توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    هنر خوار شد جادویی ارجمند نهان راستی آشکارا گزند معنی

    1 بازدید

    هنر خوار شد جادویی ارجمند نهان راستی آشکارا گزند معنی را از سایت هاب گرام دریافت کنید.

    شرح درس سوم کاوه­ی دادخواه

    ** منی چون بپیوست با کردگار               شکست اندر آورد و برگشت کار

    منی: من + ی مصدری – من بودن – نشانِ غرور                      بپیوست: آغاز کرد

    برگشتن ِ کار: کنایه از نابسامانیِ امور و زوالِ حکومت – به زبانِ امروز « ورق برگشت»

    با: علیه                        تاکید بیت بر « ناسپاسی و فرجامِ بدِ آن»

    معنی بیت: وقتی جمشید در برابرِ خداوند، غرور را آغاز کرد، دچارِ ضعف و شکست شد و اوضاع به هم ریخت.

    ** چه گفت آن سخن­گوی با فر و هوش       چو خسرو شدی، بندگی را بکوش

    چه: ضمیر تعجبی، به معنیِ عجب                    فرّ: در اینجا یعنی  شکوه

    هوش: عقل                          را: برای                  خسرو: پادشاه

    خسرو شدن، بندگی: تضاد                        خسرو شدی: کنایه از قدرت را به دست آوردی

    تلمیح به: العفو عندالقدره   و یادآور این مصراع است: تواضع ز گردن­فرازان نکوست

    معنی بیت: آن سخنگویِ باشکوه و عاقل، چه زیبا گفت که هنگامی که به پادشاهی رسیدی در بندگیِ حق، کوشش کن.

    پیام بیت: اظهار عبودیّت در برابر خداوند در زمانِ قدرت

    ** به یزدان هر آن کس که شد ناسپاس         به دلش اندر آید ز هر سو سپاس

    به دلش اندر: دو حرف اضافه برای یک اسم، از ویژگی­های سبکی – در دلش

    واج آرایی حرف (س)            تلمیح به آیه ی الا بذکرالله تطمئن القلوب

      یزدان: خداوند                        مفهوم: ناسپاسی عاملِ اضطراب است.

    معنی بیت: هرکس نسبت به خداوند، حق نشناس و ناسپاس شود، از هر سو در دلش ترس و اضطراب به وجود می­آید.

    ** به جمشید بر تیره گون گشت روز                    همی کاست زو فرّ گیتی فروز

    به جمشید بر: بر جمشید ( دو حرف اضافه برای یک اسم )              روز: مجاز از روزگار

    تیره­گون گشت روز: کنایه از،  اوضاع و احوالش نابسامان و ناگوار شد . بدبخت شد.

    همی کاست: می کاست      زو: از او 

    گیتی فروز: روشن کننده­ی جهان ، خداوند

    یادآور عبارتِ : اصبحتُ امیراً و امسیتُ اسیراً

    فر: تائید الهی است که در شاهنامه به عنوان بقا و دوامِ عزّت و بهروزیِ شهریاران مطرح شده است. فر در ادبیات حماسی مانند نورِ ولایت در ادبیّات عرفانی است و تلمیح به یک باور دارد.

    نمونه های دیگر:

    - چنان شاه پالوده گشت از بدی                که تابید زو فرّه­یِ ایزدی

    - بگردد همی از رهِ بخردی                  از او دور شد فرّه­ی ایزدی

    معنی بیت: به دلیل این ناسپاسی ، سرنوشت جمشید دگرگون شد و روزگارش تیره و تار شد و عظمت و شکوهِ او کاهش یافت. ( فرّه­ی ایزدی از او دور شد )

    ** نهان گشت آیین فرزانگان              پراگنده شود نام دیوانگان

    نهان گشت ، پراگنده شد: تضاد                  فرزانگان، دیوانگان: تضاد

    آیین: رسم و رسوم، روش                       واج آرایی صامت « ن »

    پراگنده شدنِ نام: کنایه از مشهور شدن

    دیوانگان: جمعِ دیو: استعاره از امرای پست و فرومایه

    معنی بیت: راه و رسم خردمندان، بی اعتبار شد و از بین رفت و فرومایگان و بی­خردان شهرت یافتند. ( بیانگر چیرگیِ ظلم بر جامعه )

    ** هنر خوار شد جادویی ارجمند                          نهان راستی، آشکارا گزند

    هنر، جادویی: تضاد                               خوار، ارجمند: تضاد

    نهان، آشکارا: تضاد                     راستی، گزند: تضاد

    هنر در شاهنامه، مترادفِ جنگاوری و در مقابل حیله گری است.

