معنی
فتراک در اصطلاح به تسمه، دوال یا بند چرمی گفته میشود که از بخش عقب یا جلو زین اسب آویزان میشود. کارکرد اصلی آن، بستن وسایل سفر، ابزار جنگی، کمند یا شکار صید شده به پشت اسب است.
یعنی چه
این واژه در اصل به معنای ترکبند یا زینبند است؛ ابزاری کاربردی در سوارکاری سنتی که به سوار اجازه میداد اشیاء یا غنایم را محکم به اسب خود متصل کند.
مترادف
در فرهنگهای لغت فارسی واژههایی مانند ترکبند و زینبند دقیقترین هممعنیهای این کلمه هستند.
تلفظ
این واژه به کسر فاء و سکون تاء تلفظ میشود: فِتراک.
در جدول
در جداول کلمات متقاطع، در پاسخ به طراحان که «تسمه پشت زین اسب» یا «ترکبند» را میخواهند، کلمه ۵ حرفی «فتراک» قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به تسمههای متصل به زین برای بستن بار، Saddle strap یا Saddle string میگویند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، فتراک کاربرد استعاری زیبایی دارد. این واژه نماد دلباختگی، به بند کشیدن، تسخیر کردن و ملازم شدن است. وقتی شاعر میگوید دلش به فتراک کسی بسته است، یعنی اسیر و شیفتهٔ او شده است؛ مانند صیدی که به زین اسب شکارچی بسته شده باشد.
جمعبندی و توضیح کامل فتراک
واژه «فتراک» یک واژه اصیل، کهن و جامد در زبان فارسی است که ریشه در دوران فارسی میانه و باستان دارد. این کلمه در دنیای واقعی به تسمه یا بند چرمی ضخیمی اطلاق میشد که به زین اسب متصل بود تا سوارکار بتواند بار، بنه یا شکار خود را به آن ببندد و محکم کند. امروزه با منسوخ شدن سوارکاری سنتی، این واژه نیز از زبان روزمره خارج شده است.
با این حال، فتراک جایگاه بسیار برجستهای در ادبیات حماسی و غنایی ایران (مانند اشعار فردوسی، نظامی و حافظ) دارد. در شعر فارسی، این واژه از حالت ابزاری خود فراتر رفته و به نمادی کنایی از «به بند کشیدن، صید کردن و اسیر محبت معشوق شدن» تبدیل شده است.