یعنی چه
این عبارت در ادبیات کلاسیک دو مفهوم عمده دارد: یکی کنایه از «چشم گریان و اشکآلود» (با توجه به مَجاز بودن سنگ جزع برای چشم) و دیگری ترکیب توصیفی به معنای «بیتابی و بیقراری شدید همراه با اشک روان».
تلفظ
واژهٔ «جزع» در این ترکیب به فتح جیم و فتح زاء (جَزَع) تلفظ میشود و با کسرهٔ اضافه به کلمهٔ «پرآب» متصل میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این اصطلاح دقیقاً ۷ حرف دارد که همان «جزع پرآب» است.
به انگلیسی
بر اساس کاربرد کنایی یا توصیفی، معادلهای انگلیسی آن به چشم گریان یا شیون اشکآلود اشاره دارند.
به عربی
در برگردان عربی برای کاربرد کنایی آن از تعبیر چشم اشکریزان و برای معنای لغوی از ترکیب بیتابی توام با گریه استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی و روان این ترکیب کنایی شامل تعابیری همچون چشم گریان، دیدهٔ پرخون، فغان و ندبه، زاری شدید و بیقراری عاشقانه است.
در قرآن
ترکیب «جزع پرآب» در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشهٔ واژهٔ جزع در آیه ۲۰ سوره مبارکه معارج به صورت صفت اخلاقی «جزوعاً» (إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا) به معنی انسان کمصبر و بسیار بیتاب به کار رفته است.
نماد چیست
این عبارت در شعر کلاسیک فارسی (مانند اشعار خاقانی) نمادی از تضرع، فراق، درد هجران و اندوه عمیق است که به شکل چشمی گریان و بیقرار تصویرسازی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل جزع پرآب
عبارت «جزع پرآب» یک تعبیر و ترکیب کنایی و ادبی زیبا در زبان فارسی است که بیشتر در اشعار سبک عراقی و هندی به چشم میخورد. این واژه از دو بخش «جزع» (سنگ قیمتی شبیه عقیق رگهدار که کنایه از چشم سیاهوسفید است) و «پرآب» (به معنی اشکآلود) تشکیل شده و در مجموع به معنای چشم گریان و اشکبار است.
از سوی دیگر، با نگاهی به ریشهٔ لغوی واژه، میتوان آن را به معنای بیتابی عمیق و گریهٔ شدید در هنگام سوگ و سختی نیز تعبیر کرد. این اصطلاح در مسابقات جدول کلمات به عنوان یک عبارت ۷ حرفی شناخته میشود و نمادی از اندوه جانسوز و فراق در ادبیات عاشقانه است.