    جادویی: نیرنگ                        ارجمند: ارزشمند 

     گزند: تباهی، ناراستی، دشمنی

    مفهوم بیت: ارزش­ها و خوبی­ها، بی ارزش شدند.

    معنی بیت: هنر و فضیلت، بی ارزش شد و جادوگری ارزش یافت. راستی پنهان شد و نادرستی و دروغ آشکار شد.

    ** شده بر بدی دست دیوان دراز                    ز نیکی نبودی سخن جز به راز

    بدی، نیکی: تضاد                     دراز، راز: جناس ناقص افزایشی

    نبودی: نمی بود، ماضی استمراری            دیو: استعاره از آدم پلید 

    دراز بودنِ دست: کنایه از نیرو و توان و جرات داشتن

    مفهوم: تسلّط اهریمن­صفتان و آشوبگران

    این بیت با دو بیت قبل، ارتباط معنایی دارد.

    ** ندانست خود جز بدآموختن             جز از کشتن و غارت و سوختن

    کشتن، غارت، سوختن: مراعات نظیر            سوختن: سوزاندن

    معنی بیت: ضحّاک چیزی جز بدآموختن نمی­دانست و چیزی جز کشتن و غارت و سوختن بلد نبود.

    ** هم آن گه یکایک ز درگاه شاه       برآمد خروشیدن دادخواه

    یَکایَک: ناگهان                      درگاه: دربار                       برآمد: بلند شد

    خروشیدن: فریاد زدن             دادخواه: صفت جانشین اسم (کاوه)

    شاه: ضحّاک

    معنی بیت: در آن لحظه، ناگهان فریاد اعتراضِ ستمدیده­ای از کاخ بلند شد.

    ** ستم دیده را پیش او خواندند                      برِ نامدارانش بنشاندند

    ستم­دیده: صفت جانشین اسم (کاوه)        او: ضحّاک             خواندند: احضار کردند

    برِ: کنارِ             «ش» در نامداران: مفعول = او را                  نامداران: بزرگان

    معنی بیت: انسانِ ستمدیده (کاوه) را پیش ضحّاک آوردند و او را کنار اشخاصِ نامدارِ درباری نشاندند.

    ** بدو گفت مهتر به روی دُژم                    که برگوی تا از که دیدی ستم

    مهتر: بزرگ­تر در این­جا « ضحّاک»            به روی: به حالت             دُژم: خشمگین

    که: ضمیر پرسشی                برگوی: بیان کن               دیدی ستم: حس­آمیزی

    به روی دُژم: قید

    معنی بیت: شاه با چهره­ای خشمگین به او گفت، بگو که از چه کسی ستم دیده­ای؟

    ** خروشید و زد دست بر سر ز شاه                   که شاها منم کاوه­ی دادخواه

    دست، سر: تناسب              بر، سر: جناس                 واج­آرایی مصوت « ا »

    آوردنِ « منم » : تاکید و نشان عدم ترس

    دست بر سر زدن: کنایه از شدّت غم و ناراحتی، مصیبت دیدن، اظهار شکایت و گله­مندی

    معنی بیت: کاوه فریاد زد و از دست شاه بر سرش کوبید و گفت: ای شاه! من کاوه­ی دادخواه هستم.

    ** یکی بی زیان مرد آهنگرم                  ز شاه آتش آید همی بر سرم

    بی زیان مرد: مردِ بی زیان ( ترکیب وصفی مقلوب )             « م » در آهنگرم: هستم

    آید همی: می­آید                      آتش: استعاره از ظلم

    آتش بر سر آمدن: کنایه از مورد ظلم واقع شدن، ستم دیدنِ بسیار

    معنی بیت: مردِ آهنگرِ بی آزاری هستم که شاه نسبت به من ستمِ بسیار می کند.

