معنی
«طبلهٔ عطار» در اصل به معنی ظرف، صندوقچه یا جعبهٔ کوچک چوبی یا فلزی است که عطاران در گذشته برای نگهداری عطرها، داروها و مواد خوشبو مانند مشک و عنبر از آن استفاده میکردند.
یعنی چه
این ترکیب در زبان و ادبیات فارسی کنایه از فردی است که دانش، هنر یا فضیلت فراوان دارد اما اهل ادعا و خودنمایی نیست؛ شخصی که وجودش بدون هیاهو به دیگران فایده میرساند.
مترادف
واژههایی مانند بویدان، درج، حقه و سله همگی به انواع ظرفها یا صندوقچههای کوچک نگهداری اشیای گرانبها و عطر اشاره دارند.
جمله سازی
تلفظ
این ترکیب از واژه «طَبْلَه» (با فتح طاء و سکون باء) به همراه یای میانجی و واژه «عَتّار» (با فتح عین و تشدید تاء) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «طبله ی عطار» دقیقاً ۹ حرف دارد و به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «صندوقچه عطر» یا «نماد انسان دانا و خاموش» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به کاربرد دقیق به جعبههای سنتی نگهداری عطر یا ظروف داروسازان قدیمی اطلاق میشود.
نماد چیست
در ادبیات فارسی، طبلهٔ عطار نماد انسان دانا و باوقاری است که بدون بوق و کرنا کردن، هنر و فضیلتش خودبهخود (مانند بوی خوش عطر) آشکار میشود. این ترکیب دقیقاً نقطه مقابل «طبل غازی» (طبل جنگی) است که مجاز از آدمهای پر سر و صدا اما میانتهی و بیمحتواست.
جمعبندی و توضیح کامل طبله ی عطار
ترکیب «طبلهٔ عطار» از دو واژه عربی «طبله» (صندوقچه یا ظرف کوچک) و «عطار» (عطرساز و داروفروش سنتی) ساخته شده و در اصل به معنی جعبهای است که مواد خوشبو و ارزشمند در آن نگهداری میشده است. این اصطلاح مادی، به مرور زمان جایگاه ویژهای در ادبیات کنایی و تمثیلی فارسی پیدا کرده است.
شهرت اصلی این واژه به گلستان سعدی بازمیگردد که با تقابل زیبایی میان «طبلهٔ عطار» و «طبل غازی»، تصویری ماندگار از اخلاق و حکمت خلق کرد. در این تمثیل، انسان دانا به جعبهٔ عطر تشبیه شده که در عین خاموشی و سکوت، بوی خوش و ارزش خود را به تمام محیط سرایت میدهد، در حالی که نادان مانند طبل جنگی، پرآوازه ولی درونتهی است.
امروزه این اصطلاح علاوه بر کاربردهای ادبی و عرفانی، در بازیهای فکری و جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان یک عبارت اصیل ۹ حرفی برای سنجش اطلاعات عمومی و ادبی مخاطبان استفاده میشود.