یعنی چه
این واژه دو کاربرد اصلی دارد: در نساجی مدرن به پارچههایی با پهنای بیشتر از حد معمول (مانند پارچه چادری یا ملحفهای) میگویند که برای دوخت بدون درز مناسب است. در صنایع دستی سنتی، عریض یک پارچه دستبافت، ضخیم و ۱۰۰٪ پشمی اصیل کرمانی است که امروزه به عنوان پارچه پایه هنر پتهدوزی استفاده میشود.
تلفظ
ترکیب توصیفی «پارچهٔ عریض» شامل واژه فارسی پارچه و واژه عربی عریض (به معنی پهن و گسترده) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت با توجه به تعداد حروف (۹ حرف) یا به عنوان معادل پارچههای پهن نساجی و یا شال مخصوص پتهدوزی کرمان مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در صنایع نساجی بینالمللی از اصطلاحات مربوط به پهنای پارچه استفاده میشود و برای هنر سنتی، نام بومی آن کاربرد دارد.
به عربی
واژه عریض خود ریشه عربی دارد و در زبان عربی به معنای پارچهای با پهنای زیاد به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی برای توصیف پارچههایی که متراژ پهنای آنها بیش از حد استاندارد است، از این صفتها استفاده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ و صنایع دستی ایرانی، این پارچه (بهویژه در هنر پتهدوزی) نماد صبر، اصالت فرهنگ زنان کویر کرمان و آراستگی سنتی است. در کاربرد پوشش و نساجی مدرن نیز نماد یکپارچگی، وسعت، فراخی و پوشش کامل و بدون درز به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل پارچه عریض
عبارت «پارچه عریض» یک ترکیب توصیفی با دو کاربرد کاملاً متمایز و ارزشمند در فرهنگ و صنعت ایران است. در رویکرد اول و مدرن، این اصطلاح در پوشاک و نساجی به پارچههایی با پهنای زیاد (مانند ملحفه و چادر مشکی) اطلاق میشود که امکان دوخت راحتتر، صرفهجویی در مصرف پارچه و کاهش درزها را فراهم میکند. ریشه واژه عریض عربی بوده و به معنای پهن و گسترده است.
در رویکرد دوم که ریشه در اصالت صنایع دستی ایران دارد، «عریض» یا پارچه عریض نام یک نوع پارچه سنتی، ضخیم و تمامپشمی دستبافت در استان کرمان است. این پارچه ماندگار در گذشته برای دوخت البسه گرم مانند کت و پالتو استفاده میشده و امروزه به عنوان اصلیترین زیرساخت و پارچه پایه برای خلق هنر باشکوه «پتهدوزی» شناخته میشود که نمادی از صبر و ذوق هنری زنان کویر است.