یعنی چه
سنگ نیمه ژرفایی (یا سنگ نیمهعمیق) به دستهای از سنگهای آذرین نفوذی گفته میشود که ماگمای سازنده آنها در اعماق کم پوسته زمین (معمولاً کمتر از ۲ کیلومتر) و پیش از رسیدن به سطح زمین سرد و منجمد شده است. بافت این سنگها معمولاً بینابینی و اغلب پورفیری (دارای بلورهای درشت در خمیره ریزتر) است.
تلفظ
این عبارت به صورت «سَنگِ نی مِه ژَر فا یی» (sange nime jarfāyi) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این اصطلاح زمینشناسی دقیقاً «سنگ نیمه ژرفایی» با ۱۳ حرف است. طراحان جدول ممکن است از معادلهای آن مانند سنگ نیمهعمیق یا سنگ کمژرفا نیز استفاده کنند.
به انگلیسی
در متون علمی و تخصصی زمینشناسی زبان انگلیسی، برای این نوع سنگها از اصطلاحات Hypabyssal rock یا Subvolcanic rock استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی و منابع زمینشناسی معرب، معادلهای «صخر شبه جوفي» یا «صخر وسيط» برای توصیف این پدیده به کار میروند.
در قرآن
عبارت «سنگ نیمه ژرفایی» یک اصطلاح علمی و زمینشناسی معاصر است و در متن قرآن کریم به چشم نمیخورد؛ هرچند در آیاتی مانند آیه ۲۷ سوره فاطر به آفرینش کوهها و راهها و سنگهایی با رنگهای گوناگون اشاره شده است.
نماد چیست
این واژه صرفاً یک اصطلاح تخصصی، دانشگاهی و علمی در حوزه سنگشناسی است و برخلاف برخی کانیها یا سنگهای قیمتی، فاقد هرگونه نمادشناسی فرهنگی، ملی یا اسطورهای است.
جمعبندی و توضیح کامل سنگ نیمه ژرفایی
سنگ نیمه ژرفایی یک اصطلاح علمی مصوب در دانش زمینشناسی (گرایش سنگشناسی آذرین) است که به سنگهای نفوذی حاصل از انجماد ماگما در اعماق بسیار کم پوسته زمین (معمولاً زیر ۲ کیلومتر) اشاره دارد. این سنگها از نظر جایگاه ساختاری و عمق انجماد، دقیقاً مابین سنگهای ژرفایی (پلوتونیک) در اعماق زیاد و سنگهای خروجی یا آتشفشانی (در سطح زمین) قرار میگیرند.
از ویژگیهای بارز این سنگها میتوان به بافت بینابینی آنها اشاره کرد که به دلیل سرعت سرد شدن متوسط، فرصت کافی برای رشد تمامبلورین را نداشته و اغلب بافتی پورفیری (درشتبلور در زمینه ریزتر) یا دیکی و سیلی پیدا میکنند. واژگانی نظیر سنگ زیرآتشفشانی و سنگ نیمهعمیق از مترادفهای رایج این اصطلاح در زبان فارسی هستند.