نجف آباد- شهررضا و سمیرم در استان اصفهان و از مغرب به شهرستان‌های ایذه و مسجد سلیمان استان خوزستان و از جنوب به کهگیلویه و بویر احمد محدود است.

    مردم این استان چه ترک‌ها و چه بختیاری‌ها همه از آداب اصیل خویش حفاظت کرده‌اند و آداب اصیل آن‌ها همچنان بکر و دست نخورده باقیمانده است، شرح آداب اصیل همه مردمان این دیارکاری دشوار است و زمان بسیاری را می‌طلبد بنابراین در این گزارش به معرفی برخی آداب اصیل بختیاری بسنده می‌کنیم.

     

    آداب شکار جوانان بختیاری

     

    سال‌هاست که در بین بختیاری‌ها رسم شکار وجود دارد و هنوز هم پس از گذر سالیان سال به اجرا در می‌آید، در ایل بختیاری رسم بر این است که جوانان برومند بختیاری‌ها که به سن ازدواج رسیده‌اند قبل از عروسی، برای تهیه گوشت مورد نیاز جهت غذای مراسم شادی به شکار می‌روند، بر طبق این سنت قدیمی مادر جوان آماده شکار مشغول تهیه نان سنتی می‌شود، خواهران و دختران بختیاری مشک می‌زنند تا جوان شکارچی دوغ تازه و کره محلی را همراه خود ببرد در این بین نامزد جوان شکارچی هم بیکار نمی‌ماند و مشغول دوختن لباس شکار می‌شود.

    در بختیاری‌ها روز شکار، به کمر جوان شکارچی شال شکار می‌بندند که معمولاً توسط برادر بزرگتر، دایی یا پدر انجام می‌شود، جوان باید به کوه کلار برود و بزکل شکار کند بزکل، بز یکشاخی است که بسیار چالاک و تیز می‌باشد و شکار آن بسیار سخت است، شکار بزکل افتخار بختیاری‌ها و دلیل بر شجاعت، رشادت و دلیری آن‌هاست، جوان توسط افراد فامیل و خویشان بدرقه می‌شود و راهی شکار می‌گردد.

     

    بعد از چند روز که پیروزمندانه به ایل بازگشت مراسم عقد و ازدواج جوان صورت می‌گیرد و گوشت شکار جهت تهیه غذای عروسی استفاده می‌شود، رسم شکار سنتی قدیمی است که ریشه در آداب اصیل بختیاری دارد و بسیار دیدنی است.

    آداب سوگواری بختیاری‌ها

     مراسم سوگواری بختیاری‌ها از آن‌جا که مردم بختیاری ذاتا مردمی مهربان و غم‌خوار هستند به محض از دست دادن عزیزی از اقوام، برای دلداری و تسلی خاطر بازماندگان به خانه آن‌ها می‌روند و با تمام وجود به همدردی و عزاداری می‌پردازند بر طبق سنتی قدیمی پیرزنان بختیاری در غم از دست دادن جوانان ترانه‌ای غم‌انگیز و سوزناک را به زبان شیرین لری بختیاری زمزمه می‌کنند و بقیه زنان هم او را همراهی می‌نمایند این آواز غم‌انگیز به نام «گاگریو» معروف که نوای حزن‌انگیز آن به همراه ساز چپ خبر از روزی غم انگیز دارد.

    رسم است که اقوام هم در پرداخت‌ هزینه‌های مراسم سوم – هفته و چهلم به بازماندگان کمک مالی کرده و تا جاییکه در توان دارند به بازماندگان یاری می‌رسانند، اگر به سرزمین بختیاری سفر کرده باشید حتماً شیرهای سنگی را بر مزار آن‌ها دیده‌اید که بازهم بر طبق آدابی قدیمی بر سر خاک مردان دلیر بختیاری به نشانه دلاوری آنها شیر سنگی را نصب می‌کنند که به نام «بردسنگی» معروف است.

