یعنی چه
واژه غرک در ادبیات کهن فارسی مصغر کلمه «غر» و به معنای شخصی بددل، ترسو، سستعنصر یا مخنث به کار رفته است. در وجهی دیگر، این عبارت شکل سرهمنویسیشده واژه قرآنی «غَرَّکَ» است که فعل و ضمیر بوده و به معنای «تو را مغرور کرد» یا «تو را فریب داد» معنا میشود.
تلفظ
در گویش فارسی به صورت فَتجه هر دو حرف اول و دوم یعنی غَرَک (gharak) خوانده میشود. در کاربرد قرآنی و عربی، با تشدید و فتح ر و فتح کاف به صورت غَرَّکَ (ghar-ra-ka) تلفظ میگردد.
در جدول
پاسخ دقیق سه حرفی در جدول کلمات خود واژه «غرک» است که بر اساس طراحان جدول میتواند با معادلهایی چون ترسو، نامردک یا سستعنصر همخوانی داشته باشد.
به انگلیسی
برای واژه کهن فارسی از معادلهای مرتبط با ترس و سستی و برای عبارت عربی از افعال مربوط به فریبخوردگی استفاده میشود.
به عربی
معادلهای عربی با توجه به دوگانه بودن ریشه واژه، در دو دسته صفات مذموم انسانی و یا افعال مکر و فریب دستهبندی میشوند.
به فارسی
برگردان و جایگزینهای خالص و ساده این واژه در زبان فارسی امروزی شامل کلماتی مانند ترسو، نامردک، سستنهاد و در وجه قرآنی آن «مغرور شده» یا «فریبخورده» است.
نماد چیست
در اشعار کهن فارسی (مانند خاقانی) این واژه نماد و مظهر سستی، بددلی، فرومایگی و ضعف نفس است. در بستر قرآنی و دینی، نمادی از غفلت انسان در برابر پروردگار و فریب خوردن از جلوههای ناپایدار دنیا به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل غرک
واژه «غرک» در زبان و ادبیات با دو هویت و ریشه کاملاً متفاوت شناخته میشود. در وجه اول، یک واژه کهن فارسی به صورت اسم مصغر (از ریشه غر) است که در متون و اشعار کلاسیک مانند دیوان خاقانی به معنی فرد ترسو، سستعنصر، بددل یا مخنث به کار رفته و نمادی از فرومایگی است.
در وجه دوم که شهرت بالایی نیز دارد، این کلمه ترکیب فعل و ضمیر عربی «غَرَّکَ» است که در آیه ۶ سوره انفطار («مَا غَرَّکَ بِرَبِّکَ الْکَرِیمِ») به کار رفته و به معنای «تو را فریب داد» یا «تو را مغرور کرد» میباشد که اشاره به غفلت انسان دارد. بنابراین بسته به متن مورد نظر، معنای آن بین یک صفت توهینآمیز کهن یا یک مفهوم اخلاقی-قرآنی متغیر است.