یعنی چه
خیمار (خِمار) در اصل به معنی هر چیزی است که با آن چیزی را بپوشانند، اما در کاربرد رایج و تاریخی به معنای سرپوش، مقنعه یا روسری بلندی است که زنان سر، گردن و گریبان خود را با آن محفوظ میدارند.
تلفظ
این واژه در زبان عربی و فارسی به کسر خاء یعنی به صورت «خِمار» تلفظ میشود. جمع آن در زبان عربی «خُمُر» است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، واژه خیمار معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای 'روسری'، 'مقنعه'، 'سرپوش زنانه' یا 'نوعی حجاب' به کار میرود و ساختار آن ۵ حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این نوع پوشش از کلمات عمومی مانند Headscarf یا Veil استفاده میشود. با این حال، در متون اسلامی و پوشاک اسلامی، خود کلمه Khimar عیناً به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای روسری و پوشش سر از واژه رایج Başörtüsü استفاده میشود، اما در بافتهای دینی و تاریخی واژه وامگرفته شدهٔ Hımar نیز شناخته شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل روسری، مقنعه، سربند، ستر و سرپوش است که برای پوشاندن مو و گردن استفاده میشود.
در قرآن
این واژه یکبار در قرآن کریم در آیه ۳۱ سوره نور به صورت جمع (خُمُرِهنَّ) آمده است؛ آنجا که میفرماید: «وَلْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُیُوبِهِنَّ» یعنی زنان باید روسریها و مقنعههای خود را بر سینه و گریبان خود فروافکنند تا گردن و سینهشان پوشانده شود.
نماد چیست
خیمار در فرهنگ اسلامی و ادبیات مذهبی نمادی از عفت، حیا، وقار زنانه و حفظ حریم شخصی است. در ادبیات عرفانی نیز گاه به معنای حجاب و پردهای که روی حقیقت را میپوشاند اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل خیمار
واژه «خِمار» (خیمار) یک واژه اصیل عربی از ریشه (خ-م-ر) به معنای پوشاندن و پنهان کردن است. اگرچه در مفهوم عام به هر شیء پوشانندهای اطلاق میشود، اما در گذر زمان و با توجه به کاربرد آن در متون دینی بهویژه قرآن کریم، به شکل تخصصی به روسری بلند، مقنعه یا چادر کوتاهی گفته میشود که سر، گردن، شانهها و گریبان زنان را به طور کامل تحت پوشش قرار میدهد.
این کلمه در زبان فارسی نیز با همان ساختار معنایی به عنوان یک واژه کلاسیک و ادبی پذیرفته شده است. ریشه این کلمه با واژگانی چون خمر (شراب) و تخمیر نیز همخانواده است، چرا که شراب نیز عقل انسان را میپوشاند. در مجموع، خیمار فراتر از یک پوشش ساده، در فرهنگ و ادبیات اسلامی نماد بارز حیا، ستر و عفاف به شمار میرود.