    ** تو شاهی و گر اژدها پیکری                بباید بدین داستان داوری

    گر: یا                   اژدها پیکر: کنایه از قدرتمند                بباید: لازم است

    داستان: قضیّه                            داوری: قضاوت

    اژدها پیکر: به معنی قدرتمند، هول انگیز و وحشتناک. پرچمی که ضحاک داشته، نقش اژدها بر آن نقش بسته بود، اژدها پیکر، لقب ضحّاک هم بوده است.

    مفهوم: صاحبِ هر مقام و منزلتی که هستی، باش، به شکایت من علیه تو، باید رسیدگی شود.

    ** اگر هفت کشور به شاهی تو راست                  چرا رنج و سختی همه بهر ماست

    هفت کشور: مجاز از کلّ جهان                       تو راست: از آنِ توست

    ماست، راست: جناس                 بیت استفهام انکاری دارد ( هفت کشور از آنِ توست )

    { رُبع مسکون یا ربع زمین که مسکونی بود را به هفت اقلیم تقسیم می کردند }

    معنی بیت: اگر پادشاهی هفت کشور ( کلّ جهان ) متلّق  به توست، پس چرا رنج­ها و سختی­ها ، فقط نصیب ما می­شود.

    ** شماریت با من بباید گرفت                بدان تا جهان ماند اندر شگفت

    شمارگرفتن: حساب پس دادن                      جهان: مجاز از مردم جهان

    بباید: لازم است                    بدان: مرجع ضمیر آن، شمار (حساب و کتاب ) است.

    معنی بیت: لازم است برای این اقدامِ ظالمانه به من حساب پس بدهی تا مردمِ جهان، شگفت­زده شوند.

    ** مگر کز شمار تو آید پدید                     که نوبت به فرزند من چون رسید

    مگر: شاید ، امید است                             چون: چگونه ( ضمیر پرسشی )

    معنی بیت: امید است ( شاید ) در این حساب پس دادن تو مشخّص شود که چگونه باز هم نوبت به یکی از فرزندان من رسیده است. ( پس از کشتن 17 فرزند )

    ** که مارانت را مغز فرزند من                   همی داد باید به هر انجمن

    انجمن، در این بیت به معنیِ هر دفعه، هر بار، نوبت غذایی

    مارانت: به مارانت                         همی داد: می داد

    معنی بیت: چرا در هر وعده­ی غذایی باید مغز فرزندان مرا به ماران تو بدهند؟

    ** چو برخواند کاوه همه محضرش                  سبک، سوی پیران آن کشورش

    چو: وقتی که                                   محضر: استشهادنامه  

    سبک: تند و سریع (قید)                  پیران: بزرگان

    معنی بیت: وقتی که کاوه استشهادنامه­ی ضحّاک را خواند، فوراً به سوی بزرگانِ دربار رو نمود.

    این بیت، موقوف­المعانی است با بیت بعد.

    ** خروشید کای پایمردان دیو                    بریده دل از ترس گیهان خدیو

    پایمردان: همدستان، دستیاران                       دیو: استعاره از ضحّاک

    خدیو، دیو: جناس ناقص افزایشی                   دل بریدن از ترس: کنایه از نترسیدن

    گیهان خدیو: خداوند جهان ( ترکیب اضافی مقلوب )

    معنی بیت: کاوه فریاد زد، ای کسانی که همدست و یاور دیو (ضحّاک) هستید و از خدای بزرگ، ترسی در دل ندارید.

    بیت موقوف­المعانی است با بیت بعد

    ** همه سوی دوزخ نهادید روی                    سپردید دل­ها به گفتار اوی

    دل سپردن، کنایه از علاقه­مندی و پذیرش، تسلیم شدن

    روی سوی دوزخ نهادن: کنایه از گمراه شدن                روی، اوی: جناس ناقص اختلافی

    دل به گفتار کسی سپردن: کنایه از مطیعِ محضِ کسی شدن

    مرجع ضمیر او: ضحّاک                  روی نهادن: حرکت کردن

    معنی بیت: همه گمراه و گناهکار هستید و به سوی جهنّم می­روید و مطیع محض حرف­های ضحّاک شده­اید.

    ** نباشم بدین محضر اندر گوا                       نه هرگز براندیشم از پادشا

    بدین محضر اندر: در این محضر، دو حرف اضافه برای یک اسم، ویژگی سبک خراسانی

    براندیشم: بترسم        آوردن نه در اول جمله، ضمن منفی کردن فعل، مفهوم تاکید دارد.

