معنی
در لغت عربی، عترت به نزدیکترین وابستگان نسبی، اهل خانه و فرزندان یک شخص اطلاق میشود. در اصطلاح تاریخ و فرهنگ اسلامی، این واژه به طور خاص برای اشاره به خاندان پاک پیامبر اسلام (ص) یعنی اهلبیت (ع) به کار میرود.
یعنی چه
وقتی سخن از عترت به میان میآید، مقصود اصلی همان تبار، سلاله و دودمان نزدیک است. در کاربرد دینی، یعنی همان کسانی که مایه ادامه نسل و حاملان میراث معنوی پیامبر هستند.
ریشه
ریشه این واژه عربی و از حروف «ع-ت-ر» است که در بابهای لغوی به معنای اصل، ریشه و خویشاوندان نزدیک نزدیک تحلیل میشود.
جمله سازی
تلفظ
این کلمه با کسره حرف اول (عِ) و سکون حرف دوم (ت) به صورت [عِترَت] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان خویشاوندان پیامبر یا خاندان، کلمه ۴ حرفی «عترت» است.
به انگلیسی
در ترجمه متون اسلامی به انگلیسی، علاوه بر واژههای عمومی، گاهی از اصطلاح وامگرفته شده Ahl al-Bayt نیز استفاده میشود.
در قرآن
خود واژه «عترت» به صورت صریح در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، مفهوم و مصداق آن در آیات مشهوری مانند آیه تطهیر (احزاب/۳۳) و آیه مودت (شوری/۲۳) که در شأن نزدیکان و خاندان پیامبر است، به طور جدی مورد تاکید قرار گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل عترت
واژه عترت ریشه در زبان عربی دارد و در لغت به معنای خویشاوندان نزدیک، تبار و ذریه یک فرد است. این کلمه با اینکه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده، اما به دلیل تکرار فراوان در احادیث نبوی به ویژه حدیث متواتر ثقلین («إنی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی»)، به یکی از کلیدیترین اصطلاحات فرهنگ معارف اسلامی تبدیل گشته است.
در اصطلاح و باور دینی، عترت به طور خاص بر خاندان پاک پیامبر اسلام (ص) یعنی حضرت فاطمه (س)، امام علی (ع) و فرزندان معصوم ایشان اطلاق میشود. این مفهوم در کنار قرآن، به عنوان دومین رکن گرانبها برای هدایت و رهبری امت اسلام شناخته میشود.
در فرهنگ معاصر و زبان فارسی، عترت همواره یادآور پاکی، طهارت و مرجعیت علمی و معنوی اهلبیت است و نمادی از پیوند ناگسستنی میان کلام خدا و مفسران واقعی آن (قرآن ناطق) به شمار میرود.