معنی بس چیست؟ مترادف و متضاد آن

معنی

«بس» واژه‌ای چندکاربردی و کهن در زبان فارسی است که دو معنای اصلی و متمایز دارد؛ یکی به معنی کفایت، پایان و اندازه کافی (مانند: همین‌قدر ما را بس است) و دیگری در متون کهن و ادبی به معنی بسیار، فراوان و زیاد (مانند: بسا یا بسی).

یعنی چه

این کلمه بسته به موقعیت جمله، به معنای تمام شدن، صرفاً، فقط، یا کثرت و فراوانی یک پدیده به کار می‌رود. در زبان عامیانه اصطلاح «بس کردن» به معنای دست کشیدن و متوقف ساختن یک کار است.

مترادف

با توجه به دو وجه معنایی این واژه، در معنای اول با کلماتی مثل کافی و بسنده و در معنای دوم با واژگانی چون بسیار و فراوان ترادف دارد.

متضاد

کلمات مقابل «بس» با توجه به کاربرد آن، شامل واژه‌هایی هستند که بر کمبود، ناچیز بودن یا عدم کفایت دلالت می‌کنند.

هم خانواده

واژه «بس» یک لفظ اصیل و جامد فارسی است و اشتقاق آن مانند کلمات عربی از ریشه ثلاثی نیست، اما واژه‌های هم‌ریشه و مشتقات معنایی متعددی در فارسی دارد.

ریشه

این واژه ریشه در زبان پهلوی دارد که در آن دوران به صورت «وَس» (was) تلفظ می‌شده است. همچنین در پارسی باستان به صورت «وَسئی» (vasi) به معنی «به میل خود» یا «بسیار» وجود داشته و با ریشه‌های کهن هندواروپایی نیز مرتبط است.

جمله سازی

در جدول

در جدول کلمات متقاطع، اگر طراح سوال عباراتی مثل «کافی»، «به اندازه»، «بسیار» یا «فراوان» را به عنوان راهنمای دو حرفی بخواهد، پاسخ دقیق آن کلمه «بس» است.

به انگلیسی

با توجه به دوگانه بودن معنای این کلمه در فارسی، ترجمه آن به زبان‌های دیگر نیازمند دقت در سیاق متن است تا معادل صحیحِ کفایت یا کثرت انتخاب شود.