معنی
نهضت در زبان فارسی به معنای جنبش، قیام، خیزش برای تحول و اصلاح، و حرکت جمعی به سوی هدفی مشخص است. در متون قدیمیتر، این واژه به معنی برخاستن، عزیمت نمودن یا حرکت لشکر نیز به کار رفته است.
یعنی چه
این واژه اصطلاحاً به یک جریان، حرکت یا تکاپوی سازمانیافته و بیدارگرایانه اشاره دارد که توسط گروهی از مردم برای رهایی از یک وضعیت نامناسب یا دستیابی به اهدافی والاتر شکل میگیرد.
مترادف
واژههایی مانند جنبش و خیزش نزدیکترین معانی را به نهضت در ادبیات معاصر سیاسی و اجتماعی دارند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه ثلاثی مجرد «ن ه ض» مشتق شدهاند و مفاهیمی چون برخاستن و به پا خاستن را در خود دارند.
ریشه
ریشه این واژه عربی است و از فعل «نَهَضَ» به معنی بلند شدن، برخاستن و حرکت کردن گرفته شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح و فصیح این واژه با فتح نون یعنی نَهْضَت (nahzat) است، هرچند که در میان عامه مردم به صورت کسر نون (نِهضت) نیز شنیده میشود.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه نهضت به عنوان پاسخ برای طراحانی که کلمهای ۴ حرفی در معنای جنبش یا قیام میخواهند، کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به متن و نوع کاربرد، در ترجمه انگلیسی از واژههای متنوعی استفاده میشود؛ به عنوان مثال برای «نهضت سوادآموزی» ترکیب Literacy Movement به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و سره فارسی برای واژه نهضت، کلمات «جنبش» و «خیزش» هستند که دقیقاً همان بار معنایی حرکتی و تحولی را منتقل میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل نهضت
واژه نهضت ریشه در زبان عربی دارد و در اصل به معنای برخاستن، حرکت کردن و عزیمت است. در متون کهن فارسی مانند تاریخ بیهقی، این کلمه بیشتر برای حرکت دادن لشکر و آغاز سفر به کار میرفته است، اما در ادبیات سیاسی و اجتماعی معاصر، معنای آن متحول شده و به مفهوم بیداری، تکاپو و جریانهای فکری یا انقلابی تغییر یافته است.
امروزه وقتی از نهضت صحبت میشود، تصویری از یک حرکت جمعی، آگاهانه و هدفمند در ذهن شکل میگیرد که قصد دارد تغییراتی اساسی در ساختار فرهنگی، علمی یا سیاسی جامعه ایجاد کند؛ نظیر نهضت مشروطه یا نهضت سوادآموزی که هرکدام مظهر یک دگرگونی بزرگ زمانه خود بودهاند.