یعنی چه
این عبارت در اصل یک اصطلاح و ضربالمثل ترکی آذربایجانی است که وقتی دو نفر با هم بحث یا لجبازی میکنند، یکی از طرفین برای ختم دادن به غایله و آرام کردن فضا میگوید «شر یاتسین»؛ یعنی اصلاً حق با توست، فقط بگذار این غایله و بدی تمام شود و بخوابد.
تلفظ
واژه اول «شَر» (با فتحه شین) از عربی گرفته شده و واژه دوم «یاتْسین» (با سکون ت و کسره س) فعلی از مصدر یاتماق در زبان ترکی است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح با شمارش دقیق ۸ حرف، خود عبارت «شر یاتسین» به عنوان مهارکننده یا خواباننده فتنه است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی نزدیکترین معادلهای کنایی برای این مفهوم، اصطلاحاتی هستند که بر عدم بیدار کردن فتنه یا رها کردن بحثِ بینتیجه دلالت دارند.
به ترکی
این ترکیب عیناً یک عبارت اصیل در ترکی آذربایجانی است. از ترکیب «شَر» (عربی) و «یاتسین» (فعل سوم شخص مفرد امری/التزامی از مصدر یاتماق ترکی به معنی خوابیدن) ساخته شده است.
به فارسی
برگردان و معادل مفهومی این اصطلاح در زبان فارسی «ختم غایله»، «کوتاه آمدن مصلحتی» یا جملاتی مثل «بگذار غایله بخوابد» و «غایله فروکش کند» است.
در قرآن
واژه «شرّ» به تنهایی در آیات مختلف قرآن به معنی بدی و آسیب آمده است، اما ترکیب «شر یاتسین» هیچ ارتباطی با سوره یاسین (یس) یا عبارات قرآنی ندارد؛ زیرا بخش دوم آن یک فعل کاملاً ترکی است و تشابه اسمی آن با یاسین صرفاً یک بدخوانی یا اشتباه نوشتاری عامیانه است.
نماد چیست
این اصطلاح نمادی از عقلانیت مصلحتآمیز، فروخوردن خشم و کوتاه آمدن یکطرفه برای جلوگیری از بزرگتر شدن آشوب، جنگ و جدلهای بیفایده است.
جمعبندی و توضیح کامل شر یاتسین
عبارت «شر یاتسین» بر خلاف ظاهر آن که ممکن است در وهله اول با واژگان قرآنی مثل سوره یاسین اشتباه گرفته شود، یک اصطلاح و ضربالمثل کاملاً ترکی آذربایجانی است. این اصطلاح از واژه عربی «شَر» (به معنی بدی و فتنه) و فعل ترکی «یاتسین» (از مصدر یاتماق به معنی خوابیدن) تشکیل شده است و معنای تحتاللفظی آن «بگذار شر و فتنه بخوابد» است.
در کاربرد روزمره، این عبارت زمانی به کار میرود که میان دو نفر بحث، جدل یا لجبازی شدیدی در گرفته و یکی از طرفین برای جلوگیری از بدتر شدن اوضاع، مصلحتاندیشی کرده و با گفتن این جمله کنایی کوتاه میآید. در واقع فرد با بیان این اصطلاح میگوید: «حق با توست، فقط بگذار این غایله تمام شود».
به دلیل رواج این اصطلاح در میان آذریزبانان و ورود آن به مکالمات محلی، گاهی در جداول کلمات متقاطع یا جستجوهای لغوی نیز به چشم میخورد. معادلهای فارسی آن مفاهیمی چون ختم غایله، آتشبس مصلحتی و فروکش کردن فتنه هستند.