یعنی چه
جسم به معنای مادهای است که دارای طول، عرض و عمق بوده و فضا را اشغال میکند. پیکر واژهای اصیل و پارسی است که به کالبد، تن، اندام و شکل و صورت ظاهری اشاره دارد. در مجموع، ترکیب «جسم و پیکر» به تمامیت فیزیکی، مادی و ساختار ملموس یک موجود یا انسان دلالت میکند که در تقابل با روح و معنا قرار میگیرد.
تلفظ
واژهٔ «جسم» با کسر جیم (جِسم) و واژهٔ «پیکر» با فتح پِ و سکون یِ (پَیکَر) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «جسم و پیکر» دقیقاً ۸ حرف دارد. بسته به تعداد حروف خواسته شده، کلماتی مانند کالبد، اندام، هیکل، جثه و تن نیز میتوانند به عنوان پاسخ مد نظر قرار گیرند.
به انگلیسی
برای بیان این مفهوم در زبان انگلیسی، رایجترین واژه Body است. واژههای Figure و Form بیشتر جنبهٔ ظاهری و نمای بیرونی (پیکر) را پوشش میدهند.
به عربی
در زبان عربی واژهٔ «جسم» خود کاربرد وسیعی دارد. همچنین کلمات بدن و جسد برای اشاره به ابعاد فیزیکی و کالبد انسان استفاده میشوند.
در قرآن
واژهٔ «جسم» دو بار در قرآن کریم به کار رفته است: نخست در آیه ۲۴۷ سوره بقره («وَزادَهُ بَسطَةً فِي العِلمِ وَالجِسمِ») در وصف توانایی بدنی طالوت، و دوم در آیه ۴ سوره منافقون («وَإِذا رَأَیتَهُم تُعجِبُكَ أَجسامُهُم») در اشاره به ظاهر فریبنده منافقان. واژهٔ فارسی «پیکر» در قرآن نیست، اما معادلهای مفهومی آن مانند «جسد» (در داستان گوساله سامری) ذکر شده است.
نماد چیست
در ادبیات، عرفان و فلسفه، «جسم و پیکر» نماد مادیات، محدودیتهای دنیای محسوس و پدیدههای فانی است. در نگاه عارفانه، جسم اغلب به عنوان «قفس روح» شناخته میشود. در هنر و مجسمهسازی، پیکر نمادی از تجسم یافتن ایدههای ذهنی، زیباییشناسی فرم و هویت ملموس انسان است.
جمعبندی و توضیح کامل جسم و پیکر
عبارت «جسم و پیکر» ترکیبی از دو واژه با ریشههای متفاوت است؛ «جسم» ریشهای عربی دارد و به هر مادهٔ صاحب حجم و اشغالکنندهٔ فضا اطلاق میشود، در حالی که «پیکر» واژهای اصیل و پارسی (از ریشه پهلوی patkar) است که به صورت، تصویر، نقشه و قالب ظاهری تن اشاره دارد. کنار هم قرار گرفتن این دو واژه، تأکیدی بر تمامیت ساختار مادی، فیزیکی و ملموس موجودات زنده، به ویژه انسان است.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، این ترکیب معمولاً در تقابل با مفاهیمی چون روح، جان، روان و معنا به کار میرود تا مرز میان دنیای محسوس و مادی را با جهان مجرد و معنوی مشخص کند. همچنین در متون دینی و قرآنی، ابعاد فیزیکی انسان (جسم) در کنار ابعاد علمی و روحی مایهٔ آزمایش یا تفضل الهی به شمار آمده است.