یعنی چه
«خاطبهم» یک فعل ماضی عربی همراه با ضمیر متصل است که به معنای «با آنان به گفتوگو پرداخت»، «آنان را مخاطب قرار داد» یا «رو به آنها سخن گفت» به کار میرود.
تلفظ
تلفظ دقیق این کلمه با فتح طاء، فتح باء و ضم هاء به صورت «خاطَبَهُم» است.
در جدول
این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ یک عبارت ۶ حرفی قرآنی یا عربی با مفهوم «با آنها سخن گفت» مطرح میشود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی متون اسلامی و قرآنی، این واژه با عباراتی نظیر engaged them in speech یا addressed them برگردانده میشود.
به عربی
در عربی معیار و برای بیان مترادفهای این فعل، از عبارات هممعنی مانند «تحدث معهم» یا «کلمهم» استفاده میشود.
به فارسی
معادل مستقیم این عبارت در زبان فارسی، جملات فعلی مانند «با آنان گفتوگو کرد»، «ایشان را مخاطب ساخت» و «به آنها رو کرد و سخن گفت» است.
در قرآن
این واژه در آیه ۶۳ سوره مبارکه فرقان آمده است: «وَعِبَادُ الرَّحْمَٰنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا»؛ یعنی هنگامی که نادانان با بندگان رحمان سخن میگویند و آنان را مخاطب قرار میدهند، در پاسخ سلام میگویند و با مسالمت میگذرند.
نماد چیست
این کلمه در فرهنگ قرآنی و اخلاقی، نماد بارز بردباری، مدارا، کنترل خشم و پاسخ مسالمتآمیز به رفتارهای ناآگاهانه و خشونتهای کلامی افراد جاهل است.
جمعبندی و توضیح کامل خاطبهم
واژه «خاطبهم» یک واژه مستقل و اصیل در زبان فارسی نیست، بلکه یک ساختار فعلی عربی (فعل ماضی از باب مفاعله به همراه ضمیر متصل مفعولی) است که به طور گسترده در متون دینی و ادبیات قرآنی کاربرد دارد. ریشه اصلی این کلمه «خ-ط-ب» بوده و معنای آن «مخاطب قرار دادن و سخن گفتن با گروهی از افراد» است.
شهرت اصلی این واژه در میان فارسیزبانان به دلیل حضور آن در آیه ۶۳ سوره فرقان است که ویژگیهای اخلاقی بندگان شایسته خدا را توصیف میکند. در این بافت، کلمه مذکور نشاندهنده موقعیتی است که در آن مؤمنان با رفتارها و گفتارهای نابخردانه جاهلان مواجه میشوند اما با خویشتنداری و بزرگواری از کنار آن عبور میکنند.
در مجموع، این کلمه در ساختار جدولها، تفاسیر و لغتنامهها همواره یادآور مفاهیمی چون حلم، سعه صدر، ادب در گفتوگو و مدارای اجتماعی در برابر ناآگاهی است و برگردان دقیق فارسی آن «با آنان سخن گفت» یا «آنها را مورد خطاب قرار داد» میشود.