یعنی چه
القیح در لغت به معنای مادهای عفونی و چرکین است که در اثر التهاب و عفونت در بافتهای بدن یا محل زخم تشکیل میشود. در منابع لغوی اشاره شده که القیح بهویژه به چرکی گفته میشود که خالص باشد و خون با آن مخلوط نشده باشد.
تلفظ
این کلمه با فتح همزه و سکون لامِ تعریف، فتح قاف، سکون یاء و حاء ساکن قرائت میشود: اَلْقَیْح.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه پنجحرفی به عنوان معادل چرک، ریم یا عفونت زخم فرستاده میشود.
به انگلیسی
اصطلاح رایج پزشکی و عمومی برای چرک القیح در زبان انگلیسی Pus است.
به عربی
واژه القیح خود یک اسم معرفه عربی از ریشه (ق ی ح) است.
به فارسی
برگردان دقیق کلمه القیح در زبان فارسی واژههای «چرک» و «ریم» هستند که نشاندهنده ماده عفونی غلیظ سفت یا روان زخم میباشند.
در قرآن
خود واژهٔ «القیح» با این رسمالخط در متن قرآن نیامده است؛ اما در آیات عذاب دوزخیان، واژههای هممعنی نظیر «صَدِید» (آیه ۱۶ سوره ابراهیم به معنی آب چرکین) و «غِسْلِین» (آیه ۳۶ سوره حاقه به معنی چرک و خونابه) به کار رفتهاند. همچنین این واژه در نهجالبلاغه (خطبه ۲۷) در عبارت «قَدْ مَلَأْتُمْ قَلْبِي قَيْحاً» (دل مرا از چرک و خونابه پر کردید) دیده میشود.
نماد چیست
در متون ادبی، اخلاقی و پزشکی کهن، القیح یا چرک نمادی از آلودگی شدید، تباهی امور، خشم فروخورده، و کینههای درونی است که مانند دمل چرکینی سر باز میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل القیح
واژه «القیح» در اصل یک صورت واژگانی عربی (دارای حرف تعریف الـ) از ریشه ثلاثی مجرد «ق ی ح» است. این کلمه در متون لغوی به معنای چرکِ خالص حاصل از زخم و عفونت است که با خون آمیخته نشده باشد. القیح در زبان فارسی به عنوان یک واژه مستقل و رایج در مکالمات روزمره کاربرد ندارد، بلکه بیشتر در ادبیات کهن، متون پزشکی قدیم، اصطلاحات فقهی یا کتب دینی یافت میشود.
اگرچه خود این واژه در متن قرآن مجید به صورت مستقیم ذکر نشده است، کلمات هممعنی و مترادف آن مانند «صدید» و «غسلین» برای توصیف مایعات چرکین دوزخ به کار رفتهاند. در متون کنایی و ادبی نظیر خطبههای نهجالبلاغه، این کلمه برای بیان اوج کینه، اندوه غلیظ و فساد باطنی جامعه استفاده شده است.
در ساختار زبان فارسی، برای ترجمه یا معادلسازی این واژه از کلماتی چون چرک، ریم و زردآب استفاده میشود. در حل جدولهای کلمات متقاطع نیز، القیح به عنوان یک کلمه ۵ حرفی و معادل با ریم یا چرک زخم شناخته میشود.