یعنی چه
جمعه در لغت به معنای اجتماع و گرد آمدن است. در تقویم اسلامی و هجری خورشیدی، این واژه به عنوان نام آخرین روز هفته به کار میرود که روزی مبارک برای عبادت، استراحت و برگزاری نماز جمعه به شمار میرود.
ریشه
این واژه از زبان عربی وارد فارسی شده و از ریشه «ج-م-ع» به معنی تجمع و گرد آوردن مشتق شده است. وجه تسمیه آن، گرد آمدن مردم برای نماز یا کامل شدن خلقت در این روز است. در دوران پیش از اسلام به این روز «عروبه» میگفتند.
جمله سازی
در جدول
در جدول کلمات متقاطع، پاسخ واژه چهار حرفی برای روز آخر هفته یا سورهای در قرآن، «جمعه» است. معادل پنج حرفی قدیمی آن نیز «آدینه» یا «عروبه» نام دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به روز جمعه Friday میگویند که از نام الهه اساطیری فریگ گرفته شده است.
به عربی
در زبان عربی به این روز «الْجُمُعَةِ» گفته میشود که دقیقاً یک بار نیز در آیه ۹ سوره جمعه در قرآن کریم ذکر شده است.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Cuma و در ترکی آذربایجانی واژه Cümə برای این روز استفاده میشود که هر دو از ریشه عربی آن اقتباس شدهاند.
به فارسی
معادل اصیل و فارسی واژه جمعه، «آدینه» است که در متون کهن و اشعار فارسی کاربرد فراوانی داشته و دارد.
جمعبندی و توضیح کامل جمعه
روز جمعه به عنوان هفتمین و آخرین روز هفته در گاهشماری هجری خورشیدی، جایگاه مذهبی و فرهنگی ویژهای در میان مسلمانان دارد. این روز علاوه بر اینکه زمان استراحت و تعطیلی رسمی است، به عنوان نمادی از عبادات جمعی، پاکیزگی و انتظار شناخته میشود. از سوی دیگر، در نجوم قدیم این روز را منسوب به سیاره زهره (ناهید) میدانستند.
در فرهنگ عامه و ادبیات معاصر، غروب این روز به دلیل پایان یافتن ایام تعطیل و شروع هفته کاری جدید، با حس دلتنگی و اندوه توصیف میشود. نام این روز برگرفته از مفهوم تجمع و همبستگی است و نام شصت و دومین سوره قرآن کریم نیز به شمار میآید.