یعنی چه
خاجپرستی در متون لغوی و ادبیات کهن فارسی به معنای پرستش صلیب یا همان آیین مسیحیت است. در گذشته گاهی به پیروان دین مسیحیت نیز «خاجپرست» میگفتند که اشاره به ارادت و احترام ویژه آنها به نماد صلیب دارد.
تلفظ
این واژه از دو بخش «خاج» (با فتحه خ و الف مد) و «پرستی» (با فتح پ و ر و سین ساکن) تشکیل شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «مسیحیت یا صلیبپرستی کهن»، واژه ۸ حرفی «خاج پرستی» مد نظر است.
به انگلیسی
برای اشاره به آیین مسیحیت از واژه عام Christianity و برای اشاره دقیق به مفهوم تحتاللفظی آن از Cross-worship یا Crucifixion worship استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل مسیحیت، ترسایی (قدیمی)، چلیپاپرستی و نصرانیگری هستند. واژههای همخانواده آن نیز خاج، خاجپرست و پرستش میباشند.
در قرآن
ترکیب «خاجپرستی» یا واژه «خاج» در متن قرآن کریم وجود ندارد. قرآن برای اشاره به پیروان این آیین از واژگان شریفی مانند «النصاریٰ» یا «أهل الکتاب» استفاده کرده است.
نماد چیست
نماد اصلی این مفهوم، صلیب (Cross) یا چلیپا است که در فرهنگ مسیحی نشاندهنده ایمان، رنج و مصلوب شدن حضرت عیسی (ع) و در نهایت پیامآور رستگاری است.
جمعبندی و توضیح کامل خاج پرستی
واژه «خاجپرستی» یک ترکیب زبانی و دینی کهن در زبان فارسی است. بخش اول آن یعنی «خاج» یا «خاچ» یک وامواژه از زبان ارمنی باستان (xačʿ) به معنی صلیب است که با واژه اصیل فارسی «پرستی» (از مصدر پرستیدن) ترکیب شده است. این اصطلاح در ادبیات کلاسیک و متون تاریخی برای توصیف آیین مسیحیت و احترام پیروان آن به چلیپا به کار میرفته است.
در زبان فارسی امروز، این کلمه کاربری روزمره خود را از دست داده و یک واژه تاریخی و کتابی محسوب میشود؛ به طوری که در زبان علمی، رسمی و مدرن معاصر، منحصراً از واژه «مسیحیت» استفاده میشود. بار معنایی آن در گذشته بسته به بافت متن، گاه توصیفی و گاه با رویکرد انتقادی همراه بوده است.