    معنی بیت: من این استشهادنامه را امضا نمی­کنم و هرگز از پادشاه نمی­ترسم.

    ** خروشید و برجست لرزان ز جای                    بدرّید و بسپرد محضر به پای

    علّتِ ترسیدن؟ : خشم                      سپردن: لگدمال کردن، پایمال کردن

    جای، پای: جناس ناقص              محضر: استشهادنامه             واج­آرایی « را »

    معنی بیت: کاوه فریادی کشید و درحالی که از خشم می­لرزید، از جا بلند شد، استشهادنامه را پاره کرد و زیر پا انداخت.

    ** گران­مایه فرزند او پیش اوی                       از ایوان برون شد خروشان به کوی

    گران­مایه فرزند: ترکیب وصفی مقلوب ( فرزند گران­مایه )             کوی: کوچه، برزن

    اوی، کوی: جناس ناقص اختلافی                           ایوان: مجاز از دربار، قصر

    شد: رفت                            خروشان: قید

    معنی بیت: در حالی که فرزند عزیزش در کنارش بود، از دربار بیرون رفت و فریادکنان به سوی محلّه­های شهر رفت.

    ** چو کاوه برون آمد از پیش شاه                 بر او انجمن گشت بازارگاه

    چو: وقتی که             انجمن گشت: جمع شد             بازارگاه: مجاز از اهل بازار، مردم بازار

    معنی بیت: هنگامی که کاوه از دربار ( از نزد ضحّاک ) بیرون آمد، مردم کوچه و بازار دور او جمع شدند.

    ** همی برخروشید و فریاد خواند                      جهان را سراسر سوی داد خواند

    برخروشید، فریادخواند: تناسب            جهان را سراسر: سراسر جهان، « را » فکّ اضافه

    فریاد خواند: فریاد زد             خواند: دعوت کرد              خواند، خواند: جناس تام

    داد : ایهام دارد. 1- فریاد 2- دادخواهی، تظّلم

    جهان: مجازاً مردم جهان ، اغراق          واج­آرایی صامت­های « ر » ، « د »

    معنی بیت: او می­خروشید و فریاد می­زد و مردم جهان را کلّاً به سوی عدالت دعوت کرد.

    ** از آن چرم، کاهنگران پشت پای                بپوشند هنگام زخم درای

    پشت پای: روی پای، سینه­ی پای                       بپوشند: بپوشانند

    زخم: ضربه                      درای: در اصل زنگ کاروان، در اینجا به معنی پُتک

    معنی بیت: از آن چرمی که آهنگران، هنگام ضربه زدن با پتک، روی پای خود را می­پوشانند.

    این بیت با بیت بعد موقوف­المعانی است.

    ** همان کاوه آن بر سرِ نیزه کرد                    همان گه ز بازار برخاست گَرد

    همان: همان چرم                          کرد، گَرد: جناس ناقص اختلافی 

    واج­آرایی مصوت « آ »

    گَرد برخاستن: کنایه از بر پا شدنِ شورش یا با سرعت تاختن به قصد قیام و شورش

    معنی بیت: کاوه آن چرم را بر سرِ نیزه کرد و در آن زمان در بازار شورش به پا شد.

    ** خروشان همی­رفت نیزه به دست                    که ای نامداران یزدان پرست

    خروشان: قید                            نیزه: در اینجا پرچم، درفش

    نامداران: بزرگان                             همی­رفت: می­رفت

    معنی بیت: کاوه، خروشان و درفش کاویانی به دست، جلو می­رفت و ( می­گفت ) که ای مردمِ صاحب­نام و خداپرست!

    این بیت با بیت بعد موقوف­المعانی است.

    ** کسی کاو هوای فریدون کند       سر از بند ضحّاک بیرون کند

    هوا: هواداری، میل، علاقه       سر از بند بیرون کشیدن: کنایه از نافرمانی، رهایی از سلطه

    معنی بیت: کسی که از فریدون هواداری می­کند ( میلِ رسیدن به فریدون را دارد ) باید از سلطه­ی ضحّاک بیرون رود.

    یادآورِ مصرعِ : دیو چو بیرون رود، فرشته درآید.

    ** بپویید کاین مهتر آهرمن است                 جهان­آفرین را به دل دشمن است

    بپویید: حرکت کنید، بپاخیزید                          مهتر: بزرگتر، در اینجا ضحّاک

    آهرمن: اهریمن، شیطان                           مصرع اوّل، تشبیه دارد.