    پوشش مخصوص مردان و زنان بختیاری

     

    سال‌هاست که مردان بختیاری از چوقا که گاهی هم چوخا نامیده می‌شود استفاده می کنند که نوعی عبای دهقانی است و زنان بختیاری با سلیقه خاصی آنرا از پشم سفید طبیعی می‌بافند و در بافت آن از خطوط عمدی آبی تیره یا مشکی استفاده می‌کنند، یک قرن پیش یکی از خوانین بختیاری چوقا را به میان مردم بختیاری آورد که پیرزنی از توابع لرستان به او هدیه داده بود و پس از آن پوشیدن چوقا در بین مردمان بختیاری متداول شد.

    ماده اولیه چوقا پشم است که زنان بختیاری آن را به گونه‌ای نازک و ظریف می‌ریسند و روی دستگاه‌های ساده بافت، نواری با عرض حدود 50 تا70 سانتیمتر و طول 2.5 متر می‌بافند که این نوار از دو قسمت مساوی و متفاوت تشکیل می‌شود،قسمت بالا را «تهده نشقه» و قسمت پایین آن‌ را «تهده ساده» می‌نامند، بلندی چوقا حدوداً تا سر زانو می‌رسد و جلوی آن کاملاً باز است در حال حاضر بهترین نوع چوقا توسط زنان طایفه «کیارسی» بافته می‌شود. بافت یک چوقا حدود 20 تا30 روز طول می کشد.

    شلوار دبیت هم از دیگر اجزا لباس‌های محلی مردان بختیاری است شلواری بسیار گشاد از جنس دبیت سیاه رنگ که در دوخت آن 2.5 متر پارچه استفاده می‌شود.

    شال مردان بختیاری به اندازه هشت متر از پارچه چلواری سفید است که به صورت شال در آورده و دور کمر می‌پیچانند و گره‌های ریزی برای نمای آن از سر خود همان پارچه درست می‌کنند.

    کلاه نمدی هم یکی دیگر از اجزای لباس محلی مردان بختیاری است و همینطور گیوه ملکی که برای پوشش پاها مورد استفاده قرار می دهند.

    و اما زنان پر تلاش بختیاری هم از لباس‌های محلی زیبایی استفاده می‌کنند، که از بهترین پارچه‌ها دوخته می‌شوند برای دوخت پیراهن زنان بختیاری چهار متر پارچه استفاده می‌شود که به صورت مدل چاک‌دار آن را می‌دوزند که از دو قسمت کمر چاک دارد و پایین آن به صورت کلوشی است، شلوار زنان بختیاری به قدری چین دار و گشاد است که مثل دامنی به چشم می‌خورد در دوخت این شلوار 10 متر پارچه استفاده می‌شود.

    از دیگر لباس‌های محلی می‌توانیم به می‌نا و لچک و جلیقه و کلجه که به صورت کت است و از بهترین و از بهترین مخمل‌ها درست می‌شود، اشاره کنیم.

     عقد و ازدواج در بختیاری‌ها

    به طور کلی ازدواج در قوم بختیاری رسومی دارد یا به صورت ناف بران که دختر و پسر را از همان کودکی برای هم نامبر می‌کنند و وقتی به سن ازدواج رسیدند رسم و رسوم نامزدی و عقد را به جا می آورند که امروزه آداب ناف بران کم‌رنگ شده، امروزه بستگان داماد برای نامزدی به خانه عروس می‌روند و رسما مراسم خواستگاری انجام می‌شود و مادر داماد روسری زیبایی روی سر عروس خانم می‌کند که مانند همان انگشتری نامزدیست و نشانه نامزدی آنان است.

    خانواده عروس هم نبات و شیرینی را به معنی قبول پیشنهاد به اقوام داماد می‌دهند، یکی از رسوم قدیمی بختیاری‌ها هنگام ازدواج این است که دختران نامزد شده شروع به بافتن قالیچه می‌کنند تاهنگام عروسی همراه خود به خانه داماد ببرند، نوع قالیچه، کیفیت و زیبایی آن حکایت از هنرمندی عروس خانم دارد برای همین دختران بختیاری سعی می‌کنند این قالیچه را در نهایت زیبایی ببافند.

