یعنی چه
در مهندسی مواد و متالورژی، به نوعی شکست در فلزات چندبلوری (پلیکریستال) گفته میشود که سطح مقطع شکستگی آن ناصاف، خشن و دارای دانههای نمایان شبیه به سطح سنگ یا بلور خردشده است. این پدیده معمولاً بهصورت ترد و بدون تغییر شکل مومسان (پلاستیک) رخ میدهد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب وصفی به صورت [šekast-e bolūrīn] است.
در جدول
این اصطلاح در جدولهای متقاطع و راهنمای کلمات به عنوان نوعی شکستگی ترد در متالورژی یا علم مواد کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون علمی و مهندسی جهان، این پدیده را عمدتاً با اصطلاح Crystalline fracture شناسی میکنند که نشاندهنده ماهیت ساختاری این نوع گسیختگی است.
به فارسی
واژههای جایگزین و مترادفهای فارسی این اصطلاح شامل «شکست ترد»، «شکست دانهای»، «رخشکست» و «شکست شیشهای» است که همگی به ویژگی شکنندگی بدون انعطاف اشاره دارند.
در قرآن
ترکیب وصفی «شکست بلورین» یک اصطلاح علمی، مهندسی و متأخر است؛ به همین دلیل در متون قرآنی یا اصطلاحات دینی سابقه و کاربردی ندارد.
نماد چیست
در ادبیات مدرن، روانشناسی و کاربردهای استعاری، این اصطلاح نمادی از «شکنندگی شدید در عین زیبایی و ارزشمندی»، «فروپاشی ناگهانی یک رابطه یا باور بسیار شفاف» و همچنین «عدم تحمل فشار و نبود انعطافپذیری در ساختارهای سخت» به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شکست بلورین
عبارت «شکست بلورین» یک اصطلاح تخصصی و مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی در حوزه مهندسی مواد، متالورژی و فیزیک است. این پدیده به نوعی گسیختگی و ترکخوردگی ناگهانی در فلزات چندبلوری و مواد کریستالی اشاره دارد که در آن هیچگونه تغییر شکل پلاستیک یا مومسان پیش از شکست دیده نمیشود. سطح مقطع نهایی این شکستگی بسیار خشن، ناصاف و همراه با دانههای نمایان شبیه به کریستالهای خردشده است که در متون علمی به آن Crystalline fracture یا شکست ترد میگویند.
علاوه بر کاربرد دقیق علمی، این ترکیب به دلیل بار معنایی واژههای تشکیلدهندهاش، به ادبیات مدرن و متون روانشناختی نیز راه یافته است. در این حوزهها، شکست بلورین استعارهای است از آسیبپذیری بالا، فروپاشی باورها یا روابط ارزشمند و شفاف، و شکنندگی ساختارهایی که در عین سختی و زیبایی، توانایی تحمل فشار و انعطافپذیری را ندارند.