    را: فکِّ اضافه، جهان­آفرین را دشمن است: دشمنِ جهان­آفرین است.

    معنی بیت: بپاخیزید، زیرا ضحّاک همانند شیطان است و قلباً دشمنِ خداوند است. ( نشان ریاکاریِ ضحّاک )

    ** بدان بی­بها ناسزاوار پوست                     پدید آمد آوای دشمن ز دوست

    بی­بها ناسزاوار پوست: پوستِ بی­بها و ناسزاوار: دو ترکیب وصفی مقلوب  

    آن: صفت اشاره                      دشمن، دوست: تضاد 

    پوست، دوست: جناس ناقص               پدید آمدن: شناخته شدن

    معنی بیت: به وسیله­ی آن پوست بی­ارزش، دوست از دشمن شناخته شد. ( مشخّص شد چه کسی دوست و چه کسی دشمن است )

    ** همی­رفت پیش اندرون مردِ گُرد                 سپاهی بر او انجمن شد نه خُرد

    همی­رفت: می­رفت ( ماضی استمراری )                  گُرد: پهلوان، دلیر ( صفتِ کاوه )

    پیش اندرون: پیشاپیش               گُرد، خرد: جناس               انجمن شد: جمع شد

    معنی بیت: کاوه، آن مردِ دلیر، جلو می­رفت و سپاهی در اطرافِ او جمع شد که سپاه اندکی نبود.

    ** بدانست خود کافریدون کجاست                    سر اندر کشید و همی­رفت راست

    آفریدن: الف زاید، فریدون         سراندر کشیدن: کنایه از به راه افتادن، در پیش گرفتنِ مسیر

    معنی بیت: کاوه می­دانست که محلِّ اقامت فریدون کجاست، پس مستقیم به سویِ اقامتگاهِ فریدون به راه افتاد.

    ** به هر بام و در، مردمِ شهر بود                         کسی کش ز جنگاوری بحر بود

    بام و در: تناسب  و مجازاً  همه جا                   شهر، بهر: جناس 

    کِش: که برای او ( ش: متمم )

    معنی بیت: بر روی همه­ی پشت بام ها و کنار همه­ی خانه ها، مردمِ شهر قرار گرفته بودند . همه­ی کسانی که بهره ای از جنگاوری داشتند و می­توانستند بجنگند، آمدند.

    ** ز دیوارها خشت و از بام سنگ                   به کوی اندرون، تیغ و تیر خدنگ

    خشت: ایهام تناسب، 1- آجر پخته  2- نیزه­ی کوتاه ( نیزه با تیغ و تیر تناسب دارد )

    بام، دیوار، خشت: تناسب دارد           تیغ، تیر: جناس               به کوی اندرون: در کوی

    تیرِ خدنگ: تیر از جنسِ درختِ خدنگ                     این بیت با بیت بعد موقوف­المعانی است.

    معنی بیت: از روی دیوارها، پاره­های آجر و از روی بام­ها، سنگ و از درون کوچه­ها، شمشیر و تیری که از چوبِ خدنگ ساخته شده بود. .....

    ** ببارید چون ژاله ز ابر سیاه                      کسی را نبُد بر زمین، جایگاه

    در این دو بیت که موقوف­المعانی نیز هستند، تشبیه مرکب به کار رفته است. بیت قبل، مشبّه بود و این بیت، مشبّه به است.

    ژاله: شبنم، قطره­ی باران            ببارید چون ژاله.... : اغراق           ژاله، ابر: تناسب

    تلمیح به ضرب­المثل « جای سوزن انداختن نبودن » یا « گربه را مجال فرار نیست » دارد.

    بیت به گستردگی و زیادی ابزارهای نبرد اشاره دارد.

    به کار بردنِ صفتِ سیاه  برای ابر، به علّتِ انبوهیِ جمعیّت است.

    معنی بیت: ... مانند بارانِ تندی که از ابرِ سیاه ببارد، بر سرِ سپاهیانِ ضحّاک می­بارید و بر رویِ زمین جایی برای ماندن باقی نمانده بود. ( زمین پُر از سلاح و کُشته بود )

    ** به شهر اندرون هر که برنا بُدند                     چو پیران که در جنگ دانا بُدند

    برنا، پیر: تضاد                  به شهر اندرون: در شهر                   چو: مانند

    معنی بیت: در شهر، هر جوانِ نیرومندی که بود همانندِ پیرانِ جنگ آموزنده و کاردان....

