یعنی چه
کنیه عزرائیل به معنای لقب یا عنوان احترامآمیزی است که در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی برای فرشته مرگ (عزرائیل) به کار میرود و آن لقب «ابویحیی» (پدر زنده یا حیات) است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت کُنْیِهیِ عِزْرائيل [kon-ye-ye ez-rā-īl] است که اشاره به لقب معروف او دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «کنیه عزرائیل»، واژههای «ابویحیی» یا «بویحیی» مد نظر طراحان است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل نام عزرائیل واژه Azrael است و به عنوان فرشته مرگ از عبارت The Angel of Death استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و عناوین فارسی یا رایج در زبان فارسی برای این اصطلاح شامل «ابویحیی»، «ملکالموت»، «فرشته مرگ»، «قابضالارواح» و «جانستان» است.
در قرآن
خود واژهٔ «عزرائیل» یا کنیه او در قرآن ذکر نشده است؛ بلکه در آیه ۱۱ سوره سجده با عنوان رسمی «مَلَکُ المَوت» (فرشته مرگ) به مأموریت او در گرفتن جان انسانها اشاره شده است.
نماد چیست
کنیه عزرائیل و خود این شخصیت در ادبیات و فرهنگ، نماد پایان حیات دنیوی، جدایی روح از بدن، حتمی بودن مرگ و عدالت مطلقی است که بدون تبعیض گریبانگیر همه انسانها میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کنیه عزرائیل
ترکیب «کنیه عزرائیل» در فرهنگ، لغتنامهها و ادبیات کلاسیک فارسی به عنوان یک اصطلاح برای اشاره به لقب فرشته مرگ یعنی «ابویحیی» (یا بویحیی) به کار میرود. انتخاب این کنیه که در ظاهر به معنی «پدر حیات یا زنده» است، نوعی آرایه تضاد یا تفأل به حیات ابدی و آخرت محسوب میشود و شاعران بزرگی چون حافظ و مولوی نیز از آن در اشعار خود بهره بردهاند.
از سوی دیگر، واژه عزرائیل ریشهای عبری دارد که وارد زبانهای اسلامی شده است. جالب اینجاست که در متن صریح قرآن کریم نام عزرائیل به طور مستقیم ذکر نشده و از او با عنوان رسمی «ملکالموت» یاد شده است. این واژه امروزه کاربرد زیادی در جدولها و معماهای کلمات متقاطع دارد.