یعنی چه
واژه لهث در لغت به حالت بیرون آوردن زبان و تنفس سریع و شدید حیوان (بهویژه سگ) یا انسان به دلیل شدت گرما، عطش فراوان یا خستگی مفرط و درماندگی اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و به صورت فعل (لَهَثَ - يَلْهَثُ) یا مصدر (لَهْث) به کار میرود؛ در زبان فارسی عموماً با فتح لام و هاء تلفظ میگردد.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع کلمات، برای طراحان جدول معادل عبارتهایی چون «نفسنفس زدن سگ» یا «زبان بیرون آوردن از تشنگی»، واژه سه حرفی و دقیق «لهث» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف دقیق این حالت فیزیکی از افعالی مانند pant (نفسنفس زدن همراه با خستگی) یا اصطلاحاتی که کم آوردن نفس را نشان میدهند استفاده میشود.
به عربی
این کلمه ریشه اصیل عربی دارد. در معاجم کلاسیک عربی مانند لسانالعرب، علاوه بر معنای نفسنفس زدن سگ، به معنای خستگی شدید و مفرط انسان (أعیا) نیز به کار رفته است.
به فارسی
در ترجمه متون کهن و لغتنامههای فارسی، این واژه عربی را معادل با اصطلاحات رایجی مانند لهله زدن، نفسنفس زدن شدید یا زبان بیرون انداختن از فرط گرما قرار دادهاند.
نماد چیست
با توجه به آیه ۱۷۶ سوره اعراف که فرد دنیاپرست و هواپرست را به سگی تشبیه میکند که در هر حال (چه به او هجوم بری و چه رهایش کنی) زبانش بیرون است، این کلمه نماد طمع پایانناپذیر است.
جمعبندی و توضیح کامل لهث
واژه «لهث» یک لغت با ریشه ثلاثی مجرد عربی (ل-ه-ث) است که به فرهنگ لغوی فارسی نیز راه یافته است. این کلمه در اصل به حالت فیزیکی خاصی اشاره دارد که در آن موجود زنده بر اثر تشنگی مفرط، خستگی شدید یا گرمای طاقتفرسا زبان خود را بیرون میآورد و به سرعت و شدت نفسنفس میزند. در زبان فارسی، رایجترین و گویاترین معادل برای توصیف این حالت فیزیکی، اصطلاح «لهله زدن» است.
علاوه بر معنای لغوی، این واژه به دلیل کاربرد در آیه ۱۷۶ سوره اعراف، اهمیت تفسیری و نمادین ویژهای در ادبیات اخلاقی پیدا کرده است. قرآن کریم سرگذشت فردی دنیاطلب را که از هدایت روگردان شده به سگی تشبیه میکند که همیشه در حالت لهث قرار دارد؛ یعنی پند دادن یا ندادن به او تفاوتی در رفتارش ایجاد نمیکند. از این رو، لهث در متون عرفانی و اخلاقی به عنوان نمادی برای طمع دائم، لجاجت فکری و بیقراری درونی انسانهای مادیگرا شناخته میشود.