    ** سوی لشکرِ آفریدون شدند                    ز نیرنگ ضحّاک بیرون شدند

    معنی بیت: همگی به سوی سپاه فریدون رفتند و از ستم و فریبکاری ضحّاک و از زیر سلطه­ی او خارج شدند.

    جواب خودآزمایی « کاوه­ی دادخواه »

    ج1- مبتنی بر ستایش دادپیشگی و تاکید بر دادگری است.

    ج2- هم قدمی مردم کوچه و بازار در برابر ظلم

    ج3- تلمیح به این باور دارد که فرّه­ی ایزدی که از جانب خدا به عنوان تایید الهی بر دلِ شهریاران می­تابید، وقتی جمشید دچار کبر و خودخواهی شد، این تایید از او کاسته شدو در نتیجه روزگارش تباه گردید

    ج4- مظهرِ خوی­های اهریمنی و بیداد و منشِ خبیث بودند.

    ج5- دو تن مرد پارسا برای نجات دیگران به عنوان آشپز، خورش­خانه­ی ضحّاک را به عهده گرفتند و توانستند روزانه یکی از آن دو جوان را آزاد کنند.

    ج6- شبیه حضرت ابراهیم (ع)

    ج7- ضحّاک

    ج8- جای سوزن انداختن نبودن – گربه را مجال فرار نیست.

    ج9- شاهنامه سرگذشت ملّتی است در طول قرون و نمودار فرهنگ و اندیشه­ و آرمان­های آنهاست و کتابی است در خور حیثیّت انسان.

    گنجور » فردوسی » شاهنامه » ضحاک » بخش ۱

    حمیدرضا نوشته:

    به نظر میرسد که در بیت نهم:
    ” ایوان ضحاک بردندشان

    بران اژدهافشن سپردندشان”

    به جای واژه ی “اژدهافش” (اژدها مانند) “اژدهافشن” به اشتباه تایپ شده است.

    👆☹

    درس چهارم/ كاوه ي دادخواه

    مني چون بپيوست با كرد گار                 شكست اندر آورد و برگشت كار

    همينكه در برابر خدا مغرور شد و خود ستايي كرد شكست خورده و تيره بخت شد.

    چه گفت آن سخن گوي با فرّ و هوش           چو خسرو شدي، بندگي را بكوش

    آن فرد بزرگوار و خردمند گفته است كه چون به بزرگي و سروري رسيدي، در راه بندگان خدا كوشش كن يا در اوج قدرت و پادشاهي عبادت و بندگي خدا را بكن و از او غافل مباش

    به يزدان هر آن كس كه شد نا سپاس           به دلش اندر آيد زهر سو هراس

    هر كسي خدا را ناسپاسي كند. بيم و اضطراب سراسر و جودش را فرا مي گيرد

    به جمشيد بر، تيره گون گشت روز              همي كاست زو فرّ گيتي فروز

    روزگار بر جمشيد تيره و تار شد و عظمت و قدرت او افول كرد

    نهان گشت آيين فرزانگان                   پراگنده شد نام ديوانگان

    راه و رسم دانايان و فرهيختگان از بين رفت و جادوگران مشهور شدند

    هنر خوار، شد جادويي ارج مند                نهان راستي، آشكارا گزند

    فرهنگ و ادب و هنر بي ارزش شد و سحر و جادو گري ارزشمندگرديد، صداقت و راستي از بين رفت، آزار و اذيت جاي آن را گرفت.

    شده بر بدي دست ديوان دراز            زنيكي نبودي سخن جز به راز....

    جاهلان و شياطين براي زشتكاري و ظلم آزاد بودند و از خوبي و نيكي فقط مخفيانه صحبت مي شد

    ندانست خود جز بد آموختن               جز از كشتن و غارت و سوختن

    ضحاك نيز جز بد آموزي و قتل و غارت چيزي نمي دانست

    هم آن گه يكايك ز درگاه شاه            بر آمد خروشيدن دادخواه

    در آن لحظه ناگهان از دربار ضحاك، فرياد كاوه بلند شد

    ستم ديده را پيش او خواندند              برِ نامدارانش بنشاندند

    كاوه ي مظلوم را نزد ضحاك فراخواند و او را پيش بزرگان دربار نشاندند.

