معنی
تطمیع در لغت به معنای ایجاد طمع و آرزو در کسی است. این واژه معمولاً در بافتهای اجتماعی، سیاسی و حقوقی کاربرد دارد و به معنای ترغیب یا سوق دادن فرد به انجام کاری (غالباً نادرست یا غیرقانونی) از طریق دادن وعده، مال یا منافع مادی فریبنده است.
یعنی چه
وقتی شخصی را تطمیع میکنند، در واقع با استفاده از نقطهضعفهای مادی یا تمایلات دنیوی او، انگیزهای فریبنده در او ایجاد میکنند تا تصمیمی را بگیرد یا کاری را انجام دهد که در حالت عادی انجام نمیداد. این واژه بار معنایی منفی و شبیه به خریدن وفاداری یا رشوه دادن دارد.
مترادف
واژههایی مانند ترغیب و تحریص به جنبه برانگیختن اشاره دارند، در حالی که اغوا و فریب بر جنبه انحراف ذهنی تأکید میکنند. در بافتهای عامیانه و سیاسی نیز مترادف با خریدن افراد است.
متضاد
در زوجهای کلامی و کاربردهای رایج، «تطمیع» معمولاً در کنار «تهدید» میآید؛ اولی با وعده پاداش فریب میدهد و دومی با ترساندن و تخویف فرد را مجبور به کار میکند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سهحرفی عربی «ط م ع» مشتق شدهاند و به مفهوم زیادهخواهی، چشمداشت یا مورد طمع بودن اشاره دارند.
ریشه
این کلمه مصدری عربی از باب تفعیل (تَطمیع) است. ساختار این باب در زبان عربی مفهوم متعدی کردن را میرساند؛ یعنی حالت طمع را در دیگری ایجاد کردن و او را به طمع انداختن.
جمله سازی
تلفظ
این واژه با فتح تاء اول، سکون طاء، کسر میم و سکون عین تلفظ میشود: [tat-mi'].
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر تطمیع جنبه قانونی و فساد مالی داشته باشد از Bribery، و اگر جنبه وسوسه و فریب ذهنی داشته باشد از Enticement یا Lure استفاده میشود.
نماد چیست
واژه تطمیع در فرهنگ اساطیری یا عامه نماد حیوانی یا گیاهی خاصی ندارد؛ اما در مفاهیم سیاسی و اجتماعی، تصویری از کیسه پول، طلا یا طعمه فریبنده است و به عنوان نماد فساد اخلاقی و تغییر تصمیمات انسان از طریق مادیات شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تطمیع
تطمیع یکی از واژگان پرکاربرد با ریشه عربی در زبان فارسی است که به مفهوم به طمع انداختن و آزمند ساختن دیگران اشاره دارد. این کلمه اغلب در بستر رفتارهای غیراخلاقی، سیاسی و حقوقی به کار میرود و نشاندهنده ابزاری است که با آن وفاداری، رای یا تصمیم فردی را از طریق وعدههای مادی، پول یا منافع فریبنده میخرند. بار معنایی این کلمه منفی است و معمولاً حاکی از یک نوع فریبکاری هوشمندانه برای انحراف شخص از مسیر درست است.
در ادبیات سیاسی و عامه، تطمیع معمولاً در کنار واژه «تهدید» به عنوان دو روی یک سکه برای کنترل یا تحت فشار قرار دادن افراد مطرح میشود؛ جایی که تهدید از ابزار ترس استفاده میکند و تطمیع از ابزار وسوسه و طمع. اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن مجید نیامده است، اما مفهوم آن یعنی فریب دادن انسانها از طریق آرزوهای پوچ و وعدههای دروغین مادی، بارها در آیات مختلف به عنوان شگرد شیطان توصیف شده است.
از نظر ساختار واژگانی، تطمیع پنج حرف دارد و از ریشه «طمع» بر وزن تفعیل ساخته شده است. شناخت مترادفهایی چون اغوا و خریدن، و متضادهایی مانند تهدید و بازداشتن، به درک عمیقتر کاربرد این واژه در متون معاصر و کلاسیک کمک شایانی میکند.