یعنی چه
طیالسه در لغت جمع واژهٔ «طیلسان» است و به پوششهای بلند، گشاد و رداگونهای اطلاق میشود که در گذشته بهویژه توسط علما، قاضیان، صوفیان و بزرگان بر روی دوش انداخته میشده یا سر را با آن میپوشاندند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی و متون لغوی به صورت طَیالِسه (Tayālise) تلفظ میشود که در آن حروف ط و لام دارای فتحه و حرف سین دارای کسره است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ این واژه دقیقاً دارای ۶ حرف است و به عنوان معادل جامه علما، رداها یا بالاپوشهای قدیمی کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای برگردان این مفهوم تاریخی از واژگانی استفاده میشود که به انواع پوششهای گشاد، شنلها و رداهای رسمی اشاره دارند.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این کلمه شامل رداها، بالاپوشها، دستارها و فوطهها است. از نظر ریشهشناسی، برخی منابع آن را معرب (عربیشده) از واژهٔ فارسی و کهن «تالشان» یا تالسان میدانند که اشاره به پوشش مردم آن منطقه داشته است.
در قرآن
واژه طیالسه در متن قرآن وجود ندارد؛ اما در احادیث نبوی، متون فقهی اسلام (مانند مباحث مربوط به احکام لباس احرام در حج) و تاریخ صدر اسلام به فراوانی دیده میشود.
نماد چیست
در تاریخ اسلامی، طیالسه نماد و جامه رسمی طبقه قضات، فقیهان، دانشمندان و مشایخ بوده است؛ به طوری که در دوران عباسی و پس از آن، به این قشر از جامعه اصطلاحاً «أَرباب الطَیالِسه» میگفتند.
جمعبندی و توضیح کامل طیالسه
واژه «طیالسه» جمع تکسیر عربی برای کلمه «طیلسان» است که ریشه تاریخی آن را معربشده از واژه فارسی «تالشان» میدانند. این کلمه به نوعی بالاپوش، ردا یا شال ضخیم و بدون آستین اشاره میکند که بزرگان، فقیهان و قاضیان در ادوار گذشته بر دوش میانداختند یا خود را با آن میپوشاندند.
در فرهنگ و تاریخ اسلامی، این پوشش فراتر از یک لباس معمولی، به عنوان نماد وقار، شأن اجتماعی و جایگاه علمی و قضایی شناخته میشده و کنایه از طبقه دانشمندان بوده است. امروزه این واژه کاربرد روزمره ندارد و بیشتر در متون ادبی، تاریخی و حل جدول به چشم میخورد.