یعنی چه
عزیزالدین نسفی (عبدالعزیز بن محمد نسفی) از مشایخ و صوفیان برجستهٔ ماوراءالنهر در قرن هفتم هجری (حدود قرن ۱۳ میلادی) است. او پیچیدهترین مباحث عرفان نظری را با نثری بسیار روان، ساده و فصیح به زبان فارسی نگاشته است. از مهمترین آثار او میتوان به «انسان کامل»، «کشفالحقایق» و «مقصدالاقصی» اشاره کرد.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام خاص به صورت [‘Aziz-ud-Din Nasafi] است. «عزیزالدین» واژهای عربی و «نسفی» نسبتی فارسی-جغرافیایی است.
در جدول
در سؤالات جدول، این عبارت معمولاً در پاسخ به طراحانی میآید که «نویسنده کتاب انسان کامل»، «عارف قرن هفتم هجری» یا «صوفی بزرگ اهل نسف» را از کاربر میخواهند. تعداد حروف نام کامل او دقیقاً ۱۳ حرف است.
به انگلیسی
در متون آکادمیک و ایرانشناسی غربی، نام او غالباً به صورت Aziz al-Din Nasafi یا Aziz ad-Din Nasafi ثبت شده است.
به عربی
در منابع تاریخی و تذکرههای جهان اسلام به زبان عربی، با افزودن الف و لام تعریف به بخش نسبت مکانی، او را «عزیز الدین النسفی» مینامند.
به فارسی
این عبارت از نظر لغوی یک اسم خاص ترکیبی است. «عزیزالدین» به معنای ارجمند و بزرگوار در دین است و «نسفی» به زادگاه او یعنی شهر تاریخی «نَسَف» (نخشب سابق و قارشی امروزی در ازبکستان) اشاره دارد.
نماد چیست
در تاریخ تصوف و ادبیات ایران، عزیزالدین نسفی نماد سادهنویسی مفاهیم عمیق صوفیانه و همچنین نماد تبیین و بسط نظریه «انسان کامل» و سلوک عرفانی خراسانی در ماوراءالنهر شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عزیزالدین نسفی
عزیزالدین نسفی از چهرههای درخشان عرفان و تصوف اسلامی در قرن هفتم هجری است که اهمیت او بیش از هر چیز به دلیل توانایی بینظیرش در سادهسازی مفاهیم غامض عرفان نظری به زبان فارسی است. او که پیرو سلسلهٔ کبرویه و شاگرد شیخ سعدالدین حمویه بود، آثار ارزشمندی چون «انسان کامل» را پدید آورد تا سالکان توده مردم نیز بتوانند مراتب سیر و سلوک را درک کنند.
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص تاریخی است، ویژگیهای لغویِ عام مانند مترادف و متضاد ندارد. نام او ترکیبی از واژگان عربی به معنای ارجمندِ دین و پسوند نسبت به شهر تاریخی نَسَف در ماوراءالنهر (ازبکستان امروزی) است و در فرهنگ تمدن ایرانی، جایگاهی رفیع در تبیین نثر صوفیانه دارد.