یعنی چه
این عبارت یک ترکیب فعلی در زبان فارسی است که از واژه «کاهلی» به همراه فعل صرفشده «بورزند» (از ریشه ورزیدن) ساخته شده است. معنای کلی آن دست به تنبلی زدن، به تعویق انداختن کارها و بیتحرکی رفتاری است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب فعلی به صورت [کاهِلی بَوَرْزَنْد] است که در آن «بـ» نشانه وجه التزامی یا امری-ادبی در ساختار کهن است.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً ۱۱ حرف دارد و به عنوان معادل برای راهنمای «تنبلی کنند» یا «سستی نشان دهند» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن میتوان از عبارتهای فعلی معادل تنبلی یا به تعویق انداختن کارها استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی مفهوم کاهلی و سستی با ریشه «کسل» بیان میشود که نمونه بارز آن فعل تکاسل یا کُسالیٰ است.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این عبارت شامل تنبلی کردن، سستی نشان دادن، تنپروری، اهمالکاری و تسامح در کارهاست. ریشه واژه کاهلی از اصطلاحات ایرانی باستان و پهلوی به معنی سنگینی و سستی گرفته شده و «بورزند» نیز از ورزیدن به معنی ممارست و انجام دادن کار است.
نماد چیست
در فرهنگ تصویری جهان، حیوان تنبل نماد آشکار این مفهوم است. در ادبیات کلاسیک و اخلاقی فارسی نیز جمادات مانند سنگ یا خاک به دلیل نداشتن پویایی و حرکت، نماد سستی، بیعملی و غفلت از مسئولیتها به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل کاهلی بورزند
عبارت «کاهلی بورزند» یک ترکیب فعلی اصیل و ادبی در زبان فارسی است که از ترکیب اسم مصدر «کاهلی» و فعل «ورزیدن» ساخته شده است. این اصطلاح به طور ویژه در متون کهن فارسی و کتابهای درسی (مانند حکایت بازرگان و پسران در فارسی پنجم دبستان) برای اشاره به عاقبت تنپروری و سستی در کارها به کار میرود.
از نظر ریشهشناسی، برخلاف تصور عموم که کاهل را کاملاً عربی میدانند، این واژه ریشه در زبانهای ایرانی باستان و پهلوی به معنای سستی و سنگینی دارد که وارد عربی شده و دوباره به فارسی بازگشته است. فعل ورزیدن نیز به معنای انجام دادن و ممارست است که ترکیب آنها رفتارِ تنبلی را توصیف میکند.
در مفاهیم اخلاقی و دینی، اگرچه خود این ترکیب عینا در قرآن نیامده، اما مفهوم آن تحت عنوان ریشه «کسل» (مانند کسالی در توصیف نماز منافقان) به شدت نکوهش شده و نمادی از سستی اراده و ترک تلاش در زندگی محسوب میشود.