    یکی دیگر از آداب کهن ازدواج در بختیاری مربوط به شب عروسی است که اقوام و بستگان داماد پس از صرف شام به خانه عروس خانم می‌روند و در حین اینکه آینه و شمعدان آن‌ها به دستان اقوام عروس خانم را با شور و نشاط و هلهله راهی خانه داماد می‌کنند که در بیشتر روستاهای بختیاری عروس را سوار بر اسب می‌کردند و بقیه پیاده به طرف خانه راه می‌افتادند.

     

    در مراسم ازدواج بختیاری‌ها صدای ساز و دهل- رقص محلی و ترکه بازی- خواندن ترانه‌های شاد آهای گل و دوال آل هم از دیگر آداب اصیل این مراسم است.

    یکی دیگر از آداب اصیل که هنوز هم در بعضی دهات بختیاری انجام می‌شود این است که وقتی عروس را به خانه داماد می‌برند اطرافیان به طور شوخی دستبردی به اثاثیه منزل عروس یا داماد می‌زنند که دقت و هوش اقوام طرف مقابل را امتحان میکنند مثلاً وقتی اقوام داماد به دنبال عروس خانم می‌روند یکی از زنان بستگان داماد لیوان یا سینی و یا گلدانی را از خانه عروس خانم دستبرد می‌زند، اگر اقوام عروس خانم متوجه نشوند آن شی را با خود می‌برند و فردای آن روز به خانه عروس می‌فرستند وقتی عروس به درخانه داماد رسید – آتش بزرگی را فراهم می‌کنند و عروس را چندبار به دور آتش می‌چرخانند و سپس خونریزی می‌کنند و سر میش یا بره‌ای را می‌برند.

    اما فردای شب عروسی مراسم پشت پرده یا پاتختی اجرا می‌شود به این صورت که مادر عروس ظرفی از برشتوک و غذاهای تزئین شده و خلعتی را برای عروس و داماد به خانه داماد می‌فرستند که همراه این هدایا چند نفر از بستگان عروس هم به خانه عروس و داماد می‌روند.

    منبع مطلب : www.isna.ir

    مدیر محترم سایت www.isna.ir لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    درباره ی فرهنگ بومی چهارمحال و بختیاری

    تاریخچه ، آداب و رسوم و ادبیات و فرهنگ بومی بختیاری ها

    آداب و رسوم بختیاری ها, استان چهارمحال و بختیاری, فرهنگ زندگی و ادبیات بومی

    استان چهارمحال و بختیاری یکی از استان‌های کشور ایران است. مرکز این استان شهرکرد است.
    این استان با ۱۶٬۴۲۱ کیلومتر مربّع وسعت معادل یک درصد از کل وسعت ایران، بیست و دومین استان کشور از نظر مساحت می‌باشد. استان چهارمحال و بختیاری از جمله مناطق کوهستانی فلات مرکزی ایران محسوب می‌شود و بین ۳۱ درجه و ۹ دقیقه تا ۳۲درجه و ۳۸ دقیقه عرض شمالی و ۴۹ درجه و ۳۰ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۲۶ دقیقه طول شرقی گرینویچ قرار دارد.

    این استان از شمال و مشرق به استان اصفهان، از مغرب به استان خوزستان، از جنوب به استان کهگیلویه و بویراحمد و از سمت شمال غربی به استان لرستانمحدود می‌شود. زبان‌های بختیاری، فارسی و ترکی در میان ساکنان این استان رایج است. در مرکز استان، هفشجان، بروجن، فرخ شهر و برخی دیگر از شهرهای استان به زبان فارسی با لهجه خاص خود صحبت می‌کنند.

    مرکز این استان شهرکرد است و با ۲۰۶۶ متر ارتفاع از سطح دریا، مرتفع‌ترین مرکز استان کشور ایران است. میانگین ارتفاع در استان چهارمحال و بختیاری حدود ۲۱۵۳ متر است و به همین خاطر استان چهارمحال و بختیاری را بام ایران می‌دانند.

