یعنی چه
خاکه ذغال به گرد، غبار و ریزههای بسیار نرمی گفته میشود که پس از سرند کردن یا در حین حملونقل و جابهجایی زغال کلوخهای به دست میآید. این ماده امروزه به عنوان مواد اولیه اصلی در تولید زغال فشرده و همچنین برای تقویت خاک گلدان کاربرد دارد.
تلفظ
تلفظ این واژه ترکیبی به صورت «خاکِ» (خا + کِ /xāke/) به همراه «ذغال» (ذُ + غال /zoḡāl/) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه بر اساس تعداد حروف (۸ حرفی) «خاکه ذغال» است. از عبارات مشابهی چون گرد زغال یا پودر زغال نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به پودر و غبار زغال از اصطلاحات Charcoal dust یا Charcoal powder استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به پودر زغال «مسحوق الفحم» و به گرد و خاکهٔ آن «غبار الفحم» میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای این واژه از ترکیب Kömür tozu به معنی پودر یا گرد زغال استفاده میشود.
به فارسی
در واژهنامهها و زبان فارسی، برگردانها و واژههای هممعنی شامل پودر زغال، گرد زغال، نرمه زغال، زغالریزه و در متون قدیمیتر مانند لغتنامه دهخدا، «خرده انگشت» است.
نماد چیست
خاکه ذغال در ادبیات کنایی و فرهنگ عامه به عنوان نمادی از فنا، پسماند، ناچیزی و بیارزشی به کار میرود؛ هرچند که امروزه در صنایع بازیافت و تولید انرژی ارزش اقتصادی بالایی پیدا کرده است.
جمعبندی و توضیح کامل خاکه ذغال
خاکه ذغال (یا خاکه زغال) یک ترکیب توصیفی کاملاً فارسی است که از دو بخش «خاکه» (به معنی گرد و پودر از هر چیز) و «زغال» تشکیل شده است. این اصطلاح به ذرات بسیار ریز و پودر شدهای اشاره دارد که در فرآیند جابهجایی، فرآوری یا شکستن زغالهای درشت چوب و زغالسنگ پدید میآیند.
اگرچه این واژه در گذشته و در ادبیات عامه بیشتر کنایه از محصولی بیارزش، ناچیز و ضایعاتی بود، اما امروزه در صنایع مدرن کاربرد گستردهای دارد. این پودر ماده اولیه و اصلی برای ساخت زغال فشرده (بریکت) است و در کشاورزی نیز برای بهبود و تقویت خاک گلدانها مورد استفاده قرار میگیرد.