معنی
غدر در لغت به معنای نقض عهد، پشت کردن به تعهدات و بیوفایی است. این واژه زمانی به کار میرود که شخصی بر خلاف قطعیت پیمانی که بسته، رفتار کند و به طرف مقابل خود خیانت روا دارد.
یعنی چه
در اصطلاح اخلاقی و اجتماعی، غدر یعنی شکستن زنهار و امان، و دست زدن به مکر و حیله علیه کسی که به شما اعتماد کرده است. این مفهوم کاملاً در تضاد با ارزش وفاداری قرار دارد.
مترادف
واژههایی مانند خیانت و پیمانشکنی دقیقترین برابرهای معنایی غدر در زبان فارسی هستند.
ریشه
این واژه از ریشه ثلاثی مجرد عربی (غ-د-ر) گرفته شده است. معنای نخستین و اصلی این ماده در زبان عربی، «ترک کردن»، «رها کردن» و «باقی گذاشتن» است که بعدها در مفهوم ترکِ وفا و رها کردن پیمان تثبیت شده است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی و عربی به صورت غَدْر (Ghadr) تلفظ میشود؛ یعنی حرف غین دارای فتحه و حرف دال ساکن است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه غدر به عنوان پاسخ برای پرسشهای سه حرفی با راهنمای «پیمانشکنی» یا «خیانت» به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر خود واژه غدر، کلمه خیانت نیز به عنوان هممعنی نزدیک آن استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و دقیق این واژه در زبان فارسی، کلماتی مانند پیمانشکنی، بیوفایی و زنهارخواری هستند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، غدر نماد تصویری خاصی ندارد؛ بلکه به عنوان یک نماد و مظهر اخلاقی برای بیاعتمادی، فریبکاری و دشمنی پنهانی در مقابل مفهوم ارزشمند «وفا» شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل غدر
واژه «غدر» یک واژه کلیدی با ریشه عربی است که وارد زبان فارسی شده و در متون ادبی، اخلاقی و دینی کاربرد فراوانی دارد. این کلمه در اصل به معنای رها کردن و ترک کردن است، اما در اصطلاح به جا گذاشتن عهد و پیمان و به عبارتی دیگر «پیمانشکنی» و «بیوفایی» معنا میدهد.
در حوزه اخلاق، غدر به عنوان یک صفت ناپسند و مذموم شناخته میشود که نقطه مقابل وفاداری و صداقت است. این واژه در قرآن کریم نیز در معنای ریشهای خود یعنی فروگذار کردن و باقی گذاشتن به کار رفته است. در ادبیات فارسی، سخنوران و شاعران همواره غدر را مایه رسوایی و ابزاری برای فریب و حیله قلمداد کردهاند.