یعنی چه
گلابی کوهی به گونههایی از درختان وحشی جنس Pyrus گفته میشود که به صورت خودرو در ارتفاعات و دامنههای کوهستانی (مانند البرز و زاگرس) رشد میکنند. میوه این درختان ریزتر، سفتتر و ترشتر یا گستر از گلابی پرورشی است و هسته آن مصرف آجیلی دارد.
تلفظ
این واژه به صورت ترکیب وصفی و با ضمه روی گاف (گُ) و کسره روی ب (بی) در واژه اول، و ضمه روی کاف (کو) در واژه دوم تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند خوج، خج، امرود وحشی، داغامروتی و یا انچوچک (که نام دانه آن است) به عنوان پاسخهای هممعنی گلابی کوهی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این گیاه وحشی از اصطلاحات عمومی Wild pear یا Mountain pear استفاده میشود و نام علمی گونه بومی ایران Pyrus glabra است.
به عربی
در زبان عربی واژه إجاص و كمثرى به معنای گلابی هستند که با افزودن صفت «برّي» یا «برية» به معنای وحشی و کوهستانی ترجمه میشوند.
به ترکی
در ترکی استانبولی و آذربایجانی به این میوه Dağ armudu (گلابی کوهی) یا Yaban armudu (گلابی وحشی) و در برخی گویشها داغامروتی میگویند.
به فارسی
در زبان و گویشهای مختلف فارسی و ایرانی به آن امرود وحشی، خوج یا خج (در شمال)، انچوچک (نام دانه و درخت در برخی مناطق) و همرو یا هرنو (در گویشهای کردی و لری) میگویند. ریشه قدیمی آن به واژه امرود برمیگردد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات، گلابی کوهی به دلیل رویش خودرو در ارتفاعات صخرهای، نمادی از سرسختی، اصالت طبیعت، بقا در شرایط دشوار و سادگی بیپیرایه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گلابی کوهی
گلابی کوهی که در گیاهشناسی به گونههای وحشی جنس Pyrus (مانند Pyrus glabra) اطلاق میشود، درختی خودرو است که عمدتاً در دامنههای مرتفع زاگرس و البرز میروید. این میوه برخلاف نمونههای پرورشی و باغی، جثهای ریزتر، بافتی سفتتر و طعمی مایل به ترش و گس دارد. دانه یا هسته این میوه در ایران به «انچوچک» معروف است که مغز روغندار و مغذی آن فرآوری شده و به عنوان یک آجیل محلی و سنتی مصرف میشود.
این واژه در فرهنگها و گویشهای بومی ایران با نامهای متعددی نظیر خوج، خج، امرود وحشی و هرنو شناخته میشود که نشاندهنده پیوند دیرین آن با زندگی عشایری و کوهستانی است. در ادبیات فارسی نیز این گیاه تجلیگر بکر بودن، سرسختی و پایداری در شرایط سخت اقلیمی است.