یعنی چه
گزانگبین مادهای شیرین، زرد یا سفیدرنگ مانند شیره و شبنم است که بر اثر فعالیت حشرهای کوچک به نام پسیل گز روی برگها و شاخههای بوتههای گیاه گون گز یا درختچه گز تشکیل میشود. این ماده بسیار مقوی، شیرین و دارویی است و به عنوان ماده اولیه و اصیل در پخت شیرینی معروف گز اصفهان استفاده میشود.
تلفظ
این واژه ترکیبی در زبان فارسی به صورت [گَزْ گَزَنْگَبِینْ] یا به اختصار [گَزَنْگَبِینْ] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه با توجه به تعداد حروف خواستهشده میتواند خودِ «گز گزانگبین» (۱۰ حرف)، «گزانگبین» (۷ حرف) یا معادل عربی آن یعنی «من» (۲ حرف) باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عموماً به اینگونه صمغها و شهدهای طبیعی و شیرین گیاهی Manna میگویند و به طور خاص برای نوع ایرانی آن از واژه Persian Manna استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به این ماده «المَنّ» میگویند. همچنین واژه «جزنجبین» صورت عربیشده و معربِ کلمه فارسی گزانگبین است که در طب سنتی کاربرد دارد.
به ترکی
در فرهنگ و زبان ترکی معادل دقیق استاندارد مستقیمی ندارد؛ اما در فرهنگ عامه از آن با عنوان Kudret Helvası (به معنی حلوای آسمانی یا الهی) یاد میشود و کلمه Gezengevi نیز به عنوان وامواژه کاربرد دارد.
به فارسی
در زبان و لغتنامههای فارسی، واژههایی مانند مَنّ، انگبینِ گون، گز خوانسار، ترنجبین اصفهان، شهد پارسی و خشکانگبین به عنوان هممعنی و برگردانهای این واژه شناخته میشوند.
نماد چیست
گزانگبین در فرهنگ اصیل ایرانی نماد شیرینی کام، سوغات فاخر و برکت کوهستان (بهویژه منطقه خوانسار) است. در ادبیات ادیان ابراهیمی و متون کهن نیز به عنوان نمادی از «مائده آسمانی»، رزق بیمنت و عنایت و برکت الهی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گز گزانگبین
واژه «گز گزانگبین» یا همان گزانگبین، ریشه در زبان فارسی میانه دارد و از ترکیب دو جزء «گز» (درختچه بیابانی و کوهستانی) و «انگبین» (به معنی عسل یا شهد) ساخته شده است که در مجموع معنای «شهد و عسل حاصل از درخت گز» را میدهد. این ماده طبیعی ارزشمند، شکرک شیرینی است که از فعالیت پسیل گز روی این گیاهان پدید میآید و پایه اصلی شیرینی معروف گز اصفهان را تشکیل میدهد.
از نظر طب سنتی، گزانگبین یک داروی ملین، مقوی و درمانکننده مشکلات تنفسی و سرفه است. اگرچه خود واژه ترکیبی گزانگبین در قرآن نیامده، اما معادل صریح عربی آن یعنی «المَنّ» سه بار در قرآن به عنوان غذای آسمانی و عنایت خداوند به قوم بنیاسرائیل در بیابان ذکر شده که ارزش فرهنگی و مذهبی این واژه را دوچندان میکند.