یعنی چه
باد صرصر به بادهای بسیار سخت، مهیب، سرد و سوزانی گفته میشود که معمولاً با صدایی هولناک و زوزهمانند همراه است و خاصیت ویرانکننده دارد.
تلفظ
ترکیب به صورت اضافه است؛ واژه اول «باد» و واژه دوم «صَرْصَر» با فتح صاد اول و سکون راء اول، و فتح صاد دوم و سکون راء دوم تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این واژه با توجه به تعداد حروف طراح، معمولاً خودِ «باد صرصر» (۷ حرف) یا «صرصر» (۴ حرف) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این پدیده از عباراتی استفاده میشود که همزمان شدت سرما و قدرت تخریب و غرش باد را بسنجد.
به عربی
این عبارت اصالتاً ریشه عربی دارد و از ماده «صرّ» به معنی انقباض، بستن محکم و شدت سرما گرفته شده است.
به فارسی
برابرهای فارسی دقیق این واژه شامل تندباد، توفان، سوزباد، سرماباد و باد سرکش است که ویژگی سرمای شدید و سرعت بالا را منعکس میکنند.
در قرآن
این واژه دقیقاً ۳ بار در قرآن کریم (سورههای فصلت آیه ۱۶، قمر آیه ۱۹ و حاقه آیه ۶) به عنوان عامل نابودی و عذاب الهی بر قوم عاد توصیف شده است؛ بادی عاتیه (سرکش)، نحس و بسیار سرد.
جمعبندی و توضیح کامل باد صرصر
ترکیب کنایی و قرآنی «باد صرصر» مظهر عذاب، قهر الهی و نیروی ویرانگر طبیعت در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی است. این واژه از ریشه عربی «صرّ» به معنای شدت سرما و انقباض مشتق شده و ساختار تکرارشونده آن (صرصر) گویای مبالغه در شدت، تداوم و صدای مهیب و زوزهمانند این تندباد است که همهچیز را در مسیر خود ریشهکن میکند.
در قرآن کریم، این باد مأمور نابودی قوم عاد بوده و ویژگیهای بارز آن سرما، سوزناکی، سرکشی و پایداری ذکر شده است. در شعر و ادبیات کلاسیک فارسی نیز شاعران بزرگی همچون خاقانی و نظامی از این تعبیر برای نشان دادن حوادث سخت روزگار، خزان نابودکننده گلستانها و گاه به طور مجاز برای توصیف اسبهای فوقالعاده تیزتک و بادپا استفاده کردهاند.