یعنی چه
«مستعان» در لغت به معنی یاریخواسته شده یا کسی است که از او کمک میطلبند. در اصطلاح دینی و الهیات اسلامی، این واژه به عنوان یکی از اسما و صفات الهی به کار میرود و به این معناست که خداوند تنها پناه، تکیهگاه و فریادرس حقیقی بندگان در سختیهاست.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مُسْتَعانْ [mos-ta-ān] است که میم اولیه آن مضموم (ـُ) و تاء آن مفتوح (ـَ) خوانده میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع و جدولهای شرح در متن، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف درخواستی، خودِ واژه «اسم مستعان» (۹ حرف) یا «مستعان» (۶ حرف) است. همچنین کلماتی مانند «فریادرس»، «معین» و «مستغاث» نیز به عنوان هممعنی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی متون اسلامی و قرآنی، این صفت الهی معمولاً به صورت عبارات توصیفی برای رساندن مفهوم دقیق «تنها مرجع درخواست کمک» ترجمه میشود.
به عربی
این کلمه خود ریشه عربی دارد و اسم مفعول از باب استفعال (از ریشه ع-و-ن) است. در زبان عربی به همین صورت «المستعان» همراه با الف و لام تعریف به عنوان صفت الهی استفاده میشود.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این واژه به زبان فارسی شامل مفاهیمی چون «فریادرس»، «پشتیبان»، «مددکار مطلق» و «کسی که همگان در سختیها به او پناه میبرند» است.
در قرآن
این واژه دقیقاً دو بار در قرآن کریم به عنوان وصف الهی ذکر شده است؛ یکبار در سوره یوسف آیه ۱۸ از زبان حضرت یعقوب (ع) («وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ») و یکبار در سوره انبیاء آیه ۱۱۲ از زبان پیامبر اکرم (ص) («وَرَبُّنَا الرَّحْمَٰنُ الْمُسْتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ»).
نماد چیست
این نام نماد باور به این حقیقت است که یاریدهنده و پناهگاه نهایی و مطلق در عالم تنها ذات خداوند است. این مفهوم کاملاً همراستا با آیه شریفه «إِیّاکَ نَستَعین» در سوره حمد بوده و مظهر استغاثه و تکیه کامل بر قدرت الهی در برابر شداید روزگار است.
جمعبندی و توضیح کامل اسم مستعان
واژه «مستعان» یک اصطلاح اصیل قرآنی و اسلامی است که ریشه در زبان عربی (از فعل استعانت و ریشه عون) دارد. این کلمه در لغت به معنای کسی است که مورد استمداد قرار میگیرد و از او طلب یاری میشود. در بافت فرهنگی و اعتقادی مسلمانان، «اسم مستعان» اشاره مستقیماً به ذات باریتعالی دارد.
این صفت الهی که دو بار نیز در قرآن کریم به آن تصریح شده، نشاندهنده توحید در عبودیت و کمکخواهی است؛ به این معنا که انسان مؤمن در مواجهه با مشکلات و فراز و نشیبهای زندگی، پناهگاهی جز خدا نمیبیند و او را تنها فریادرس حقیقی جهان میداند.