یعنی چه
در علم فیزیک و ریاضی، ثابت بنیادی به کمیتهای اندازهپذیر و پایداری در کیهان گفته میشود که مقدار آنها در طول زمان و فضا همواره بدون تغییر باقی میماند. این مقادیر، سنگبنای نظریههای اساسی مانند مکانیک کوانتومی و نسبیت هستند.
تنزيل/تلفظ
تلفظ این ترکیب وصفی به صورت کسر اضافه میان دو واژه است: ثابت (ṣābit) به معنای پایدار و بنیادی (bonyādi) به معنای اساسی.
در جدول
این اصطلاح در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان پاسخ برای طراحانی که به دنبال مقادیر پایدار فیزیک و طبیعت هستند، کاربرد دارد و دقیقاً ۱۰ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون علمی انگلیسی برای اشاره به این مفاهیم از واژگان مذکور استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معاصر و کتابهای فیزیک از این تعابیر استفاده میگردد.
در قرآن
ترکیب وصفی «ثابت بنیادی» به عنوان یک اصطلاح فیزیکی-ریاضی در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، واژهٔ «ثابت» از ریشه عربی (ث ب ت) در آیاتی نظیر «قَوْلِ الثَّابِتِ» (سوره ابراهیم، آیه ۲۷) به معنای پایداری، استواری و ایمان راسخ به کار رفته است.
نماد چیست
خودِ عبارت «ثابت بنیادی» به عنوان یک مفهوم کلی نماد اختصاصی ندارد، اما اجزای تشکیلدهنده این مفهوم هر کدام نماد ویژهای دارند؛ برای نمونه سرعت نور در خلاء با $c$، ثابت پلانک با $h$، ثابت گرانش عمومی با $G$ و بار بنیادی الکترون با $e$ نمایش داده میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل ثابت بنیادی
اصطلاح «ثابت بنیادی» یک ترکیب وصفی علمی در زبان فارسی معاصر است که از واژه عربی «ثابت» (به معنی پایدار و ایستایی) و واژه فارسی «بنیادی» (از ریشه بن/بنیاد به معنی پایه) تشکیل شده است. این اصطلاح در دانش فیزیک به آن دسته از کمیتهای طبیعی اشاره دارد که ارزش عددی آنها در تمام جهان و در طول زمان کاملاً لایتغیر است.
این مقادیر سنگبنای قوانین کیهانی هستند و بدون آنها ساختار فعلی جهان و نظریههای بزرگی چون نسبیت و کوانتوم قابل تبیین نیستند. سرعت نور و ثابت گرانش از آشناترین نمونههای این مفهوم به شمار میروند.