    آداب رسوم استان چهارمحال و بختیاری

    آداب شکار جوانان بختیاری

    سالهاست که در بین بختیاری ها رسم شکار وجود دارد و هنوز هم پس از گذر سالیان سال به اجرا در می آید. در ایل بختیاری رسم بر این است که جوانان برومند بختیاریها که به سن ازدواج رسیده اند قبل از عروسی، برای تهیه گوشت مورد نیاز جهت غذای مراسم شادی به شکار می روند. بر طبق این سنت قدیمی مادر جوان آماده شکار مشغول تهیه نان سنتی می شود، خواهران و دخترکان بختیاری مشک می زنند تا جوان شکارچی دوغ تازه و کره محلی را همراه خود ببرد در این بین نامزد جوان شکارچی هم بیکار نمی ماند و مشغول دوختن لباس شکار می شود.

    در بختیاریها روز شکار، به کمر جوان شکارچی شال شکار می بندند که معمولاً توسط برادر بزرگتر، دایی یا پدر انجام می شود. جوان باید به کوه کلار برود و بزکل شکار کند بزکل، بز یکشاخی است که بسیار چالاک و تیز می باشد و شکار آن بسیار سخت است، شکار بز کل افتخار بختیاری ها و دلیل بر شجاعت، رشادت و دلیری آنهاست. جوان توسط افراد فامیل و خویشان بدرقه می شود و راهی شکار می گردد.

    بعد از چند روز که پیروزمندانه به ایل بازگشت مراسم عقد و ازدواج جوان صورت می گیرد و گوشت شکار جهت تهیه غذای عروسی استفاده می شود. رسم شکار سنتی قدیمی است که ریشه در آداب اصیل بختیاری دارد و بسیار دیدنی است.

    آداب سوگواری بختیاری ها

    از آنجا که مردم بختیاری ذاتاً مردمی مهربان و غمخوار هستند به محض از دست دادن عزیزی ار اقوام، برای دلداری و تسلی خاطر بازماندگان به خانه آنها می روند و با تمام وجود به همدردی و عزاداری می پردازند- بر طبق سنتی قدیمی پیرزنان بختیاری در غم از دست دادن جوانان ترانه ای غم انگیز و سوزناک را به زبان شیرین لری بختیاری زمزمه می کنند و بقیه زنان هم او را همراهی می نمایند این آواز غم انگیز به نام «گاگریو» معروف که نوای حزن انگیز آن به همراه ساز چپ خبر از روزی غم انگیز دارد.

    رسم است که اقوام هم در پرداخت هزینه های مراسم سوم – هفته و چهلم به بازماندگان کمک مالی کرده و تا جائیکه در توان دارند به بازماندگان یاری می رسانند. اگر به سرزمین بختیاری سفر کرده باشید حتماً شیرهای سنگی را بر مزار آنها دیده اید که بازهم بر طبق آدابی قدیمی بر سر خاک مردان دلیر بختیاری به نشانه دلاوری آنها شیر سنگی را نصب می کنند که به نام «بردسنگی» معروف می باشد.

    آداب مخصوص مردان بختیاری در پوشش

    سالهاست که مردان بختیاری از چوقا که گاهی هم چوخا نامیده می شود استفاده می کنند که نوعی عبای دهقانی است و زنان بختیاری با سلیقه خاصی آنرا از پشم سفید طبیعی می بافند و در بافت آن از خطوط عمدی آبی تیره یا مشکی استفاده می کنند، یک قرن پیش یکی از خوانین بختیاری چوقا را به میان مردم بختیاری آورد که پیرزنی از توابع لرستان به او هدیه داده بود و پس از آن پوشیدن چوقا در بین مردمان بختیاری متداول شد.

