یعنی چه
این عبارت در زبان و فرهنگ فارسی دو معنای کنایی ملموس دارد؛ اولی و رایجترین آن، کنایه از رفتن به مستراح و اجابت مزاج است که به دلیل سنت قدیمی شستوشو با آب به کار میرفته است. معنای دوم آن، شستن دست و رو به قصد طهارت و تجدید وضو برای نماز است.
تلفظ
تلفظ این اصطلاح بر اساس مصوتهای روان فارسی به صورت «دَست بِه آب رَسانْدَن» مکتوب و خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان کنایهای ۱۳ حرفی برای طهارت، وضو یا رفع حاجت کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به دوگانه بودن معنای اصطلاح، در زبان انگلیسی برای مفهوم مستراح از واژگان عمومی و محترمانه و برای عبادات از واژه اختصاصی طهارت استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، متناسب با کاربرد متن، عبارات قضاء الحاجة یا الوضوء به عنوان معادلهای دقیق این کنایه شناخته میشوند.
به فارسی
برگردانها و عبارات همسنگ خالص این اصطلاح در زبان فارسی شامل به مستراح شدن، به ادبخانه رفتن، خود را پاک کردن و تجدید وضو است.
نماد چیست
این عبارت بار نمادین آیینی یا اسطورهای ندارد؛ بلکه در فرهنگ عامه و ادبیات نمادی از شرم، حفظ حیا در گفتار روزمره و کنایهآوری مأخوذ بهحیا برای رفتارهای بدنی یا عبادی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل دست به اب رساندن
اصطلاح «دست به آب رساندن» یکی از ترکیبات کنایی و ظریف در زبان و فرهنگ عامه فارسی است که ریشه در سنتهای قدیمی بهداشت و طهارت ایرانیان دارد. در گذشته، از آنجا که اولین قدم برای اجابت مزاج یا آغاز عباداتی چون نماز، دسترسی به آب (آفتابه، حوض یا جویبار) جهت شستوشو بوده است، این فعل به مرور زمان به عنوان مجاز یا کنایهای محترمانه برای هر دو مفهوم به کار گرفته شد.
این عبارت در اشعار کلاسیک و فرهنگهای کهنی مانند آنندراج نیز سابقه دارد و به عنوان ابزاری برای حفظ ادب در کلام روزمره استفاده میشده است تا از بیان مستقیم الفاظی که ممکن است خلاف نزاکت عمومی به نظر برسند، خودداری شود. امروزه صورت سادهتر آن یعنی «دست به آب» بیشتر در لایههای محاورهای کاربرد دارد.