یعنی چه
این ترکیب به ویژگی یا حالتی اشاره دارد که در آن موجودی (انسان یا حیوان) از حالت سرکشی و وحشیگری خارج شده، فرمانبردار و تسلیم شده است و با محیط یا خواسته اطرافیان سازگاری کامل دارد.
تلفظ
واژه اول به صورت «اَهْـلی» با سکون ه و یای کشیده، و واژه دوم به صورت «مُـطیع» با ضمه م و یای کشیده تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «اهلی و مطیع» دقیقاً ۹ حرف دارد. بسته به تعداد حروف خواسته شده، کلماتی مانند رام، منقاد و سربه راه نیز میتوانند پاسخ باشند.
به انگلیسی
کلمات tame و domestic بیشتر جنبه رام بودن حیوان و خانگی بودن را میرسانند، در حالی که obedient و docile نشاندهنده ویژگی روحی فرمانبرداری و پذیرش دستور در انسان یا حیوان هستند.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف حیوانات رام و خانگی از واژگان «ألیف» و «داجن» استفاده میشود و برای توصیف فرد یا موجود فرمانبردار، کلمات «مطيع» و «منصاع» به کار میروند.
به فارسی
مترادفهای اصیل و رایج فارسی برای این ترکیب شامل دستآموز، آمخته، رام، سربهراه و فرمانبردار است که نشاندهنده خوگرفتن با انسان و دوری از وحشیگری و نافرمانی است.
در قرآن
خود واژه ترکیبی «اهلی» در قرآن نیست اما ریشه آن (أهل) مانند «أهل البيت» بسیار آمده است. ریشه «طوع» نیز بارها در قالب آیاتی چون «أطیعوا الله وأطیعوا الرسول» تکرار شده است. همچنین واژه «قانتین» در قرآن به معنای مطیعان و فرمانبرداران فروتن یاد شده است.
نماد چیست
در ادبیات و نمادشناسی (مانند داستان شازده کوچولو)، اهلی بودن نماد ایجاد پیوند عاطفی عمیق و مسئولیتپذیری است. مطیع بودن نیز در ادبیات سنتی و عرفان نماد تسلیم بیچونوچرا در برابر حقیقت، اراده الهی، و فروتنی کامل در سلوک است؛ حیواناتی نظیر سگ یا اسب رهوار نیز نمادهای مادی آن هستند.
جمعبندی و توضیح کامل اهلی و مطیع
عبارت «اهلی و مطیع» از ترکیب دو مفهوم ظریف تشکیل شده است که در کنار هم صفت موجودی را میسازند که کاملاً با محیط انسانی سازگار و فرمانبردار شده است. واژه «اهلی» که ریشه عربی دارد و با مفاهیمی چون اهل و خانگی پیوند خورده، به خروج از حالت وحشیگری و مأنوس شدن اشاره میکند؛ در حالی که «مطیع» از ریشه عربی طوع و اطاعت، بر جنبه تسلیم بودن، پذیرش دستورها و نبودِ سرکشی تأکید دارد.
این اصطلاح ترکیبی چه در توصیف حیوانات دستآموز و چه در توصیف ویژگیهای اخلاقی انسانها نظیر فروتنی، انقیاد و تسلیم در برابر حقیقت به کار میرود. در ادبیات سنتی و عرفانی ما، حالت مطیع بودن زاییده معرفت و وفاداری دانسته میشود و در نمادشناسی نوین نیز اهلی شدن پیوند مستقیمی با عاطفه، ایجاد علقه و پذیرش مسئولیت در قبال دیگری دارد.