معنی
«قعر جهنم» به معنای ژرفنا، ته یا پایینترین نقطهٔ دوزخ است. کلمهٔ «قعر» به معنی تک و انتهای چاه یا ظرف است و در این ترکیب، به عمیقترین و شدیدترین محل عذاب اشاره دارد.
یعنی چه
این عبارت در اصطلاح و گفتوگوهای عامیانه به عنوان کنایهای برای بدترین، گرمترین، دورافتادهترین یا ناخوشایندترین مکان و وضعیت ممکن به کار میرود که مایهٔ رنج شدید است.
مترادف
واژههایی چون درک اسفل جهنم، ژرفای دوزخ و هاویه به عنوان نزدیکترین معادلها و مترادفات این اصطلاح شناخته میشوند.
در جدول
پاسخ متداول در جدول برای این مفهوم «قعر جهنم» (دارای ۷ حرف) یا «درک اسفل» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از ترکیبات مرتبط با عمق (Depths) یا کف (Bottom) برای انتقال این مفهوم استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ترکیبی با ریشه عربی است و در متون اسلامی به صورتهای مشابه به کار میرود.
به فارسی
برگردان خالص فارسی این ترکیب اضافی، «ژرفای دوزخ» یا «ته جهنم» است؛ چرا که قعر و جهنم هر دو کلمات وارداتی (عربی و معرب) هستند.
در قرآن
عبارت ترکیبی «قعر جهنم» عیناً در قرآن نیامده است، اما مفهوم دقیق آن در آیه ۱۴۵ سوره نساء با تعبیر «إِنَّ الْمُنَافِقِینَ فِی الدَّرْکِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ» برای منافقان به کار رفته است که اشاره به پایینترین طبقه آتش دارد.
نماد چیست
در فرهنگ دینی و ادبیات فارسی، این اصطلاح نماد سقوط مطلق، اوج تاریکی، شدیدترین نوع مجازات و دورترین نقطه از رحمت الهی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قعر جهنم
ترکیب «قعر جهنم» یک اصطلاح توصیفی و استعاری در زبان و ادبیات فارسی و متون دینی است که از ترکیب دو جزء «قعر» (به معنی عمق و انتها) و «جهنم» (دوزخ) ساخته شده است. این عبارت به طور مستقیم در متن قرآن مجید به کار نرفته، اما مصداق عینی آن در قالب مفهوم «الدرک الاسفل من النار» (پایینترین طبقه از آتش) بیان شده که طبق آیات الهی، جایگاه منافقان و سختترین نوع عذابهاست.
در کاربردهای ادبی، اجتماعی و عامیانه، این اصطلاح فراتر از معنای مذهبی خود رفته و به عنوان نمادی برای سقوط کامل اخلاقی، بدترین حالت بدبختی، یا اشاره به مکانهای بسیار گرم، عمیق و طاقتفرسا استفاده میشود. از نظر ریشهشناسی، واژه قعر کاملاً عربی و واژه جهنم واژهای معرب (احتمالاً برخاسته از واژه عبری گههینم) است که در کنار یکدیگر شدیدترین حالت دوری از رحمت را تداعی میکنند.