یعنی چه
این کلمه با دو تلفظ و معنا شناخته میشود؛ اگر با ضم ذال (ذُنوباً) باشد، به معنای گناهان و جرایم است. اگر با فتح ذال (ذَنوباً) باشد، در اصل به معنی دلو بزرگ پر از آب بوده و به عنوان استعاره برای سهم، بخش و نصیب (بهویژه نصیب از عذاب) به کار میرود.
تلفظ
تلفظ اول به صورت ذُنُوباً (Zonūban) به معنی گناهان است و تلفظ دوم به صورت ذَنُوباً (Zanūban) به معنی سهم و نصیب یا دلو بزرگ پر از آب میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمه ذنوبا ۵ حرف دارد و بسته به راهنمای جدول میتواند معادل گناهان، خطاها یا سهم و بهره عذاب باشد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی بسته به ریشه و تلفظ کلمه، برای معاصی از Sins و برای سهم و نصیب قرآنی از واژههایی مانند Portion یا Share استفاده میشود.
به عربی
در لغتنامههای عربی، ذُنوب را جمعِ ذَنب و مرادف خطایا میدانند، در حالی که ذَنوب را به الحصة من الماء (سهم آب) یا مطلق نصیب تفسیر کردهاند.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه در زبان فارسی برای کاربرد اول «گناهان، بزهها و نافرمانیها» و برای کاربرد دوم و قرآنی آن «بخش، بهره، سهم یا نصیب» است.
در قرآن
این کلمه با فتح ذال در آیه ۵۹ سوره ذاریات به صورت «فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوباً مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحَابِهِمْ» آمده که به معنای سهمی از عذاب همانند سهم پیشینیان است. همچنین شکل جمع آن با ضم ذال (الذنوب) در آیاتی مانند ۵۳ سوره زمر به معنی گناهان به کار رفته است.
نماد چیست
ریشه این واژه از دُم حیوان گرفته شده که نماد چیزی است که در پایان کار گریبانگیر انسان میشود و مانند دُم به دنبال او میآید. در ادبیات عرفانی نماد سنگینی بار روح و در فرهنگ سنتی عرب (به صورت دلو آب) نماد سهم و برخورداری از روزی است.
جمعبندی و توضیح کامل ذنوبا
واژه «ذنوبا» یک کلمه عربی با ریشه ثلاثی مجرد (ذ ن ب) است که وارد زبان و ادبیات فارسی شده است. بررسی دقیق این کلمه نشان میدهد که این واژه بر حسب نوع تلفظ، دو ساختار و معنای کاملاً متمایز دارد؛ در حالت اول به عنوان جمعِ ذنب (با ضم ذ) به معنی گناهان و خطاهاست و در حالت دوم (با فتح ذ) به معنی دلو بزرگ و به طور استعاری به معنی سهم و نصیب مادی یا معنوی کاربرد دارد.
نمود بارز این کلمه در علوم قرآنی و تفاسیر دیده میشود، جایی که در سوره ذاریات اصطلاح «ذنوباً» با فتح ذال دقیقاً به معنای سهم و بهرهای از عذاب الهی است که به ستمکاران میرسد، برگرفته از رسم اعراب در تقسیم سهم آب با دلوهای بزرگ. این واژه از منظر ریشهشناسی یادآور پیامدها و عواقبی است که مانند دنباله یک کار، همواره همراه انسان باقی میمانند.