یعنی چه
واژهٔ مجرائی (مجرایی) در زبان فارسی به عنوان یک صفت نسبی به کار میرود و به هر چیزی که به یک مجرا، کانال، لوله، یا مسیر عبور و جریان (به ویژه در مباحث پزشکی، زیستشناسی و فنی) مربوط باشد، دلالت دارد. همچنین در اصطلاحات کهن لغوی، به معنای وظیفهشناس یا تنخواه بدون بازپرس نیز آمده است.
تلفظ
این واژه به صورت مَجْرائی (مَجْرایی) تلفظ میشود که از ترکیب اسم مکان عربی «مَجْریٰ» و «ی» نسبت فارسی ساخته شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول خودِ «مجرائی» با ۶ حرف است. معادلهای دیگر آن کانالی یا لولهای هستند.
به انگلیسی
در متون علمی، پزشکی و تخصصی انگلیسی، بسته به کاربرد از واژههای Ductal یا Canalicular استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم صفت نسبی مجرا، از واژههایی چون قنواتی یا مَجرويّ استفاده میکنند.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای خالص فارسی برای این واژه شامل عباراتی چون کانالی، لولهای، معبری، راهدار و جریاندار است.
در قرآن
خود واژهٔ «مجرائی» در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما همخانوادههای ریشهای آن مانند «مَجْراهَا» (در آیه ۴۱ سوره هود: بِسْمِ اللَّهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا به معنی محل روان شدن یا حرکت کشتی) و افعالی چون «تَجْرِی» بارها به کار رفتهاند.
نماد چیست
این واژه بار نمادین سنتی و اصیلی در ادبیات ندارد؛ اما از دیدگاه مفهومی و عرفانی میتواند نماد جریان داشتن انرژی، آب، مسیر زندگی، تقدیر و سیر حرکت هستی باشد.
جمعبندی و توضیح کامل مجرائی
واژهٔ «مجرائی» (یا مجرایی) یک صفت نسبی در زبان فارسی است که ریشهٔ اولیهٔ آن از واژهٔ عربی «مَجْریٰ» (به معنی محل جریان و عبور) گرفته شده و با پیوستن به «ی» نسبت فارسی، معنای «مربوط به مجرا، کانال یا لوله» را به خود گرفته است. این کلمه در اصطلاحات امروزی به ویژه در علوم پزشکی و مهندسی برای توصیف ساختارهای لولهای شکل و راههای عبور مایعات و گازها (مانند مجرای ادراری یا صفراوی) کاربرد فراوانی دارد.
از بُعد تاریخی و در لغتنامههای کهن مانند دهخدا، این واژه گاه به معنای شخص مجری و وظیفهشناس که به تکلیف خود عمل میکند نیز استعمال شده است. در حوزهٔ جدول و معما، این کلمه دقیقاً ۶ حرف دارد و شناخت ریشه و همخانوادههای آن مانند جریان، جاری و مجری به درک بهتر مفهوم پویای آن کمک میکند.