    مادة اولیه چوقا پشم است که زنان بختیاری آن را به گونه ای نازک و ظریف می ریسند و روی دستگاههای ساده بافت، نواری با عرض حدود ۵۰ تا۷۰ سانتیمتر و طول ۵/۲ متر می بافند که این نوار از دو قسمت مساوی و متفاوت تشکیل می شود. قسمت بالا را «تهده نشقه» و قسمت پایین آنرا «تهده ساده» می نامند. بلندی چوقا حدوداً تا سر زانو می رسد و جلوی آن کاملاً باز است در حال حاضر بهترین نوع چوقا توسط زنان طایفة «کیارسی» بافته می شود. بافت یک چوقا حدود ۲۰ تا۳۰ روز طول می کشد.

    شلوار دبیت هم از دیگر اجزا لباسهای محلی مردان بختیاری است شلواری بسیار گشاد از جنس دبیت سیاه رنگ که در دوخت آن۵/۲ متر پارچه استفاده می شود و خیاطان محلی آنرا به صورت کیسه ای دولنگه می دوزند که در بالای آن سه راه کش دارد و ۳متر کش را درآن می کنند.

    شال مردان بختیاری به اندازه ۸متر از پارچه چلواری سفید است که به صورت شال در آورده و دور کمر می پیچانند و گره های ریزی برای نمای آن از سر خود همان پارچه درست می کنند. کلاه نمدی هم یکی دیگر از اجزای لباس محلی مردان بختیاری است همینطور گیوه ملکی که برای پوشش پاها مورد استفاده قرار می دهند.

    و اما زنان پر تلاش بختیاری هم از لباسهای محلی زیبایی استفاده می کنند، که از بهترین پارچه ها دوخته می شوند برای دوخت پیراهن زنان بختیاری ۴متر پارچه استفاده می شود که به صورت مدل چاک دار آنرا می دوزند که از دو قسمت کمر چاک دارد و پایین آن به صورت کلوشی است. شلوار زنان بختیاری به قدری چین دار د گشاد است که مثل دامنی به چشم می خورد در دوخت این شلوار ۱۰ متر پارچه استفاده می شود از دیگر لباسهای محلی می توانیم به می نا و لچک و جلیقه و کلجه که به صورت کت است و از بهترین و از بهترین مخملها درست می شود اشاره کنیم.

    آداب عقد و ازدواج در بختیاری

    به طور کلی ازدواج در قوم بختیاری رسومی دارد یا به صورت ناف بران که دختر و پسر را از همان کودکی برای هم نامبر می کنند و وقتی به سن ازدواج رسیدند رسم و رسوم نامزدی و عقد را به جا می آورند که امروزه آداب ناف بران کم رنگ شده، امروزه بستگان داماد برای نامزدی به خانه عروس می روند و رسماً مراسم خواستگاری انجام می شود و مادر داماد روسری زیبایی روی سر عروس خانم می کند که مانند همان انگشتری نامزدیست و نشانه نامزدی آنان است.

    خانواده عروس هم نبات و شیرینی را به معنی قبول پیشنهاد به اقوام داماد می دهند، یکی از رسوم قدیمی بختیاریها هنگام ازدواج این است که دختران نامزد شده شروع به بافتن قالیچه می کنند تاهنگام عروسی همراه خود به خانه داماد ببرند، نوع قالیچه، کیفیت و زیبایی آن حکایت از هنرمندی عروس خانم دارد برای همین دخترکان بختیاری سعی می کنند این قالیچه را در نهایت زیبایی و خوب ببافند.

    یکی دیگر از آداب کهن ازدواج در بختیاری مربوط به شب عروسی است که اقوام و بستگان داماد پس از صرف شام به خانه عروس خانم می روند و در حین اینکه آئینه و شمعدان آنها به دستان اقوام عروس خانم را با شور و نشاط و هلهله راهی خانه داماد می کنند که در بیشتر روستاهای بختیاری عروس را سوار بر اسب می کردند و بقیه پیاده به طرف خانه راه می افتادند.در مراسم ازدواج بختیاری ها صدای ساز و دهل- رقص محلی و ترکه بازی- خواندن ترانه های شاد آهای گل و دوال آل هم از دیگر آداب اصیل این مراسم است.