    بدو گفت مهتر به روي دژم                كه بر گوي تا از كه ديدي ستم

    ضحاك با عصبانيت از كاوه پرسيد: باز گو كه از چه كسي ظلم و ستم ديده اي

    خروشيد و زد دست بر سر زشاه         كه شاها، منم كاوه ي داد خواه

    فرياد زد و از ظلم و ستم شاه برسر خود كوبيد و گفت: اي پادشاه، من كاوه ي دادخواه هستم.

    يكي بي زيان مرد آهنگرم                 زشاه آتش آيد همي بر سرم

    آهنگري بي آزارم اما شاه ظلم و ستم بسياري به من كرده است.

    تو شاهي و گر اژدها پيكري               ببايد بدين داستان داوري

    اگر تو پادشاه هستي يا ديو سيرت، بايد در باره ي سرگذشت من قضاوت نمايي.

    اگر هفت كشور به شاهي تو راست        چرا رنج و سختي همه بهر ماست؟

    اگر تو پادشاه جهان هستي، چرا بايد ما رنج و سختي ها را تحمل كنيم؟

    شماريت با من ببايد گرفت              بدان تا جهان ماند اندر شگفت

    لازم است براي اين اقدام (ظالمانه) به من حساب پس بدهي تا مردم جهان شگفت زده شوند.

    مگر كز شمار تو آيد پديد                     كه نوبت به فرزند من چون رسيد؟

    تا شايد از نحوه ي محاسبه تو روشن شود كه چگونه نوبت به فرزند من رسيده است؟

    كه مارانت را مغز فرزند من                   همي داد بايد به هر انجمن

    كه تنها مغز فرزندان من بايد در ميان اين همه مردم خوراك ماران تو گردد.

    ***

    چو بر خواند كاوه همه محضرش              سبك، سوي پيران آن كشورش

    خروشيد كاي پايمردان ديو                      بريده دل از ترس گيهان خديو

    هنگامي كه كاوه استشهاد نامه را خواند به سرعت و عصبانيت رو به بزرگان كشور كرد و فرياد بر آورد كه اي حاميان ضحاك از خداي جهان نمي ترسيد.

    همه سوي دوزخ نهاديد روي                    سپرديد دل ها به گفتار اوي

    جاي شما در جهنم است چون مطيع فرمان هاي ضحاك هستيد.

    نباشم بدين محضر اندر گوا                      نه هرگز برانديشم از پادشا

    اين استشهاد را گواهي و تاييد نمي كنم و هرگز از پادشاه ترسي ندارم.

    خروشيد و برجست لرزان زجاي             بدرّيد و بسپرد محضر به پاي

    فرياد برآورد و در حالي كه از خشم مي لرزيد، استشهادنامه را پاره كرد و زير پا انداخت.

    گران مايه فرزند او پيش اوي                   از ايوان برون شد خروشان به كوي

    فرزند عزيز او از دربار پادشاه زودتر از كاوه به كوچه آمد و فرياد بر آورد.

    چو كاوه برون آمد از پيش شاه              بر او انجمن گشت بازارگاه

    هنگامي كه كاوه از دربار شاه بيرون آمد، مردم بازار دور او جمع شدند.

    همي بر خروشيد و فرياد خواند              جهان را سراسر سوي داد خواند

    مي خروشيد و فرياد مي زد و مردم را به عدل خواهي دعوت مي كرد.

    از آن چرم،كآهنگران پشت پاي                بپوشند هنگام زخم دراي

    همان كاوه،آن بر سر نيزه كرد                  همان گه زبازاربرخاست گرد

    همان چرمي كه آهنگرها هنگام ضربه زدن با پتك بر تن مي كنند، كاوه بر سر نيزه كرد و در همان لحظه بازار را ازدحام و شلوغي فرا گرفت و مردم تجمّع كردند.

    خروشان همي رفت نيزه به دست            كه اي نامداران يزدان پرست

    كسي كاو هواي فريدون كند                   سر از بند ضحاك بيرون كند...

