یعنی چه
این عبارت به معنای پناه بردن به جای امن، اجتناب از درگیری مستقیم یا عقبنشینی از مقابل فرد یا گروهی است که قصد دشمنی و آسیب رساندن به انسان را دارد.
تلفظ
حرکتگذاری صحیح این ترکیب واژگانی به صورت مصوتهای کوتاه «گُـرِ یـز اَز دُشـمَـن» انجام میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این عبارت ۱۰ حرف دارد، اما با توجه به طراح جدول، کلمات مترادفی چون هزیمت، فرار و انهزام نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به شرایط نظامی یا عمومی، از واژگان متنوعی مانند flee (فرار کردن)، retreat (عقبنشینی کردن) یا escape (گریختن) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاحات الفرار، الانهزام و الهروب دقیقاً با مفاهیم گریز، شکست خوردن و فرار کردن در برابر دشمن همپوشانی دارند.
به فارسی
واژه «گریز» از بن فعل گریختن و ریشه پهلوی gricistan آمده است. واژه «دشمن» نیز از پارسی باستان duš-manah به معنی بداندیش و بدخواه ترکیب شده است. مترادفهای فارسی آن فرار، عقبنشینی و مفر بوده و متضادهای آن ایستادگی، مقاومت و رویارویی است.
در قرآن
خود این عبارت عینا در قرآن نیامده، اما مفاهیم مرتبط با آن مانند «الفِرار» در آیه ۱۶ سوره احزاب و «التَّوَلِّي» (عقبنشینی و پشت کردن به دشمن) در آیه ۱۶ سوره انفال مطرح شده است. قرآن فرار از مقابل دشمن را در جنگ نهی کرده مگر اینکه جنبه تاکتیکی یا پیوستن به گروهی دیگر داشته باشد.
جمعبندی و توضیح کامل گریز از دشمن
ترکیب «گریز از دشمن» یک اصطلاح توصیفی و فعلی در زبان فارسی است که از دو واژه کهن تشکیل شده است؛ «گریز» که ریشه در پارسی میانه دارد و «دشمن» که در پارسی باستان به معنای بدخواه و بداندیش به کار میرفته است. این مفهوم در ادبیات نظامی و اجتماعی بسته به موقعیت، تعابیر متفاوتی دارد؛ گاهی نشانهای از ترس، ضعف و تسلیم قلمداد میشود و گاهی به عنوان یک تاکتیک عقلانی برای حفظ بقا و بازسازی نیروها به شمار میرود.
در نمادشناسی فرهنگی و حیات وحش، حیواناتی مانند آهو و خرگوش نماد بارز گریز از دست دشمن و شکارچی هستند. از سوی دیگر، در متون دینی و قرآنی نیز هرچند پشت کردن به دشمن ناپسند شمرده شده، اما عقبنشینیهای هوشمندانه و تاکتیکی که برای فریب دشمن یا تجدید قوا انجام میشوند، کاملاً پذیرفته شده و مستثنی هستند.