یعنی چه
خزاعه در اصل نام یکی از بزرگترین و نامدارترین قبایل باستانی عرب از تبار قحطانیان و شاخهای از قبیله ازد است. این واژه در لغت از ریشه عربی «خزع» گرفته شده که به معنای عقبمانده، قطعهقطعه شده یا جداشده از همراهان در طول مسیر مهاجرت است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «خُزاعه» (با ضمه روی حرف خ و فتح حرف ز) است که در زبان عربی به صورت «خُزَاعَة» نگارش و ادا میشود.
در جدول
در بازیهای شرح در متن و جداول متقاطع، پاسخ پرسشهایی مانند «قبیله باستانی مکه» یا «قبیله همپیمان پیامبر در صدر اسلام»، کلمه پنج حرفی «خزاعه» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این قبیله تاریخی و اعضای آن از عبارات Khuza'ah یا Banu Khuza'a استفاده میشود.
به عربی
این کلمه ریشه اصیل عربی دارد و در متون تاریخی، لغوی و جغرافیایی دنیای عرب به صورت «خُزَاعَة» ثبت شده است.
به فارسی
در زبان فارسی این واژه به عنوان یک اسم خاص تاریخی دقیقاً به همان صورت «خزاعه» یا با تعابیر توصیفیِ «قبیله خزاعه» و «بنیخزاعه» به کار میرود و معادل واژگانی مجزایی ندارد.
در قرآن
نام قبیله خزاعه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است. با این حال، در علوم قرآنی مبحثی به نام «کلمات خزاعهای در قرآن» مطرح است؛ مفسران معتقدند برخی واژهها مانند «أَفِیضُوا» (در آیه ۱۹۹ سوره بقره) بر اساس گویش این قبیله و به معنای کوچ کردن نازل شده است.
نماد چیست
در تاریخ اسلام، خزاعه نماد وفای به عهد و اتحاد استوار است؛ آنها پس از صلح حدیبیه با پیامبر (ص) پیمان بستند و نقض این پیمان توسط قریش، بهانه اصلی فتح مکه شد. همچنین در دوران جاهلیت، این قبیله نماد تولیت و نگهبانی کعبه پیش از قریش بود.
جمعبندی و توضیح کامل خزاعه
قبیله خُزاعه یکی از تاثیرگذارترین و کهنترین قبایل شبهجزیره عربستان بود که تبار آنها به قحطانیان و قوم ازد بازمیگردد. نام این قبیله از مفهوم لغوی «تخزع» به معنای جدا شدن و عقب ماندن از همسفران گرفته شده است؛ چرا که آنها پس از شکست سد مأرب در یمن، در راه مهاجرت به سمت شمال از قوم خود جدا شدند، در نواحی نزدیک به مکه سکونت گزیدند و برای مدتی تولیت خانه کعبه را بر عهده داشتند.
این قبیله در تاریخ صدر اسلام نقش سیاسی و نظامی بسیار برجستهای ایفا کرد. خزاعه به عنوان همپیمان سنتی بنیهاشم، پس از صلح حدیبیه رسماً با پیامبر اسلام (ص) پیمان دوستی بستند. زمانی که قریش و متحدانشان این پیمان را نقض کرده و به خزاعه شبیخون زدند، پیامبر برای حمایت از این قبیله وفادار اقدام کرد که این امر در نهایت به فتح تاریخی و بدون خونریزی مکه انجامید.