    كاوه نيزه به دست مي رفت و فرياد مي كرد كه اي بزرگان خداپرست، هر كسي مي خواهد از فريدون طرف داري كند و از يوغ بندگي و ظلم و ستم ضحاك آزاد گردد...

    بپوييد كاين مهتر آهرمن است              جهان آفرين را به دل دشمن است

    حركت كنيد زيرا اين پادشاه، شيطان است و قلباً دشمن خداست.

    بدان بي بها نا سزاوار پوست                   پديد آمد آواي دشمن ز دوست

    به وسيله آن پوست كهنه و بي ارزش دوست و دشمن شناخته شدند.

    همي رفت پيش اندرون مردگُرد             سپاهي بر او انجمن شد نه خُرد

    كاوه ي پهلوان، پيشاپيش مي رفت و سپاهي انبوه گرد او جمع شدند.

    بدانست خود كآفريدون كجاست           سر اندر كشيد و همي رفت راست

    كاوه مي دانست كه مخفي گاه فريدون كجاست به همين علت سر خود را زير اندخت و يكسره به آن جا رفت

    به هر بام و در، مردم شهر بود               كسي كش زجنگاوري بهر بود

    مردم كوچه و بازار از بام و در و ديوار و همه ي كساني كه اهل جنگ و نبرد بودند، در اين قيام شركت داشتند.

    ز ديوارها خشت و از بام سنگ              به كوي اندرون تيغ و تير خدنگ

    بباريد چون ژاله زابر سياه                    كسي را نبُد بر زمين جايگاه

    از پشت بام ها و روي ديوارها سنگ و آجر و از كوچه نيز شمشير و تير فرو مي ريخت مانند باراني كه از ابر سياه فرو مي ريزد و از ازدحام و شلوغي جاي سوزن انداختن نبود.

    به شهر اندرون هر كه بُرنا بدند            چو پيران كه در جنگ دانا بُدند

    سوي لشكر آفريدون شدند                 زنيرنگ ضحاك بيرون شدند

    خودآزمايي

    1ـ حماسه هاي ايراني بر چه ارزش هايي مبتني هستند؟

    آثار تمدن و مظاهر روح و فكر مردم كشور با تكيه بر ستايش داد پيشگي و تاكيد بر دادگري

    2- چه شباهت هايي بين انقلاب فرانسه و قيام كاوه ي آهنگر وجود دارد؟

    1- هر دو قيامي خود جوش و مردمي بودند.

    2- عدالت خواهي و داد گري شعار هردو قيام بوده است.

    3- هم دلي و همراهي عموم مردم به ويژه طبقه ي محروم

    3- چرا شاعر مي گويد:

    ‌‌    « به جمشيد بر،تيره گون گشت روز      همي كاست زو فرگيتي فروز »

    زيرا مغرور شد و ادعاي خدايي كرد.

    4- ماراني كه بر دوش ضحاك روييدند، مظهر جه خصلتي بودند؟

    تجسمي است از خوهاي اهريمني و بيداد و منش خبيث.

    5- نخستين چاره انديشي مردم در مقابل بيداد ضحاك چه بود؟

    خورش خانه ي ضحاك را بر عهده مي گيرند و روزانه يكي از دوتني را كه براي بيرون كردن مغز سرشان مي آورند، از مرگ نجات مي بخشند و در عوض مغز گوسفند با مغز ديگري در مي آميزند و به خورد ماران مي دهند

    6- پرورش يافتن فريدون در غار به هنگام كودكي شبيه پرورش يافتن كدام پيامبر بزرگ الهي است؟    حضرت موسي (با توجه به كتاب)

    7- در مصراع ((سپرديد دل ها به گفتاري اوي))مرجع ضمير ((او))كيست؟ ضحاك

    8- مصراع دوم اين بيت كدام ضرب المثل را به ياد مي آورد؟

          بباريد چون ژاله زابر سياه                      كسي را نبد بر زمين جايگاه

    ضرب المثل: جاي سوزن انداختن نبود

    سعدي:كسي از مرد در شهر و از زن نماند                 در آن بتكده جاي ارزن نماند

    9ـ به نظر نويسنده، حماسه ي فردوسي ـ شاهنامه ـ چگونه كتابي است؟

    كتابي است در خور حيثيّت انسان

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    ناشناس 11 ماه قبل
    0

    نهان راستی آشکار گزند

    مهدی 2 سال قبل
    -2

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید