یعنی چه
این اصطلاح ترکیب دو کلمه «حمیت» (از ریشه حَمَیَ به معنای داغ شدن، خشم و تعصب شدید) و «جاهلیت» (دوران پیش از اسلام) است. این واژه حالتی نفسانی را توصیف میکند که مانع از پذیرش حق و تسلیم در برابر حقیقت میشود و با خودخواهی قومی همراه است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت حَمِیَّتُلْ جاهِلیَّه است که در زبان عربی مضاف و مضافالیه میباشد.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح دقیقاً ۱۲ حرف دارد و به عنوان مظهر تعصب کورکورانه شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال این مفهوم از واژگانی چون bigotry و fanaticism در کنار واژه ignorance (جاهلیت) استفاده میشود.
به عربی
در منابع عربی این واژه را معادل عصبیت، خودخواهی، گردنفرازی و خشم ناشی از نادانی قبیلهای معرفی کردهاند.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این عبارت شامل تعصب جاهلانه، غیرت کور، عصبیت قبیلهای، فخرفروشی قومی و خودمحوری گروهی است که بازتابدهنده رفتار ناپسند اجتماعی است.
در قرآن
این اصطلاح دقیقاً یکبار در قرآن در آیه ۲۶ سوره فتح آمده است: «إِذْ جَعَلَ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ...». این آیه به ماجرای صلح حدیبیه اشاره دارد که در آن مشرکان مکه از روی تعصب شدید و غرور، اجازه ندادند مسلمانان وارد مکه شوند و با نوشتن نام پیامبر در صلحنامه مخالفت کردند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، حمیت الجاهلیه نماد بارز مقاومت در برابر حقیقت به خاطر غرور گروهی، قبیلهگرایی کور، برتریطلبی قومی و ترجیح دادن منافع شخصی بر حقانیت و عدالت است.
جمعبندی و توضیح کامل حمیت الجاهلیه
عبارت «حمیت الجاهلیه» اصطلاحی قرآنی و تاریخی است که ریشه در فرهنگ پیش از اسلام در شبهجزیره عربستان دارد. این اصطلاح به حالت روحی و روانی خاصی اشاره میکند که در آن فرد یا گروه، بدون بهرهگیری از عقل و منطق، صرفاً بر اساس تعصبات کور قبیلهای، نژادی یا گروهی به دفاع شدید و خشمآلود از مواضع خود میپردازند؛ رفتاری که سد راه پذیرش حق و حقیقت میشود.
در نقطه مقابل این رذیله اخلاقی، قرآن کریم واژه «سکینه» را مطرح میکند که به معنای آرامش، وقار و حقپذیری خدادادی است. نماد بارز تاریخی این اصطلاح، رفتار مشرکان مکه در ماجرای صلح حدیبیه بود که به دلیل تکبر و خودبزرگبینی، در برابر منطق و صلح ایستادگی کردند و به عنوان الگویی منفی در تاریخ ماندگار شدند.