یعنی چه
عبارت «گزند جستن» یک ترکیب فعلی کنایی و ادبی به معنای خواستار آسیب و ضرر برای کسی بودن، کینهجویی کردن و در پی آزار کسی برآمدن است. این واژه از ترکیب گزند (آسیب) و جستن (طلب کردن) ساخته شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب فعلی به صورت [گَ زَ نْ دْ / جُ سْ تِ نْ] است که در آن گزند به معنای آسیب و جستن به معنای طلب کردن و جویا شدن میباشد.
در جدول
این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان راهنمای اصطلاحات ادبی با مشخصه ۸ حرفی ظاهر میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات و افعالی استفاده میشود که نشاندهنده نیت منفی، بدخواهی و تلاش برای رساندن صدمه به دیگران است.
به عربی
در زبان عربی ترکیبات مفیدی مانند طلب الاضرار یا اصطلاحات قرآنی و فقهی مثل بغی معادل این ترکیب فارسی هستند.
به فارسی
مترادفهای فارسی این واژه شامل آزار جستن، کینهجویی کردن، آسیبرسانی، اضرار و بدخواهی کردن است. متضادهای آن نیز شامل عافیت جستن، خیرخواهی کردن و سلامت خواستن میشود.
نماد چیست
این عبارت مابه ازای مادی یا حیوانی مستقلی ندارد، اما در ادبیات کلاسیک فارسی و شاهنامه فردوسی نماد بارز بدخواهی، نیت منفی، خصومت و رفتار اهریمنیِ دشمنان و حسودان است.
جمعبندی و توضیح کامل گزند جستن
ترکیب فعلی و کنایی «گزند جستن» یکی از تعابیر فصیح و کهن در زبان و ادبیات فارسی است که ریشه در واژگان اصیل ایرانی دارد. واژه «گزند» از پارسی میانه (ویزند) به معنای آسیب و زیان سرچشمه میگیرد و زمانی که در کنار مصدر «جستن» (به معنی طلب کردن و خواستن) قرار میگیرد، مفهوم عمیق بدخواهی و در پی صدمه زدن به دیگران بودن را افاده میکند.
این عبارت در اشعار حماسی و اخلاقی، بهویژه در شاهنامه فردوسی، برای توصیف رفتار اهریمنی دشمنان یا افراد کینهتوز به کار رفته است؛ آنجا که فردوسی بزرگ میفرماید: «نیاید جهانآفرین را پسند / که جویند بر بیگناهان گزند». اگرچه این اصطلاح دقیقاً در متن قرآن نیامده، اما از نظر مفهومی با واژگانی چون بغی و إرادة السوء قرابت دارد.
امروزه این واژه بیشتر کارکردی ادبی و کتابی دارد و در حل جدولهای کلمات متقاطع یا متون تخصصی ادبی به عنوان نمادی از خصومت، کینهتوزی و بدخواهی به کار میرود که متضاد خیرخواهی و سلامتطلبی است.