یعنی چه
«برخاسته بودند» فعل ماضی بعید (گذشته دور) از مصدر «برخاستن» برای سوم شخص جمع است. این واژه به معنی به پا خاستن، بیدار شدن از خواب، پدید آمدن و ظهور کردن، و در مفهوم سیاسی و اجتماعی به معنای شورش یا قیام کردن به کار میرود.
تلفظ
تلفظ دقیق این عبارت فعلی به صورت [bar-khāste bū-dand] است که از دو بخش «برخاسته» (صفت مفعولی) و «بودند» (فعل معین) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «بلند شده بودند» یا «قیام کرده بودند» کاربرد دارد و دقیقاً دارای ۱۲ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، از ساختار ماضی بعید (Past Perfect) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن معنای ماضی بعید، معمولاً از ترکیب فعل صَرفشدهٔ «کانَ» به همراه «قَد» و فعل ماضی اصلی استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای فارسی این فعل عبارتند از: بلند شده بودند، ایستاده بودند، به پا خاسته بودند، ظاهر شده بودند، پدید آمده بودند. متضادهای آن نیز شامل «نشسته بودند» و «خوابیده بودند» است. این واژه از پیشوند «بر» و مصدر «خاستن» (با ریشه پهلوی abarāxistan) ساخته شده و نباید با «خواستن» (طلب کردن) اشتباه شود.
در قرآن
عبارت فعلی «برخاسته بودند» به صورت مستقیم در قرآن کریم نیست؛ اما مفاهیم مشابه آن نظیر ایستادن، بیداری یا برانگیخته شدن در گذشته، با عباراتی چون «کانُوا قِیاماً» (ایستاده بودند) یا مشتقات فعل «قامُوا» پدیدار شده است.
نماد چیست
این ترکیب فعلی به خودی خود نماد مادی خاصی ندارد؛ اما در ادبیات حماسی، عرفانی و اجتماعی، صفت «برخاسته» و فعل آن نمادی از بیداری درون، آگاهی از غفلت، آغاز یک حرکت بزرگ، رستاخیز و مقاومت در برابر ظلم به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل برخاسته بودند
واژه «برخاسته بودند» یک ساختار فعلی در زمان ماضی بعید (گذشته دور) است که از مصدر «برخاستن» پدید آمده است. این فعل در زبان فارسی کاربردهای گوناگونی دارد؛ از معنای ساده و مادی مانند بلند شدن از زمین و بیدار شدن از خواب گرفته، تا معنای مجازی و استعاری نظیر پدید آمدن یک جریان یا قیام کردن علیه یک وضعیت. ریشه تاریخی این واژه به فارسی میانه و ترکیب پیشوند «بر» با فعل «خاستن» بازمیگردد.
در ابعاد فرهنگی و ادبی، این کلمه بار معنایی مثبتی دارد و اغلب تداعیکننده حرکت، پویایی و رهایی از سستی است. در برگردانهای بینالمللی نیز معادلهای دقیقی در زبانهای انگلیسی و عربی دارد که به خوبی مفهوم زمانی و معنایی آن را منتقل میکنند. همچنین در بازیهای فکری و جدول، به عنوان یک واژه اصیل ۱۲ حرفی شناخته میشود.