عالی مشرب یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل عالی مشرب

واژهٔ «عالی‌مشرب» یک صفت مرکبِ ستایش‌آمیز در زبان و ادبیات فارسی است که از ترکیب دو ریشهٔ عربی «عالی» (بلندمرتبه) و «مشرب» (طبع، اخلاق و طرز فکر) پدید آمده است. این کلمه در حقیقت به فردی اشاره دارد که دارای منش والا، افق فکری گسترده و روحیه‌ای بزرگوار است. انسان عالی‌مشرب کسی است که با سعهٔ صدر و مناعت طبع با مسائل برخورد می‌کند و خود را درگیر تنگ‌نظری‌ها و مناقشات کوچک و ظاهری روزمره نمی‌سازد.

در سنت ادبی ما، به‌ویژه در اشعار خواجه حافظ شیرازی، عالی‌مشربی با مفهوم وارستگی و رندی گره خورده است. فرد عالی‌مشرب نیازی به صدرنشینی و تفاخر به مال و جاه دنیا نمی‌بیند، چرا که غنای درونی و طبع بلندش او را از هرگونه وابستگی مادی بی‌نیاز کرده است. از این رو، این واژه همواره بار معنایی بسیار مثبت، اخلاقی و عرفانی را در خود حمل می‌کند.