یعنی چه
تاقار (که صورت معیار و اصیل آن در زبان فارسی «تغار» است) به ظرف بزرگ، عمیق و سفالینی گفته میشود که در گذشته برای ورز دادن خمیر، سابیدن کشک، نگهداری غلات و مایعات، و گاهی به عنوان ظرف غذای دام استفاده میشده است.
تلفظ
این کلمه در زبان گفتاری و محاورهای مردم به صورت «تاقار» با قاف تلفظ میشود، در حالی که صورت مکتوب و فصیح آن در لغتنامهها «تَغار» یا «تاغار» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «ظرف بزرگ سفالی»، «طشت گلی» یا «ظرف خمیرگیری»، واژه ۵ حرفی «تاقار» یا صورت ۴ حرفی آن «تغار» مد نظر است.
به انگلیسی
بسته به کاربرد این ظرف در متن، میتوان از برگردانهای انگلیسی مربوط به ظروف سفالی بزرگ یا لگنهای خمیرگیری سنتی استفاده کرد.
به ترکی
ریشه این واژه ترکی-مغولی است و در این زبانها به عنوان ظرف، جوال یا حتی واحدی برای اندازهگیری و پیمانه کردن غلات و آذوقه کاربرد داشته است.
به فارسی
از آنجا که تاقار یک تلفظ عامیانه است، معادلهای فصیح و معیار آن در زبان فارسی شامل واژگانی چون تغار، تغاره، طشت، لاوک و لگن سفالی میشود.
نماد چیست
در فرهنگ عامیانه ایرانی، کلمه تغار یا تاقار نمادی از پرخوری است (مانند اصطلاح شکمتغار). همچنین در ضربالمثل معروف «تغاری بشکند ماستی بریزد، جهان گردد به کام کاسهلیسان» نماد ایجاد فرصت و منفعت بادآورده برای افراد فرصتطلب و مفتخور است.
جمعبندی و توضیح کامل تاقار
واژه «تاقار» در اصل یک گونهٔ گفتاری، عامیانه و محاورهای از واژهٔ معیار «تَغار» (یا تاغار) است. این کلمه در لغتنامههای شاخص زبان فارسی به عنوان یک مدخل مستقل و استاندارد ثبت نشده و ریشه تاریخی آن به زبانهای ترکی و مغولی بازمیگردد که از دوران ایلخانی به بعد وارد زبان فارسی و حتی با تغییراتی وارد زبان عربی شده است.
از نظر معنایی، تاقار به ظرف یا طشت بزرگ و عمیقی از جنس سفال یا گل پخته اطلاق میشود. این ظرف در زندگی سنتی و روستایی گذشته کاربردهای فراوانی داشته که مهمترین آنها شامل ورز دادن خمیر برای پخت نان، سابیدن کشک، نگهداری مایعاتی مثل ماست و آب، و در مواردی هم به عنوان پیمانهای برای سنجش غلات و آذوقه لشکر بوده است.
امروزه این واژه بیشتر در اصطلاحات عامیانه، ضربالمثلهای نغز فارسی و همچنین به عنوان یک کلمه پنجحرفی پرکاربرد در جدولهای کلمات متقاطع به کار میرود و نمادی از ابزارهای خانگی قدیم و زندگی بیپیرایه گذشته به شمار میآید.