یعنی چه
مرگ حرارتی فرضیهای در کیهانشناسی بر پایه قانون دوم ترمودینامیک است. در این حالت، جهان رو به افزایش بینظمی (آنتروپی) حرکت کرده و در نهایت، تمام تفاوتهای دما و انرژی در آن از بین میرود. با رسیدن کائنات به تعادل ترمودینامیکی کامل و نبود گرادیان انرژی، دیگر هیچ کار مکانیکی، فرایند فیزیکی یا حیاتی در آن ممکن نخواهد بود و جهان به محیطی سرد، تاریک و یکنواخت تبدیل میشود.
تلفظ
این عبارت ترکیبی در زبان فارسی به صورت [märg-e harārati] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «پایان فرضی جهان بر اثر تعادل ترمودینامیکی» یا «انجماد بزرگ کائنات»، پاسخ ۹ حرفی «مرگ حرارتی» است.
به انگلیسی
در متون علمی فیزیک و کیهانشناسی غرب از این مفهوم با عنوان دقیق Heat Death یاد میشود که به فرضیه انجماد بزرگ نیز مشهور است.
به عربی
در زبان عربی برای انتقال این مفهوم ترمودینامیکی، عبارت را به صورت تحتاللفظی ترجمه کرده و به کار میبرند.
به فارسی
معادلهای فارسی و نامهای دیگر این پدیده شامل «مرگ گرمایی کیهان»، «انجماد بزرگ» و «تعادل ترمودینامیکی نهایی کائنات» است که همگی به سکون و خاموشی مطلق جهان اشاره دارند.
نماد چیست
در محافل علمی، قانون دوم ترمودینامیک و فرمولهای مربوط به آنتروپی ($S$) نماد اصلی این پدیده هستند. در فرهنگ عامه و تصویرسازیهای نجومی، این حالت با نماد یک ستاره کوتوله سیاه منزوی در فضایی کاملاً تاریک، سرد و بیحرکت نشان داده میشود که استعارهای از پایان زمان قابل استفاده و سکون نهایی کیهان است.
جمعبندی و توضیح کامل مرگ حرارتی
«مرگ حرارتی» که با نام «انجماد بزرگ» نیز شناخته میشود، یکی از نظریات کیهانشناسی درباره سرنوشت غایی جهان است. برخلاف ظاهر این واژه که ممکن است ذهن را به سمت آتش و گرما ببرد، این پدیده توصیفکننده حالتی از سردی، تاریکی و سکون مطلق است. این فرضیه بر اساس قانون دوم ترمودینامیک استوار است که بیان میکند آنتروپی یا بینظمی در یک سیستم بسته همواره رو به افزایش است.
در این سناریو، با انبساط مداوم جهان، ستارهها در نهایت تمام سوخت خود را مصرف کرده و خاموش میشوند. پس از میلیاردها سال، حتی سیاهچالهها نیز بر اثر تابش هاوکینگ تبخیر خواهند شد. در نهایت، تمام تفاوتهای دما و گرادیانهای انرژی در سراسر کائنات از بین میروند و جهان به یک تعادل ترمودینامیکی کامل میرسد.
نتیجهٔ این تعادل کامل، تبدیل شدن جهان به سوپی یکنواخت و بسیار سرد از ذرات زیراتمی است. از آنجا که هیچ اختلاف دمایی وجود ندارد، انجام هیچگونه کار مکانیکی یا فرایند فیزیکی ممکن نخواهد بود. این سکونِ مطلق فاقد هرگونه حرکت منظم، تبدیل انرژی یا امکان پیدایش حیات است و به همین دلیل از آن به عنوان مرگ کیهان یاد میشود.