یعنی چه
«بَذلی» صفتی نسبی است که از واژهٔ «بذل» گرفته شده و به هر چیزی اشاره دارد که از روی کرم، بخشش و سخاوت، به صورت کاملاً رایگان و بدون چشمداشت یا دریافت عوض به دیگری واگذار شود. این اصطلاح در متون فقهی و حقوقی نیز کاربرد دارد؛ مانند «استطاعت بذلی» در حج، به این معنی که هزینههای سفر حجِ شخص از سوی فرد دیگری تأمین و به او بخشیده شود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح حرف اول (بَ) و سکون حرف دوم (ذ) به صورت «بَذْلی» (bazli) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژهٔ «بذلی» معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «منسوب به بخشش»، «رایگان و بدون عوض» یا «تبرعی» به کار میرود و یک کلمهٔ ۴ حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن، برای مفاهیم حقوقی و رایگان از gratuitous و برای مفاهیم اخلاقی و سخاوتمندانه از generous یا bestowed استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و در متون معاصر و فقهی عربی نیز به همین صورت یا با واژهٔ «تبرعی» هممعنی است.
به ترکی
در زبان ترکی برای رساندن مفهوم بدون عوض از karşılıksız و برای اشاره به جنبه کرم و بخشش از واژگان مرتبط با bağış استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این واژه شامل «بخششی»، «اهدایی»، «رایگان» و در متون کهنتر «داد و دهشی» است که مفهوم واگذاری مال یا کار بدون دریافت پول را میرسانند.
نماد چیست
واژهٔ «بذلی» نماد مادی یا اسطورهای خاصی در فرهنگ عامه ندارد، اما در ادبیات اخلاقی و عرفانی، مظهر بلندنظری، دستِ باز، سخاوت بیچشمداشت و کرامت انسانی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل بذلی
واژهٔ «بَذلی» صفتی نسبی و مشتقشده از ریشهٔ عربی «بذل» است که در زبان فارسی کاربرد یافته است. این کلمه به هر چیز یا رفتاری اشاره دارد که با سخاوت، دهش و بخشش همراه باشد و به صورت کاملاً رایگان و بدون دریافت هیچگونه عوض یا پاداشی به دیگری ارائه شود.
در اصطلاحات فقهی و حقوقی، این واژه اهمیت ویژهای دارد؛ برای نمونه، اصطلاح «استطاعت بذلی» زمانی به کار میرود که فردی شخصاً توان مالی سفر حج را ندارد، اما فرد دیگری تمام هزینههای او را متقبل شده و به او میبخشد. ریشهٔ این واژه در قرآن کریم به صورت مستقیم نیامده است، اما مفاهیم همراستای آن مانند انفاق، احسان و جود همواره مورد تاکید قرار گرفتهاند.
در مجموع، بذلی را میتوان مترادف کلماتی چون تبرعی، اهدایی و مجانی دانست که در ادبیات اخلاقی نشانه و مظهر کرامت انسانی و دستِ باز مادی و معنوی است.