یعنی چه
واژه «تمکده» در لغتنامههای شاخص و رسمی زبان فارسی (مانند دهخدا، معین و عمید) مدخل مستقلی ندارد. این کلمه ممکن است یک اشتباه نوشتاری، شنیداری یا ترکیبی عامیانه و تفننی باشد و معنای معیار و مستندی برای آن در دست نیست.
تلفظ
با توجه به اینکه واژه اصالت لغوی ندارد، تلفظ قطعی برای آن موجود نیست؛ اما بر اساس ساختار ظاهری، به صورت /tamak-kadeh/ (با فرض ریشه گیاهی) یا /tem-kadeh/ (با فرض واژه گویشی) تلفظ میشود.
در جدول
این واژه در جدولهای کلمات متقاطع کاربرد رسمی ندارد، اما تعداد حروف آن دقیقاً ۵ حرف است.
به انگلیسی
به دلیل ثبتنشده بودن واژه در زبان فارسی، معادل دقیق و استانداردی برای آن در زبان انگلیسی وجود ندارد.
به ترکی
این کلمه فاقد معادل مستند در زبان ترکی استانبولی یا آذربایجانی است.
به فارسی
در زبان فارسی معیار، نزدیکترین واژهٔ اصیل و پرکاربرد به این تعبیر، واژه «ماتمکده» (به معنی خانه غم و اندوه) است که احتمال دارد «تمکده» صورتِ مخفف عامیانه یا دگرگونشدهٔ آن باشد.
در قرآن
کلمه «تمکده» هیچگونه ریشه، مشتق یا کاربردی در متن قرآن کریم، تفاسیر مذهبی و متون علوم قرآنی ندارد.
نماد چیست
از آنجا که واژه در متون نظم و نثر سنتی و شاخص فارسی به کار نرفته، فاقد هرگونه بار نمادین، اسطورهای یا ادبی شناختهشده است.
جمعبندی و توضیح کامل تمکده
واژه «تمکده» در بدنهٔ اصلی و رسمی زبان فارسی فصیح هویت مستقلی ندارد و در هیچیک از فرهنگهای لغت شاخص از جمله دهخدا، معین و عمید ثبت نشده است. بنابراین کاربرد آن علمی و معیار نبوده و احتمالاً حاصل یک غلط املایی، اشتباه شنیداری از واژههای مشابه، یا یک واژهسازی تفننی و محلی است.
با این حال، از نظر ساختار واژگانی دو فرض برای آن متصور است: نخست اینکه دگرگونشده و مخفف واژه «ماتمکده» باشد؛ دوم اینکه ترکیبی از واژه گیاهی «تمک» یا واژه گویشی «تِم» (به معنی مه و تاریکی در شمال ایران) همراه با پسوند مکانساز «کده» باشد که البته هیچیک از این فرضیات در متون ادبی معتبر تأیید نشدهاند.