یعنی چه
این واژه در زبان عربی فصیح و متون کهن به عنوان یک حرف جر و قید مکانی به کار میرود و بیانکننده قرار داشتن دو چیز در یک خط مستقیم یا در نزدیکی مستقیم یکدیگر است؛ مانند عبارت «جلس بحذائه» که یعنی در کنار او یا روبروی او نشست.
تلفظ
این کلمه ترکیبی از حرف جر «بِـ» و واژه «حِذاء» است و معمولاً در متون عربی و ادبی با کسره یا فتحه حروف اول تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، اگر نشانهای برای عبارت مکانی عربی ۵ حرفی به معنی روبرو، کنار یا همراستا خواستند، واژه «بحذاء» پاسخ دقیق آن است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به بافت متن و جایگاه کلمه در جمله، میتوان از واژههایی که جهت و مکان مستقیم را نشان میدهند استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی سادهتر یا معاصر، برای رساندن این مفهوم مکانی ترجیح داده میشود از کلمات رایجتری مانند مقابل و بجوار استفاده شود.
به ترکی
معادلهای ترکی استانبولی این کلمه جهتهای مکانی نزدیک، موازی و روبرو را به خوبی پوشش میدهند.
به فارسی
این عبارت عربی در متون ادبی و فقهی فارسی به صورت مستقیم نقل شده و در ترجمهها به واژههایی چون «برابر»، «همتراز» و «کنار» برگردانده میشود.
در قرآن
خود واژه «بحذاء» یا ریشه آن به صورت قطعی در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما در متون فقهی و روایات اسلامی کاربرد فراوانی دارد. برای نمونه در حدیثی درباره نحوه سجده پیامبر (ص) ذکر شده که دستان خود را همراستای گوشهایشان (بحذای أذنیه) قرار میدادند.
جمعبندی و توضیح کامل بحذاء
واژه «بحذاء» یک ترکیب عربی از حرف جر «بـ» و اسم «حلاء» است که در متون کهن فقهی، حدیثی و ادبیات فارسی کاربرد ویژهای دارد. اگرچه واژه «حذاء» به تنهایی در عربی امروز بیشتر به معنای کفش به کار میرود، اما ترکیب «بحذاء» کاملاً معنای موقعیت مکانی دارد و به مفهوم همراستایی، رویارویی مستقیم و قرار گرفتن دو شیء در یک خط موازی یا در نزدیکی هم اشاره میکند.
ریشه این واژه «ح ذ و» است که مفهوم هماندازگی و پیروی کردن را در خود دارد؛ بنابراین مفاهیمی چون «محاذات» نیز از همین خانواده هستند. در ادبیات مکاتبهای و متون فقهی، هرگاه نیاز به توصیف دقیق جهت ایستادن، سجده کردن یا قرارگیری دو چیز نسبت به یکدیگر باشد، این کلمه به عنوان ابزاری دقیق برای توصیف فضا استفاده میشود.
به طور خلاصه، دانستن معنای دقیق این کلمه مانع از اشتباه گرفتن آن با معنای مادی کفش در عبارات ترکیبی میشود و به درک بهتر احادیث و متون مذهبی و ادبی کمک شایانی میکند.