    یکی دیگر از آداب اصیل که هنوز هم در بعضی دهات بختیاری انجام می شود اینست که وقتی عروس را به خانه داماد می برند اطرافیان به طور شوخی دستبردی به اثاثیه منزل عروس یا داماد می زنند که دقت و هوش اقوام طرف مقابل را امتحان می کنند مثلاً وقتی اقوام داماد به دنبال عروس خانم می روند یکی از زنان بستگان داماد لیوان یا سینی و یا گلدانی را از خانه عروس خانم دستبرد می زند، اگر اقوام عروس خانم متوجه نشوند آن شی را با خود می برند و فردای آن روز به خانه عروس می فرستند وقتی عروس به درخانه داماد رسید – آتش بزرگی را فراهم می کنند و عروس خانم را چندبار به دور آتش می چرخانند و سپس خونریزی می کنند و سر میش یا بره ای را می برند.

    اما فردای شب عروسی مراسم پشت پرده یا پاتختی اجرا می شود به این صورت که مادر عروس ظرفی از برشتوک و غذاهای تزئین شده و خلعتی را برای عروس و داماد به خانه داماد می فرستند که همراه این هدایا چند نفر از بستگان عروس هم به خانه عروس و داماد می روند.

    اولین شنبه سال نو را زنان و کودکان از خانه بیرون می‌روند و با چیدن گیاهان خوراکی که تازه سر از خاک در آورده‌اند در مزارع و باغات نحسی، بدی، پلیدیاین روز را دور می‌کنند و به آن «شنبه گردی _ شنبه گردش» می‌گویند.

    شنبه گردی به صورت خانواری نیست و غذای روز به خارج از منزل برده نمی شود و بیش تر خاص زنان و کودکان است. دختران به امید باز شدن «بخت» در این روز هم چون سیزده بدر سبزه گره می زنند.‏

    ادبیات بومی چهار محال و بختیاری

    مردم استان چهار محال و بختیاری به دو قسمت چهارمحالی‌ها و بختیاریها تقسیم می‌شوند. چهار محالی‌ها عموماً به زبان فارسی و ترکی و با لهجه خاص خودشان صحبت می‌کنند و بختیاری‌ها هم به گویش بختیاری که شاخه‌ای از زبان لری است صحبت می‌کنند.

    در ۵ شهرستان از ۹ شهرستان این استان زبان گویش بختیاری رایج است که این شهرستان‌ها عبارتند از: اردل، کوهرنگ، فارسان، لردگان و کیار. در شهرستان‌های شهرکرد، بروجن، سامان وبن لهجه‌های محلی فارسی و ترکی رایج است. به طور خاص مردم شهرهای شهرکرد، هفشجان، بروجن و فرخ‌شهر و برخی دیگر مناطق به زبان فارسی صحبت می‌کنند، لهجه‌های دهکردی، هوشگانی، اورجنی و قهفرخی مخصوص شهروندان این استان می‌باشد که از ریشه فارسی پهلوی است و در آن لغات ترکی و عربی زیادی وجود ندارد.

    زبان ترکی قشقایی نیز بیش از ۱۲ درصد جمعیت ساکنین استان را شامل می‌شود. به طور خاص مردم شهرهای کیان، بلداجی، سامان، بن، فرادنبه و جونقان به زبان ترکی صحبت می‌کنند. بر پایه تحقیقات پروفسور گرهارد دوئرفر گویش‌های ترکی رایج در چهارمحال در گروه زبانی اوغوزی میانه و جنوبی قراردارد، همچنین زبان ترکی رایج در فرادنبه و شهرکیان، از بکرترین لهجه‌های زبان ترکی در ایران می‌باشد.

    منبع مطلب : www.daneshchi.ir

    مدیر محترم سایت www.daneshchi.ir لطفا اعلامیه سیاه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    ممد 5 ماه قبل
    0

    عالی

    مهدی 2 سال قبل
    1

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید