یعنی چه
عاقبتاندیش صفت مرکب فاعلی است و به فردی مآلاندیش، آیندهنگر و خردمند اطلاق میشود که پیش از هر اقدامی، سرانجام و عواقب آن را میسنجد تا از پشیمانی جلوگیری کند.
تلفظ
تلفظ این واژه ترکیبی از دو بخش «عاقبت» (عربی) و «اندیش» (بن مضارع اندیشیدن از فارسی) است که به صورت سرهم خوانده میشود.
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلمات متقاطع، واژه «عاقبت اندیش» دقیقاً ۱۰ حرف دارد. بسته به تعداد حروف، گزینههایی چون دوراندیش، مآلاندیش و آیندهنگر نیز به عنوان کلمات هممعنی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی که مفهوم پیشبینی عواقب و برنامهریزی عاقلانه برای آینده را برسانند، معادل این کلمه هستند.
به عربی
در زبان عربی از واژههایی استفاده میشود که بر تدبر، حذر کردن از اشتباه و داشتن دید وسیع نسبت به عواقب کارها دلالت دارند.
در قرآن
عین واژه ترکیبی و فارسی «عاقبتاندیش» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما مفهوم آن یعنی نگریستن به سرانجام کارها به شدت مورد تاکید است؛ مانند آیه ۱۸ سوره حشر: «وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ» (هر کس باید بنگرد که برای فردای خود چه پیش فرستاده است).
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات، عاقبتاندیشی نماد خردمندی در مقابل شتابزدگی و عجول بودن است. گرچه نماد حیوانی انحصاری ندارد، اما پرندگانی با دید تیز و وسیع مانند عقاب یا نمادهایی چون نگاه کردن از فراز کوه، استعارههایی از این مفهوم هستند.
جمعبندی و توضیح کامل عاقبت اندیش
واژه عاقبتاندیش صفت فاعلی مرکبی است که از یک بخش عربی (عاقبت به معنی پایان و سرانجام) و یک بخش فارسی (اندیش از مصدر اندیشیدن) ساخته شده است. این اصطلاح در فرهنگ ایرانی نشاندهنده بلوغ فکری و اخلاقی فردی است که پیش از هر تصمیم یا سخنی، تمام جوانب، سود و زیانها و پیامدهای بلندمدت آن را ارزیابی میکند.
در ادبیات و اخلاق اسلامی نیز گرچه عین این لفظ فارسی یافت نمیشود، مفهوم آن با کلیدواژههایی چون «تدبیر»، «تفکر» و «خوف از عقبی» گره خورده است. عاقبتاندیشی نقطه مقابل سطحینگری و شتابزدگی است و فرد را از گزند پشیمانیهای ناگهانی مصون میدارد.
در حل جداول و معادلسازیهای زبانی، این کلمه کاملاً مترادف با واژگانی چون آیندهنگر، مآلاندیش و دوراندیش تلقی شده و در زبانهای دیگر مانند انگلیسی و عربی با مفاهیمی نظیر تدبیر، دوربرد بودن دیدگاه و حزم و احتیاط متبلور میشود.